Prezydent Bola Ahmed Tinubu nominował Olayemiego Cardoso na gubernatora Central Bank of Nigeria (CBN) — instytucji odpowiedzialnej za politykę pieniężną najludniejszego kraju Afryki — 15 września 2023 roku, a jego oficjalna kadencja rozpoczęła się 5 października 2023 roku (oficjalna biografia CBN). Trzy lata później okres ten można prześledzić poprzez szereg określających go liczb: stopa monetarna wzrosła z 18,75% do szczytu 27,5%, po czym obniżono ją do 26,5%; rezerwy walutowe brutto wzrosły z około 33,6 mld do około 54,61 mld dolarów; a bank rozliczył ponad 7 mld dolarów zweryfikowanych zobowiązań dewizowych, co pomogło ustabilizować walutę. Niira jednak podążyła w przeciwnym kierunku — oficjalny/międzybankowy kurs wynosił 768,73 ₦ za dolara w chwili nominacji Cardoso i osiągnął około 1 29,15 ₦ za dolara do 15 września 2026 roku.

Przywództwo Cardoso dzieli się na wyraźne fazy. CBN początkowo koncentrował się na odbudowie zaufania do swojej polityki pieniężnej, w 2024 roku prowadził agresywne zaostrzanie stopy polityki, wszedł w okres konsolidacji w 2025 roku, a następnie ostrożnie obniżał stopy w 2025 i 2026 roku w miarę spadku inflacji.

Pierwszy rok napraw

Pierwszy rok Cardoso koncentrował się na ożywieniu banku centralnego, obciążonego ponad 7 mld dolarów roszczeń dewizowych (FX). Po analizie około 2,4 mld dolarów tych roszczeń uznano za nieważne z powodu złej dokumentacji i nieprawidłowości, co skutkowało audytem Deloitte. Zaległości w nierozliczonych zobowiązaniach dewizowych są uważnie obserwowane przez zagranicznych inwestorów, ponieważ sygnalizują, czy kapitał może swobodnie przepływać do gospodarki i z niej, co uczyniło z porządkowania wczesny test wiarygodności nowej administracji.

Dążył również do odejścia CBN od interwencjonistycznych strategii poprzedniej administracji, kładąc nacisk na powrót do funkcji podstawowych, silniejsze przestrzeganie przepisów i redukcję działalności quasi-fiskalnej. Jego 10-punktowy program obejmował przywrócenie stabilności monetarnej, wzmocnienie ładu korporacyjnego, poprawę systemu płatności, rozszerzenie inkluzy finansowej i zwiększenie płynności dewizowej.

Kluczowa zmiana polityki nastąpiła w październiku 2023 roku, gdy CBN zniosł ograniczenia dostępu do walut obcych przy imporcie 43 towarów i przyjął model dobrowolnego kupującego i dobrowolnego sprzedającego — krok w kierunku zjednoczonego rynku walutowego.

Cykl zaostrzania o 875 punktów bazowych

Gdy Cardoso obejmował urząd, stopa polityki pieniężnej (MPR) wynosiła 18,75%. MPR to stopa referencyjna, wokół której banki kotwiczą własne stopy kredytowe i depozytowe, więc każda zmiana kształtuje koszt kredytu dla firm i gospodarstw domowych w całej gospodarce. W lutym 2024 roku Komitet Polityki Pienięż (MPC) podniósł ją o 400 punktów bazowych do 22,75%, rozpoczynając serię podwyżek, które wyniosły stopę do 24,75% w marcu, 26,25% w maju, 26,75% w lipcu i 27,25% we wrześniu. Do listopada 2024 roku MPR osiągnęła 27,5%.

CBN określił cykl z 2024 roku jako podwyżkę o 875 punktów bazowych, mającą na celu walkę z inflacją i poprawę skuteczności polityki pieniężnej. Zmiana ta oznaczała istotną zmianę podejścia banku: odejście od środków quasi-fiskalnych w kierunku stóp procentowych jako głównego narzędzia zwalczania inflacji — przełomowy moment zarówno dla instytucji, jak i gospodarki.

Struktury rynkowe w drugim roku

W drugim roku reform CBN wyszedł poza proste reagowanie na kryzys dewizowy i zaczął ustanawiać zrównoważone praktyki na rynku walutowym, koncentrując się na przejrzystości i ograniczaniu ryzyka. W grudniu 2024 roku uruchomił Elektroniczny System Dopasowywania Transakcji Dewizowych (EFEMS), aby transakcje dewizowe były jaśniejsze i bezpieczniejsze, dając traderom i inwestorom bardziej widoczny zapis faktycznych notowań nairy. Miesiąc później wprowadził Nigeryjski Kodeks Dewizowy, który ustanowił wysokie standardy etyki i zgodności wśród dealerów dewizowych, aby budować zaufanie do rynku. Na początku 2025 roku Cardoso ogłosił znaczny postęp w rozliczaniu zaległości dewizowych, z rozwiązanymi zweryfikowanymi roszczeniami i spornymi odłożonymi do dalszej oceny — część, której ostateczne rozstrzygnięcie pozostaje kwestią otwartą.

Rekapitalizacja banków

Rekapitalizacja banków przeprowadzona przez CBN była kluczowym krokiem w kierunku stabilności finansowej. Nowe wymogi kapitałowe wprowadzone w marcu 2024 roku nakładały 500 mld ₦ na banki międzynarodowe, 200 mld ₦ na krajowe banki komercyjne i niższe kwoty na pozostałe, z terminem zgodności do 31 marca 2026 roku. Była to pierwsza przebudowa tej skali od konsolidacji z 2004 roku, która podniosła minimalny kapitał banków z 2 mld do 25 mld ₦. Termin wywołał wzmożoną aktywność finansową, a do 27 marca 2026 roku Cardoso poinformował, że 32 banki spełniły nowe wymogi — co wskazuje na silniejszy sektor bankowy.

Ćwiczenie to zostało przedstaw jako coś więcej niż techniczna kwestia bankowa. Była to inicjatywa strategiczna mająca wzmocnić kapitał nigeryjskich banków, przygotować je na wstrząsy gospodarcze, umożliwić większe kredyty i wspierać ambicję budowy gospodarki o wartości 1 biliona dolarów, przy jednoczesnej stabilizacji sektora finansowego i wspieraniu długoterminowego wzrostu.

Bankowość dla diaspory

W styczniu 2025 roku CBN uruchomił dwie inicjatywy skierowane do Nigerijczyków za granicą. Non-Resident Nigerian Ordinary Account pozwala emigrantom wysyłać pieniądze do domu, trzymać środki i inwestować w nigeryjskie aktywa, zapewniając niezawodną opcję zarządzania finansami. W maju bank, we współpracy z Nigerian Inter-Bank Settlement System (NIBSS), podmiotem rozliczającym płatności międzybankowe w całym kraju, wprowadził platformę Non-Resident BVN, umożliwiającą Nigerijczykom w diasporze zdalne uzyskanie Bank Verification Number (BVN) bez powrotu do Nigerii. Skupienie na diasporze odzwierciedla wagę przekazów pieniężnych, od dawna jednego z najbardziej stabilnych źródeł napływu walut obcych do Nigerii.

Polityki te są zgodne z szerszą strategią przedstawioną przez byłego gubernatora CBN Godwina Emefiele, mającą zachęcić do większego napływu walut obcych do formalnego systemu finansowego Nigerii. Dzięki łatwiejszemu dostępowi do usług bankowych dla Nigerijczyków za granicą bank centralny ułatwia przekazy pieniężne, a jednocześnie otwiera się na inwestycje, które mogłyby przynieść korzyści gospodarce.

Stopy i inflacja: obraz pełen niuansów

W ciągu trzech lat krajobraz finansowy Nigerii wyraźnie się zmienił. CBN obniżył MPR ze szczytu 27,5% w 2025 roku do 26,5% w lutym 2026 roku — wciąż o 7,75 punktu procentowego powyżej 18,75%, które Cardoso odziedziczył po objęciu urzędu, i wciąż znacznie powyżej inflacji ogółem — co wskazuje na ostrożne luzowanie, a nie powrót do taniego kredytu.

Trendy inflacyjne ukazują złożoną sytuację. Narodowy Urząd Statystyczny (NBS) zrebasował metodę pomiaru inflacji — cykliczne ćwiczenie statystyczne aktualizujące koszyk towarów i usług używany do obliczania zmian cen — co może sprawić, że porównania starszych i nowszych danych będą mylące. Inflacja ogółem spadła z 23,14% w sierpniu 202 roku do 15,39% w sierpniu 2026 roku, ale odzwierciedla to wolniejsze tempo wzrostu cen, a nie spadek cen. Inflacja żywnościowa pozostawała wysoka na poziomie 19,57%, co podkreśla utrzymującą się presję na gospodarstwa domowe, a wcześniejsze podwyżki cen nadal mocno obciążają Nigerijczyków.

Rezerwy rosną o około 21 mld dolarów

Rezerwy walutowe brutto Nigerii wzrosły z około 33,6 mld dolarów w październiku 2023 roku do około 54,61 mld dolarów do 14 września 2026 roku — wzrost o około 21 mld dolarów. Rezerwy to zagraniczne aktywa walutowe, na które bank centralny powołuje się, by wywiązywać się z zobowiązań międzynarodowych i wspierać swoją walutę, co czyni ich wzrost centralnym filarem stabilności, na który wskazuje CBN. Bank przypisuje ten wzrost poprawie rynków walutowych i zwiększonemu napływowi środków z ropy, inwestycji portfelowych i przekazów pieniężnych, przewyższając prognozę banku na 2026 rok wynoszącą 51,04 mld dolarów.

Przebudowa systemu płatności

W trzecim roku Cardoso poprowadził znaczącą transformację nigeryjskiego systemu płatności. W czerwcu 2026 roku CBN uruchomił Payments System Vision 2028, czteroletni plan mający na celu zwiększenie wydajności, bezpieczeństwa i inkluzywności ekosystemu płatniczego — strumień pracy, który odnosi się bezpośrednio do celów w zakresie płatności i inkluzy finansowej z pierwotnego 10-punktowego programu. Kluczowe elementy obejmują poprawioną interoperacyjność między platformami płatniczymi, nowe mechanizmy płatności natychmiastowych i rygorystyczny monitoring oszustw.

Kurs nairy

Pomimo wszystkich odnotowanych osiągnięć trajektoria nairy pozostaje najbardziej skomplikowaną liczbą tej kadencji. Gdy Cardoso był nominowany, oficjalny/międzybankowy kurs wynosił 768,73 ₦ za dolara; do 15 września 2026 roku wzrósł do około 1 329,15 ₦ za dolara. Liczby te wymagają ostrożności, ponieważ nigeryjski rynek walutowy i mechanizmy ustalania cen znacząco się zmieniły w tym okresie, ale waluta wyraź znacznie osłabła względem dolara pod rządami Cardoso. Dużo zależy teraz od trwałości napływów, które CBN przypisuje wzrostowi rezerw — przychodów z ropy, inwestycji portfelowych i przekazów pieniężnych.

Podsumowując, trzy lata te ukazują zarówno wyzwania, jak i zmiany stojące przed gospodarką Nigerii podczas przywództwa Cardoso w CBN, stanowiąc istotny rozdział w historii finansowej kraju. Sposób, w jaki bank poprowadzi dalsze luzowanie, rozstrzygnie sporne roszczenia dewizowe i wdroży Payments System Vision 2028, pomoże ukształtować kolejny etap.