AktualnościMakroWatykan, najmniejsze państwo świata, wydaje 117 milionów dolarów, aby osiągnąć neutralność węglową

Watykan, najmniejsze państwo świata, wydaje 117 milionów dolarów, aby osiągnąć neutralność węglową

Autor: Fortune Crypto·

Najważniejsze informacje

  • •Watykan przeznaczy około 100 milionów euro (117 milionów dolarów) na elektrownię agriwoltaiczną, która w ciągu około dwóch lat ma uczynić go pierwszym na świecie państwem neutralnym węglowo.
  • •Instalacja słoneczna powstanie na liczącym około 1050–1100 akrów terenie Santa Maria di Galeria pod Rzymem i zostanie zbudowana we współpracy z włoskim przedsiębiorstwem energetycznym ACEA.
  • •Moc 80–90 megawatów nowej elektrowni jest setki razy większa niż jedyna istniejąca instalacja słoneczna Watykanu, generująca około 300 megawatogodzin rocznie.
  • •Działania klimatyczne Watykanu, zakorzenione w encyklice Franciszka z 2015 roku i kontynuowane przez papieża Leona, stoją w sprzeczności z polityką USA prezydenta Trumpa, który lekceważy zmiany klimatyczne i ograniczył programy czystej energii.
  • •Centra danych AI odpowiadały w 2025 roku za około połowę nowego amerykańskiego popytu na energię elektryczną, a globalne zużycie energii przez centra danych ma do 2030 roku więcej niż się podwoić, do około 945 terawatogodzin.
Watykan, najmniejsze państwo świata, wydaje 117 milionów dolarów, aby osiągnąć neutralność węglową

Papież Franciszek przez większość swojego pontyfikatu nakłaniał Kościół katolicki, aby traktował zmiany klimatyczne nie tylko jako kwestię naukową, ale również moralną. Teraz Stolica Apostolska przekłada tę moralność na konkretne środki finansowe, planując uczynić Watykan pierwszym na świecie państwem neutralnym węglowo.

Watykan, obejmujący około 44 hektarów, czyli 109 akrów, przeznaczy około 100 milionów euro (117 milionów dolarów) na elektrownię agriwoltaiczną, która według założeń ma zasilić to mikropaństwo w ciągu dwóch lat – poinformowały źródła agencji Reuters. Agriwoltaika łączy panele słoneczne z kontynuacją rolniczego wykorzystania tej samej ziemi – podejście, które zdaniem zwolenników łagodzi konflikty dotyczące użytkowania gruntów, często blokujące duże projekty odnawialnych źródeł energii w Europie.

Plan stanowi rozwinięcie tego, co papież Franciszek zarządził w 2024 roku. Papież Leon przez ostatni rok przeprowadzał go przez niezbędne kroki biurokratyczne – tworząc fundację, podpisując memorandum z włoskim przedsiębiorstwem energetycznym i powołując wspólną komisję. Nowością jest to, że po raz pierwszy do planu przypisano konkretną kwotę, a projekt zestawia wysiłki Watykanu z tym, co dzieje się w Stanach Zjednoczonych.

Watykan ma mniej więcej jedną ósmą powierzchni nowojorskiego Central Parku. Jest mniejszy niż pojedynczy kampus centrum danych, taki jak projekt Hyperion firmy Meta w Luizjanie, który do 2030 roku ma pobierać nawet 5 gigawatów mocy. Zamieszkany przez około 800 mieszkańców i blisko 3000 dojeżdżających pracowników świeckich, jest zdecydowanie najmniejszym krajem na Ziemi.

Elektrownia wręcz nie zmieści się w obrębie 109 akrów państwa. Powstanie na liczącym około 1050–1100 akrów terenie Santa Maria di Galeria, który Watykan posiada pod Rzymem – gruncie o powierzchni zbliżonej do kampusu centrum danych Stargate firmy OpenAI w Abilene w Teksasie. Jednak podczas gdy zabudowa Stargate ma obsługiwać 1,2 gigawata mocy obliczeniowej dla AI, podobnie wielki teren Watykanu ma generować jedynie 80–90 megawatów mocy – według agencji Reuters – czyli około dwunastokrotnie mniej energii na porównywalnym obszarze. Wynika to z faktu, że instalacja ma zasilać oświetlenie dla kilkuset mieszkańców i nadajnik radiowy, a nie regały procesorów GPU.

W obliczu ryzyka niedoborów energii

Jeden duży AI-owy hub danych zużywa obecnie tyle energii elektrycznej, co miasto liczące 80 000 mieszkańców – napisał w tym roku w Fortune Vinod Khosla, założyciel Khosla Ventures – a firmy budują ich setki naraz. W 2025 roku centra danych odpowiadały za około połowę całego nowego amerykańskiego popytu na energię elektryczną, a globalnie zużycie energii przez centra danych ma do 2030 roku więcej niż się podwoić, do około 945 terawatogodzin – co odpowiada całemu obecnemu zużyciu energii elektrycznej w Japonii.

Rozbudowa ta przekształca również amerykański sektor energetyczny. Wartość 66,8 miliarda dolarów umowa NextEra Energy o przejęciu Dominion Energy z maja była podyktowana głównie popytem na centra danych AI skoncentrowanym w Wirginii, a nie wzrostem liczby gospodarstw domowych. American Electric Power planuje wydać 78 miliardów dolarzy do 2030 roku, aby nadążać za trendem. Goldman Sachs prognozuje, że rozbudowa infrastruktury AI podniesie koszty energii elektrycznej w USA o 6% w latach 2026–2027, a do 2028 roku o kolejne 3%, zwiększając rachunki sąsiednich właścicieli domów. Dla kontrastu: cała planowana elektrownia Watykanu wygenerowałaby mniej energii niż pojedynczy średniej wielkości kampus AI – nie wspominając o branży ścigającej się, by zbudować setki kolejnych.

Nowa elektrownia przyćmi również to, co Watykan produkuje obecnie. Jedyna istniejąca instalacja słoneczna – 2394 panele na dachu Auli Pawła VI, zamontowane w 2008 roku – generuje około 300 megawatogodzin rocznie. Sama moc 80–90 megawatów nowej elektrowni jest setki razy większa. Złożone przez Watykan w 2023 roku przyrzeczenie klimatyczne wobec ONZ zakłada redukcję emisji o 20% względem poziomu z 2011 roku do 2030 roku oraz cel „zerowych emisji” do 2050 roku – cele spójne z wspieraną przez ONZ inicjatywą Race to Zero, do której przystąpiło wiele małych państw, choć niewiele z nich zaangażowało grunt państwowy i kapitał w takiej skali względem swoich rozmiarów.

Trump w sporze z Watykanem

Stanowisko Kościoła w sprawie klimatu sięga encykliki Franciszka „Laudato si'” z 2015 roku, która argumentowała, że bogate narody ponoszą nieproporcjonalną odpowiedzialność za emisje, i wzywała do odejścia od paliw kopalnych. Papież Leon XIV podtrzymuje to stanowisko od śmierci Franciszka, wzywając podczas konferencji ONZ w tym roku do „pilnych” działań klimatycznych i mówiąc, że stworzenie Boże „woła” o pomoc. Nowe technologie, w tym AI, uznał również za kwestię moralną: Leon powiedział, że wybór jego imienia papieskiego nawiązuje częściowo do papieża Leona XIII, który pisał o ochronie robotników w czasie pierwszej rewolucji przemysłowej, i stosuje tę samą perspektywę do dzisiejszego wpływu AI na rynek pracy.

To stanowisko stawia Watykan w sprzeczności z obecną administracją amerykańską. Prezydent Donald Trump nazwał zmiany klimatyczne „największym oszustwem, jakie kiedykolwiek sprowiedzono na świecie”, a Stany Zjednoczone w ogóle nie uczestniczyły w tegorocznej konferencji klimatycznej ONZ. Trump i Leon publicznie kłócili się również o działania wojskowe Trumpa w Wenezueli i Iranie oraz politykę imigracyjną jego administracji, przy czym Trump w pewnym momencie zasugerował, że wybór Leona na papieża był nielegalny. Na płaszczyźnie fiskalnej USA zakończyły federalny kredyt podatkowy na energię słoneczną dla gospodarstw domowych z 2025 roku, a EPA w sierpniu anulowała program solarny o wartości 7 miliardów dolarów dla osób o niskich dochodach. Według wyliczeń BlueGreen Alliance od tej zmiany polityki odwołano lub wstrzymano 223 projekty czystej energii o wartości 82,8 miliarda dolarów.

Po tym, jak Franciszek sformalizował plan Watykanu w liście z czerwca 2024 roku zatytułowanym „Fratello Sole”, Leon kontynuował jego realizację, odwiedzając teren w czerwcu 2025 roku i nazywając go „wspaniałą okazją”. Włochy wyraziły zgodę na plan w lipcu 2025 roku, a Watykan w czerwcu 2026 roku sformalizował współpracę z włoskim przedsiębiorstwem energetycznym ACEA w celu wspólnej budowy. Źródła poinformowały agencję Reuters, że pełna budowa ma zająć od 18 do 24 miesięcy.

Artykuł pierwotnie ukazał się w serwisie Fortune.com.