Grupy na rzecz praw kobiet i związki zawodowe na Filipinach wystąpiły w piątek przeciwko planowanemu udziałowi prezydenta USA Donalda Trumpa w 49. szczycie Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) w Manili 17 listopada, powołując się na zarzuty dotyczące nadużyć seksualnych wobec niego oraz obawy związane z amerykańskimi interwencjami wojskowymi i gospodarczymi w regionie.

Podczas konferencji prasowej oddolne organizacje feministyczne działające w ramach World March of Women (WMW)-Pilipinas zaapelowały o odrzucenie prezydenta Trumpa, argumentując, że jego obecność stoi w sprzeczności ze zobowiązaniami ASEAN dotyczącymi eliminacji przemocy wobec kobiet i handlu ludźmi.

Jean Enriquez, koordynatorka krajowa WMW-Pilipinas i dyrektorka wykonawcza Coalition Against Trafficking in Women-Asia Pacific (CATW-AP), oświadczyła, że co najmniej 28 kobiet oskarżyło prezydenta Trumpa o nadużycia seksualne, nękanie, napaść i gwałt. Jedenaścioro z nich podobno powiązało go z siecią prostytucji Jeffreyego Epsteina.

„Ironiczne, że Trump przybywa do Azji Południowo-Wschodniej kilka dni przed 18-dniową kampanią na rzecz eliminacji przemocy wobec kobiet (VAW)” — powiedziała pani Enriquez, dodając, że ASEAN przyjął deklaracje przeciwko przemocy wobec kobiet i przeciwko handlowi ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi — zobowiązania, które blok po raz pierwszy przyjął w 2004 roku. Kampania, do której się odniosła, odbywa się corocznie na Filipinach od 25 listopada, międzynarodowego dnia eliminacji przemocy wobec kobiet, do 12 grudnia.

W ocenie grup zarzuty te podkreślają konieczność zakwestionowania bezkarności, jaką cieszą się osoby posiadające władzę, oraz odrzucenia normalizacji przemocy seksualnej.

Ich sprzeciw wobec wizyty prezydenta Trumpa wiąże się również z szerszymi obawami dotyczącymi amerykańskiego militaryzmu, eksploatacji zasobów i inicjatyw gospodarczych, w tym proponowanego projektu Pax Silica, który — jak stwierdziły — może zagrozić źródłom utrzymania kobiet, ziemiom przodków i społecznościom. Pax Silica zostało publicznie opisane jako inicjatywa kierowana przez Stany Zjednoczone, mająca na celu koordynację łańcuchów dostaw półprzewodników, sprzętu do sztucznej inteligencji i minerałów krytycznych wśród gospodarek partnerskich.

Thina Lopez, kierowniczka programów w Foundation for Media Alternatives (FMA), oświadczyła, że wysiłki na rzecz promowania praw kobiet muszą adresować systemy polityczne, gospodarcze, wojskowe i technologiczne, które podtrzymują wyzysk.

„Nie możemy mówić o empowermencie kobiet, prawach człowieka ani postępie technologicznym w ASEAN, ignorując przemoc i wyzysk zakorzenione w systemach władzy” — powiedziała pani Lopez.

Wyraziła również obawy dotyczące komercjalizacji ciał kobiet poprzez platformy cyfrowe, sztuczną inteligencję i pornografię, argumentując, że technologie te mogą przekształcić wyzysk w zysk dla potężnych korporacji i jednostek.

Jelen Paclarin, dyrektorka wykonawcza Women's Legal and Human Rights Bureau (WLB), wezwała Filipiny, jako przewodniczącego ASEAN w tym roku, do zapewnienia kobietom znaczącego udziału w inicjatywach transformacji energetycznej i decyzjach dotyczących Pax Silica. Funkcja przewodniczącego rotuje corocznie pomiędzy państwami członkowskimi ASEAN, a kraj przewodniczący ustala agendę bloku na dany rok i gości jego szczyty.

Zaapelowała o egzekwowalne zabezpieczenia, przejrzystość, monitoring prowadzony przez społeczności i znaczący udział, stwierdzając, że projekty technologiczne i energetyczne powinny uznawać kobiety jako posiadaczki praw i decydentki, a nie biernych beneficjentek.

„Pax Silica precz z Filipin” — powiedziała pani Paclarin.

Amparo Miciano, sekretarz generalna Pambansang Koalisyon ng Kababaihan sa Kanayunan (PKKK), ostrzegła, że kobiety na obszarach wiejskich poniosą konsekwencje potencjalnych szkód środowiskowych projektu, w tym szkód dla ziem rolniczych, źródeł wody i bioróżnorodności. Oświadczyła, że eksploatacja zasobów może zwiększyć ryzyko zdrowotne i utrudnić kobietom utrzymanie rodzin, szczególnie w społecznościach zależnych od rolnictwa i zasobów naturalnych.

Grupy kobiet rdzennych również sprzeciwiły się inicjatywie, powołując się na obawy dotyczące górnictwa i wydobycia minerałów krytycznych na ziemiach przodków. Judy Pasimio, dyrektorka wykonawcza LILAK, oświadczyła, że minerały, które są celem agendy rozwojowej kierowanej przez USA, znajdują się w dużej mierze na terytoriach rdzennych mieszkańców.

„Terytoria kobiet rdzennych są zamknięte dla Trumpa i jego korporacyjnych sługusów. Trump precz, stop wydobywaniu w rękach korporacji” — powiedziała pani Pasimio. Filipiny należą do największych na świecie producentów niklu, metalu używanego w stali nierdzewnej, bateriach i elektronice.

Związki zawodowe z kolei skrytykowały amerykańską politykę gospodarczą i wojskową, argumentując, że stawia ona interesy korporacji ponad dobro pracowników.

Nicey Coronacion, reprezentująca SENTRO-Women, oświadczyła, że ASEAN nie może twierdzić, że chroni prawa kobiet, witając przywódcę oskarżanego o podtrzymywanie przemocy wobec kobiet. Skrytykowała również system kapitalistyczny za to, że pozwala korporacjom i wpływowym jednostkom czerpać korzyści z wyzysku kobiet i pracowników.

Judy Ann Miranda, sekretarz generalna Partido Manggagawa (PM), zaapelowała o agendę gospodarczą skupioną na miejscach pracy, bezpieczeństwie żywnościowym i zdrowiu, a nie na militaryzacji i przesiedleniach.

„Pracownicy stają z kobietami przeciwko wojnie, przemocy seksualnej i wyzyskowi. Sprzeciwiamy się amerykańskiemu militaryzmowi i projektom gospodarczym takim jak Pax Silica, które zagrażają źródłom utrzymania, prawom i godności kobiet. Praca, żywność i zdrowie — nie wojna, przesiedlenia i wyzysk” — oświadczyła.

Ellene Sana, reprezentująca Center for Migrant Advocacy (CMA), zwróciła uwagę na podatność filipińskich pracownic migrujących za granicę, w szczególności zatrudnianych jako pracownice domowe i opiekunki, mimo wykształcenia na poziomie wyższym. Filipiny należą do największych na świecie krajów pochodzenia pracowników migrujących. Wymieniła nieopłacone lub opóźnione pensje, nadmierną pracę niewolniczą, pracę przymusową, handel ludźmi oraz przemoc fizyczną i werbalną wśród form wyzysku, z którymi zmagają się za granicą.

Pani Sana częściowo przypisała przymusową migrację brakowi godnych miejsc pracy, możliwości zarobkowania i publicznych usług społecznych na Filipinach, a także ciągłe wyczerpywanie zasobów ludzkich i naturalnych kraju. Brak humanitarnego i ekologicznie zrównoważonego rozwoju, jak powiedziała, nadal zmusza kobiety do opuszczania rodzin i domów w poszukiwaniu pracy za granicą.

— Kaizzer Angela Marie V. Manuba