Według styczniowej analizy U.S. Government Accountability Office Stany Zjednoczone mają około 6% mniej kontrolerów ruchu lotniczego niż dekadę temu, mimo że liczba lotów korzystających z systemu kontroli ruchu lotniczego wzrosła o 10%. Ta narastająca luka między stanem kadrowym a ruchem lotniczym to matematyka stojąca za opóźnieniami lotów, z którymi spotykają się podróżni, gdy obiekty są niedostatecznie obsadzone. A niedobór nie ogranicza się do amerykańskiej przestrzeni powietrznej.

Kraje od Australii po Katar konkurują obecnie o tę samą ograniczoną pulę certyfikowanych kontrolerów, rekrutując przez granice dzięki wizom pracowniczym i wynagrodzeniom uzależnionym od doświadczenia. Firma szkoleniowa z branży lotniczej CAE szacuje, że do 2034 roku na świecie będzie potrzebnych 71 000 nowych kontrolerów — około 7 000 rocznie.

Stany Zjednoczone nie mogą przystąpić do tej licytacji. Każdy kontroler FAA musi być obywatelem amerykańskim, co pozostawia agencję zależną od krajowego systemu rekrutacji, który odrzuca zdecydowaną większość kandydatów.

Dla linii lotniczych ten system rekrutacji wyznacza tempo całego systemu. Dyrektor generalny Delta Ed Bastian powiedział Fortune w kwietniu, że największa szansa na sztuczną inteligencję w lotnictwie leży w kontroli ruchu lotniczego, a nie na pokładzie samolotu, ponieważ pozwoliłaby ona „znacznie więcej zdziałać, pomagając naszym klientom podróżować szybciej i efektywniej”.

Dlaczego tak trudno utrzymać kontrolerów

GAO wywodzi większość spadku z przerw w szkoleniach. Zamknięcia rządu w 2013 oraz 2018 i 2019 roku zamroziły rekrutację i szkolenia, a pandemia COVID-19 całkowicie wstrzymała szkolenia na cztery miesiące, po czym prowadziła je w ograniczonym zakresie przez prawie dwa lata. Podwyższona rotacja w latach 2019–2024 utrudniła nadrobienie zaległości. Ponieważ certyfikacja kontrolera zajmuje lata, skutki tych przerw utrzymywały się znacznie dłużej niż same zakłócenia.

Zamknięcie rządu w 2025 roku pogłębiło deficyt: do listopada tego roku FAA podało, że prawie połowa głównych obiektów kontroli ruchu lotniczego była niedostatecznie obsadzona, a kontrolerzy pracowali bez wynagrodzenia.

Głębszym problemem może być sama natura tej pracy. „To jeden z najbardziej stresujących zawodów” — mówi Tiffany Bisbey, adiunkt psychologii przemysłowej/organizacyjnej na George Washington University. Gdy kontrolerzy pojawiają się w badaniach naukowych, jak zauważa, zazwyczaj jako osoby badane w badaniach nad stresem.

Rząd federalny mówi to samo. Bureau of Labor Statistics tak opisuje środowisko pracy: „Ich praca może być stresująca, ponieważ wymagana jest maksymalna koncentracja przez cały czas. Częste są zmiany nocne, weekendowe i rotacyjne”.

Zarobki nie są problemem

To nie pieniądze zniechęcają kandydatów. Mediana wynagrodzeń amerykańskich kontrolerów ruchu lotniczego wynosiła 148 080 dolarów rocznie — 71,19 dolara na godzinę — według danych BLS z maja 2025 roku, a najlepsze 10% zarabiało ponad 215 610 dolarów.

Próg wejścia jest też niższy, niż wielu ludzi zakłada. FAA wymaga tytułu licencjata, jednego roku coraz bardziej odpowiedzialnego doświadczenia zawodowego lub połączenia obu; nowi pracownicy spędzają następnie ponad rok na szkoleniu w pracy. Gdy agencja reklamowała tę rolę wśród graczy z pokolenia Z tej wiosny, obiecywała wynagrodzenie co najmniej 155 000 dolarów po trzech latach.

Globalne zmagania o kontrolerów

Inne kraje również zmagają się z niedoborami, a niektóre wypełniają je, zatrudniając kontrolerów przeszkolonych gdzie indziej. We wrześniu Airservices Australia opublikowała ogłoszenie poszukujące doświadczonych międzynarodowych kontrolerów, oferując wizę pracowniczą z możliwością przejścia na pobyt stały i obiecując „idealną równowagę między pracą a wypoczynkiem”. Rekrutacja już certyfikowanych kontrolerów pozwala ominąć wieloletni proces szkolenia — dlatego takie ogłoszenia kierowane są do osób z doświadczeniem, a nie do nowych kandydatów.

Australia potrzebuje pomocy. W tym samym miesiącu nieplanowane nieobecności pozbawiły Sydney Airport dostępności ośmiu z 49 kontrolerów, opóźniając jednego ranka około jednej trzeciej lotów przylatujących.

Ta konkurencja działa w obie strony. Katar rekrutuje kontrolerów Airservices Australia, kanadyjska NAV CANADA wykorzystała zewnętrzną firmę do rekrutacji ośmiu zagranicznych kontrolerów, a Republika Południowej Afryki straciła 28 kontrolerów w ciągu ośmiu miesięcy — donosi Reuters w tym miesiącu. Rzecznik branżowej organizacji CANSO powiedział agencji, że kraj szkolący kontrolera zwykle ponosi pełny koszt tego szkolenia, nawet jeśli kontroler później odchodzi.

Dlaczego USA nie mogą szybko rozwiązać problemu przez rekrutację

Zasady kwalifikacji FAA zawężają pulę kandydatów na długo przed rozpoczęciem szkolenia. Kandydaci muszą być obywatelami USA w wieku poniżej 31 lat oraz zaliczyć testy przedzatrudnieniowe, badanie lekarskie i postępowanie bezpieczeństwa. „Mniej niż 10% wszystkich kandydatów spełnia te wymagania i zostaje przyjętych do programu szkoleniowego” — mówi FAA.

Jeszcze mniej osób kończy szkolenie: według GAO około 2% kandydatów kwalifikuje się i przechodzi cały proces szkoleniowy.

Mimo to agencja rekrutuje szybciej niż od lat. FAA przyjęła 2 235 stażystów-kontrolerów w roku fiskalnym 2026 — najwięcej w swojej historii — a plan kadrowy na lata 2026-2028 szacuje kadrę certyfikowanych kontrolerów na około 11 000 w kwietniu, wobec celu 12 563. Ta luka przekraczająca 1 500 certyfikowanych kontrolerów to liczba, którą należy śledzić, gdy rekordowe roczniki stażystów przechodzą przez system, który nadal potrzebuje lat, by wykształcić w pełni certyfikowanego kontrolera.

Ten cel jest nowy. W maju FAA obniżyła swój cel kadrowy o około 2 000 kontrolerów, powołując się na prognozowany popyt oraz zmiany w harmonogramowaniu i szkoleniu. National Air Traffic Controllers Association oświadczyła, że nie brała udziału w opracowywaniu planu.

Bisbey nie widzi bezpiecznej drogi na skróty. Przyspieszanie kwalifikacji kandydatów czy kompresowanie szkolenia nie jest wiarygodnym rozwiązaniem, mówi, i podejrzewa, że osoby, które zaprojektowały szkolenie kontrolerów, „prawdopodobnie uważały, że trzeba zrobić jeszcze więcej, a nie mniej”. Jak to ujmuje: „To tak ryzykowna organizacja, a szkolenie jest tak wymagające nie bez powodu”.

FAA eksperymentowała na marginesach, m.in. poprzez program pilotażowy z 2024 roku, który pozwolił absolwentom dwóch szkół w Oklahomie pominąć dodatkowe szkolenie w FAA Academy i przejść od razu do szkolenia w obiekcie. Ale certyfikacja kontrolera nadal zajmuje lata, i dopóki system rekrutacji nie nadrobi zaległości, podróżni muszą liczyć się z większą liczbą opóźnień.

Bisbey oczekuje, że większość pasażerów przyjmie te opóźnienia ze spokojem, ponieważ mało kto wymieniłby opóźnienie na mniej bezpieczny lot. „Tak bardzo, jak to denerwuje, nie sprawi, że ludzie przestaną podróżować”.

Ta historia była pierwotnie opublikowana na Fortune.com.