De handelsonderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Canada liepen vrijdagavond laat in Washington stuk, waarmee een eind kwam aan drie dagen onderhandelen en een handelsoorlog opnieuw oplaaide die al smeult sinds begin 2025. De mislukking kwam slechts enkele uren nadat president Donald Trump journalisten had verteld dat de onderhandelaars "vrijwel" een deal hadden gesloten, en ze betekende dat de Amerikaanse heffingen van 50% op Canadese goederen ter waarde van circa 20 miljard dollar van kracht bleven — terwijl de Canadese premier Mark Carney beloofde de maatregelen vanaf 8 september "dollar voor dollar" te beantwoorden.

Volgens CNBC werkten functionarissen van beide zijden tot laat in de avond door aan een reeks onopgeloste kwesties toen de deadline om middernacht dichterbij kwam, maar er werd niet op tijd een akkoord bereikt en de Verenigde Staten gingen over tot het invoeren van het heffingenpakket.

De maatregelen treffen Canadese goederen ter waarde van circa 20 miljard dollar, gelijk aan ongeveer 5% van de totale waarde die Canada jaarlijks naar de Verenigde Staten exporteert. Die stroom weegt voor Ottawa buitengewoon zwaar: Canada voert ruwweg driekwart van zijn export af naar de zuiderbuur, waardoor de Canadese economie veel gevoeliger is voor Amerikaans handelsbeleid dan andersom. Volgens CNN bestaat de heffingenlijst uit een breed scala aan producten, waaronder houten hockeysticks. Analisten merken op dat de heffingen er op zichzelf waarschijnlijk niet toe zullen leiden dat Amerikaanse consumenten er merkbaar last van krijgen — die worstelen al met verhoogde brandstofkosten — maar dat het grotere belang ligt in het opnieuw openen van de vijandelijkheden tussen twee economieën die maandenlang hadden geprobeerd hun relatie te stabiliseren.

Carney — een voormalig centrale bankier die zowel de Bank of Canada als de Bank of England leidde voordat hij de politiek in ging — reageerde binnen enkele uren en omschreef de Amerikaanse actie in scherpe bewoordingen. In Ottawa zei hij dat Canada de nieuwe heffingen vanaf 8 september "dollar voor dollar" zou beantwoorden, met vergeldingsmaatregelen gericht tegen Amerikaans staal, zuivel en elektronica. Op een persconferentie omschreef Carney de heffingen als een daad van agressie, waarbij hij volgens NPR zei: "je bent in oorlog wanneer je wordt aangevallen, en wij zijn aangevallen." In afzonderlijke uitspraken, overgenomen door Reuters en CNBC, noemde hij het Amerikaanse besluit "een misrekening" en schreef hij het stuklopen van de gesprekken toe aan wat hij bestempelde als "oneconomische" en "onrechtvaardige" eisen vanuit Washington.

De Amerikaanse zijde legde de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij Canada. Amerikaans handelsvertegenwoordiger Jamieson Greer zei in een verklaring dat Canada "weigerde de handelsovereenkomst af te ronden onder de voorwaarden die eerder deze week waren overeengekomen." Greer schetste wat het ingetrokken aanbod zou hebben opgeleverd, waaronder afstemming van toeleveringsketens in de luchtvaart, samenwerking op het gebied van kritische mineralen, strengere handhaving tegen goederen die met dwangarbeid zijn geproduceerd, en de formele start van USMCA-heronderhandelingen. President Trump voerde de uitwisseling 's nachts verder op met een bericht waarin hij stelde dat Canada "de voordelen wilde van een staat, zonder er een te zijn."

Het geschil bemoeilijkt bovendien de bredere poging om het US-Mexico-Canada-akkoord (USMCA) te vernieuwen, het driepartijenakkoord dat de Noord-Amerikaanse handel regelt, in 2020 de NAFTA verving en in 2026 voor een gezamenlijke evaluatie door de drie deelnemende regeringen op de agenda staat. Formele heronderhandelingen tussen Washington en Mexico-Stad zijn al begonnen, maar de gesprekken met Ottawa zijn nog niet van start gegaan, en de escalatie van het weekend werpt opnieuw twijfel op wanneer — of zelfs of — die gesprekken zullen beginnen.

Voor de markten brengt de mislukking opnieuw grensoverschrijdend handelsrisico terug in de Noord-Amerikaanse markten, juist op het moment dat investeerders na weken van onderhandeling waren begonnen een de-escalatie in te prijzen. De Canadese dollar staat opnieuw onder druk, waarbij marktkommentaren wijzen op een afglijden richting de lage 70 tegenover de Amerikaanse dollar, al dient dat cijfer te worden gecontroleerd aan de hand van een primaire gegevensbron in plaats van klakkeloos te worden aangenomen.

Exporteurs van staal, zuivel en elektronica aan beide zijden van de grens lopen de grootste directe blootstelling zodra de Canadese vergeldingsmaatregelen op 8 september ingaan — sectoren met een eigen geschiedenis van wrijving, waaronder langlopende Amerikaanse klachten over het Canadese zuivelsysteem met productieregulering (supply management). Nu de formele USMCA-vernieuwingsgesprekken met Mexico al lopen maar met Canada nog niet zijn gestart, kunnen sommige handelaren de afwezigheid van Ottawa in dat proces opvatten als een teken van langdurige onzekerheid eerder dan van een snelle oplossing. Energiemarkten blijven daarentegen een aandachtspunt, gegeven de historische gevoeligheid van die sector voor elke verbreding van het heffingenbereik en het feit dat Canada de grootste buitenlandse leverancier van ruwe olie aan de Verenigde Staten is.

Vooralsnog lijken beide regeringen vast te zitten in een cyclus van vergeldingsmaatregelen, waarbij de deadline van 8 september voor de Canadese tegenzet tegen Amerikaans staal, zuivel en elektronica het volgende brandpunt vormt om in de gaten te houden.