Bank Izraela odrzucił propozycję premiera Binjamina Netanjahu dotyczącą rozważenia kryptowalut jako sposobu obejścia potencjalnych międzynarodowych sankcji finansowych. W oświadczeniu wydanym 24 października bank centralny stwierdził, że aktywa cyfrowe nie mogą być wykorzystane do ominięcia sankcji, i wezwał Izrael do ochrony powiązań gospodarczych z głównymi partnerami handlowymi.

Netanjahu po raz pierwszy przedstawił ten pomysł podczas wywiadu telewizyjnego 23 października, w którym powołał się na możliwość nałożenia ograniczeń na izraelskie banki. Wymiana zdań umieściła rolę aktywów cyfrowych w narodowej strategii finansowej w centrum walki politycznej rozgrywającej się na dni przed wtorkowymi wyborami parlamentarnymi.

Bank centralny: kryptowaluty nie mogą ominąć sankcji

Według Banku Izraela kryptowaluty nie mogą służyć jako środek omijania sankcji nałożonych na kraj. Instytucja wezwała przywódców politycznych do skupienia się zamiast tego na zapobieganiu nałożeniu takich ograniczeń i na ograniczaniu ewentualnych szkód gospodarczych.

Debata toczy się w momencie, gdy kilka gospodarek już pod presją sankcji zwróciło się w stronę aktywów cyfrowych. Rosja zalegalizowała w 2024 roku wykorzystanie kryptowalut w handlu transgranicznym w ramach eksperymentalnego reżimu, a Iran okresowo wydawał licencje na aktywa cyfrowe do opłacania importu. Transakcje kryptowalutowe, w przeciwieństwie do krajowych przelewów bankowych, rozliczane są na publicznych rejestrach, a główne giełdy mają obowiązek sprawdzania użytkowników pod kątem międzynarodowych list sankcyjnych.

Netanjahu powiedział, że przygotowuje się na scenariusz szerszych sankcji międzynarodowych. Ostrzegł, że ograniczenia wymierzone w izraelskie banki mogą wymagać alternatywnego systemu finansowego. Zapytany wprost o kryptowaluty, potwierdził, że znajduje się ona wśród rozważanych opcji, i wskazał również na technologię blockchain.

Propozycja pojawia się w momencie, gdy Wielka Brytania, Francja i Kanada ogłosiły plany zablokowania importu z izraelskich osiedli na okupowanym Zachodnim Brzegu — środków wymierzonych w politykę osadnictwa, w obliczu rosnącej międzynarodowej krytyki rządu Izraela.

Ponad 100 ekonomistów podpisuje list protestacyjny

Plan spotkał się również z ostrą krytyką środowiska ekonomistów. W niedzielę ponad 100 ekonomistów, w tym byli funkcjonariusze Banku Izraela, podpisało list sprzeciwiający się propozycji Netanjahu. Wśród sygnatariuszy byli były gubernator banku centralnego Jacob Frenkel oraz kilku laureatów nagrody Nobla.

Ekonomiści ostrzegli, że sankcje mogą zwiększyć bezrobocie, zniechęcić inwestycje zagraniczne i osłabić pozycję Izraela w gospodarce międzynarodowej. W liście powołano się na RPA, Iran i Rosję jako przykłady krajów dotkniętych porównywalnymi środkami oraz ostrzeżono, że poziom życia Izraelczyków mógłby spaść, a zdolność państwa do finansowania bezpieczeństwa mogłaby ucierpieć.

Rywale polityczni potępiają propozycję

Gadi Eisenkot, główny rywal Netanjahu w wtorkowych wyborach, określił plan kryptowalutowy jako „szaleństwo”. Ostrzegł, że tak zwana przez niego „polityka BibiCoin” jego rywala może skłonić firmy do przenoszenia się za granicę i podważyć bezpieczeństwo narodowe.

Lider opozycji Jair Lapid również skrytykował wypowiedzi Netanjahu, ostrzegając, że Izraelczycy mogą stanąć w obliczu niedoborów podobnych do tych doświadczanych w Rosji i Iranie.

Netanjahu w międzyczasie bronił w niedzielę swojego dorobku i wzywał wyborców do poparcia. Powiedział również, że jemu i prezydentowi USA Donaldowi Trumpowi zostały dwa lata na wspólną pracę przeciwko władcom Iranu.

Sondaże wskazują na możliwy impas wyborczy — ani koalicja rządząca Netanjahu, ani sojusz opozycyjny nie są na drodze do uzyskania większości parlamentarnej. Uwaga zwraca się teraz ku wtorkowym wyborom oraz na to, czy ogłoszone zakazy importu zostaną formalnie wdrożone.