Więcej wyboru, a nie tylko „za darmo”, naprawdę chroni filipińskich konsumentów
Najważniejsze informacje
- •Bangko Sentral ng Pilipinas wydał w tym roku okólnik wymagający, aby opłaty za płatności elektroniczne były rozsądne, przejrzyste i oparte na rzeczywistych kosztach, choć nie nakazał opłat zerowych.
- •Kilka dużych banków dobrowolnie zniosło opłaty za przelewy, zmieniając społeczne oczekiwania wobec tego, co jest uznawane za rozsądne ceny u wszystkich dostawców.
- •Konkurencja między bankami, e-portfelami i aplikacjami do przekazów pieniężnych — wspierana przez infrastrukturę BSP, taką jak InstaPay i PESONet — obniżyła koszty przelewów z około P100 do P10-P20.
- •Instytucje pieniądza elektronicznego opierają się na opłatach transakcyjnych, a nie na dochodach odsetkowych, więc dorównanie zerowym opłatom może wypchnąć mniejszych dostawców z rynku i osłabić konkurencję.
- •Autor ostrzega przed przedstawianiem ruchów w stronę zerowych opłat jako ogólnokrajowego sukcesu do rozszerzenia na całą branżę, zanim zakończą się bieżące konsultacje BSP z sektorem.

By Ann Cuisia
Gdy duże banki znoszą opłaty za przelewy, warto pamiętać, że to zdrowa mieszanka firm finansowych — a nie jedna darmowa opcja — utrzymywała koszty na niskim poziomie i poprawiała usługi dla zwykłych Filipińczyków.
Jeszcze niedawno wysłanie P500 do krewnego w odległym barangayu mogło kosztować niemal tyle samo co sama kwota. Przejazd trójkołowcem do najbliższego oddziału banku kosztował P100 w odległych rejonach. W mieście taxi albo przejazd Grabem tylko po to, by wykonać przelew bankowy, kosztował jeszcze więcej, nie wspominając o godzinach straconych na dojazdy i stanie w kolejkach. Potem pojawiły się e-portfele i mniejsze cyfrowe firmy finansowe, a ta sama czynność kosztowała P10, zajmowała trzydzieści sekund i wymagała jedynie telefonu.
Warto zadać pytanie, dlaczego tak się stało. Nie była to hojność jednego podmiotu — lecz konkurencja. Banki, e-portfele i aplikacje do przekazów pieniężnych rozwijały się obok siebie, a każda z nich ścigała się, by wysyłanie pieniędzy było łatwiejsze i tańsze niż u następnej. Ta rywalizacja obniżyła koszt z P100 do P10 lub P20, a nie dobra wola pojedynczej instytucji. Prawdziwa lekcja jest taka: to nie niska cena jednego podmiotu chroni konsumentów, lecz liczba realnych wyborów, jakie mają do dyspozycji.
Wcześniej w tym roku Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) wydał okólnik, który nakazywał, aby opłaty za płatności elektroniczne były rozsądne, przejrzyste i oparte na rzeczywistych kosztach. To trafny standard i BSP zasługuje za niego na uznanie. Okólnik nigdy nie wymagał, by opłaty spadły do zera; po prostu wskazywał, że powinny odzwierciedlać to, ile rzeczywiście kosztuje bezpieczne przeniesienie pieniędzy.
Następnie kilka dużych banków zdecydowało się pójść dalej i całkowicie znieść opłaty za przelewy. Mają do tego prawo i w danym momencie jest to korzystne dla ich klientów. Miało to jednak efekt uboczny wart odnotowania: po cichu przestawiło oczekiwania opinii publicznej co do znaczenia słowa „rozsądne” — dla każdego dostawcy, wszędzie. Instytucje pieniądza elektronicznego (EMI), czyli firmy stojące za wieloma naszymi e-portfelami i aplikacjami do przekazów pieniężnych, są teraz pytane, dlaczego „nadal pobierają opłaty” za coś, co największe banki oddają za darmo.
To porównanie pomija coś istotnego. Bank z natury działa po to, by przechowywać twoje pieniądze. Przyjmuje depozyty, pożycza te środki i zarabia wystarczająco dużo na odsetkach, by niektóre usługi oferować za darmo. EMI działa natomiast po to, by twoje pieniądze przenosić, a nie przechowywać. Zgodnie z prawem nie może pożyczać środków, które przez nie przepływają. Nie uzyskuje też dochodu z depozytów, a mimo to musi regulować własne rachunki. Każdy przelew, który obsługuje, jest opłacany z jego własnej kieszeni.
Wyobraźmy sobie jeepneya i prywatny samochód jadące tą samą drogą. Jeśli poprosić oba pojazdy, by pobierały od pasażerów tę samą opłatę, przetrwa tylko jeden. To także jest tutaj ryzyko. Jeśli każdy dostawca ma dorównać cenie, na którą stać tylko największych i najbardziej zdywersyfikowanych graczy, mniejsi nie stają się lepsi — po prostu przestają konkurować albo znikają z rynku. Dzisiejsza darmowa transakcja może oznaczać mniej firm rywalizujących o twoje usługi jutro, a mniej konkurentów zwykle oznacza mniejszą presję, by dalej się poprawiać.
Dlatego zdrowa mieszanka banków, EMI i innych uczestników rynku ma znaczenie dla zwykłych Filipińczyków — nie jako branżowy slogan, lecz jako rzeczywisty mechanizm, który od początku przyniósł nam tańsze i lepsze usługi. Ochrona tej mieszanki nie polega na ochronie jednej firmy. Chodzi o ochronę zakresu opcji, który doprowadził nas do obecnego punktu i sprawia, że każdy dostawca musi zabiegać o twoje zaufanie, zamiast je zakładać.
Dlatego właśnie podejście BSP — ostrożne, konsultacyjne i oparte na danych — jest właściwe. Branża współpracuje z nim konstruktywnie i otwarcie. Doprowadzenie tego do właściwego kształtu wymaga czasu i tak właśnie powinno być.
Warto dodać jeszcze jedną rzecz, dopóki ten proces nadal trwa. Gdyby niedawny ruch kilku dużych banków w kierunku zerowych opłat został w pewnym momencie przedstawiony, w skali równie ważnej jak State of the Nation Address, jako narodowy sukces do rozszerzenia na całą branżę, mogłoby to wysłać niewłaściwy sygnał do opinii publicznej, która jeszcze nie w pełni rozumie, jak bardzo różnią się te firmy i jak bardzo ta różnica działała już na korzyść konsumentów. Mogłoby to jednocześnie sugerować, że powinien pozostać tylko jeden rodzaj dostawcy. To nie jest powód, by powstrzymywać rzeczywisty kamień milowy wart świętowania. To tylko powód, by pozwolić toczącej się już rozmowie między BSP a branżą potrwać nieco dłużej.
Następnym razem, gdy „zero opłat” zabrzmi jak zwycięstwo, warto zadać drugie, spokojniejsze pytanie: co stanie się z twoimi wyborami w przyszłym roku, jeśli tylko najwięksi gracze będą mogli sobie na to pozwolić? Prawdziwa wartość dla filipińskich konsumentów nigdy nie polegała na jednej darmowej transakcji. Zawsze chodziło o to, ile firm wciąż bierze udział w wyścigu o obsłużenie ciebie.
Ann Cuisia jest założycielką i CEO Traxion Tech.