Turcja przedstawiła nowe propozycje mające doprowadzić Stany Zjednoczone i Iran do stołu negocjacyjnego i zakończyć wojnę między nimi, a minister spraw zagranicznych Hakan Fidan potwierdził, że Ankara i inne państwa pracują nad wynegocjowaniem porozumienia w jednym z najpoważniejszych impasów dyplomatycznych 2026 roku.

„Turcja i inne kraje przedstawiają propozycje i dokładają wszelkich starań, aby doprowadzić negocjacje między Stanami Zjednoczonymi a Iranem do zakończenia” — powiedział Fidan tureckiej stacji NTV. Dodał, że po obu stronach istnieje „wystarczająca wola”, aby zaprzestać walk, choć między deklaracjami a podpisanym porozumieniem wciąż pozostaje przepaść.

Warunki Iranu

Teheran jasno określił swoje warunki. Mohsen Rezaei, były dowódca irańskiego Korpusu Strażników Rewolucji, potwierdził, że Iran przekazał swoje warunki Waszyngtonowi kanałami katarskimi, przedstawiając siedem żądań, które przypominają listę kontrolną wszystkiego, co kraj ten stracił lub czego doświadczył od eskalacji konfliktu.

Do najważniejszych punktów należą pełne zaprzestanie działań wojennych, uwolnienie zamrożonych irańskich aktywów oraz zniesienie blokady morskiej, która odcięła Teheranowi możliwość eksportu przez Cieśninę Ormuz.

Porozumienie z 2026 roku w sprawie bezpiecznej żeglugi przez Cieśninę miało złagodzić napięcia w tym obszarze. Nie przetrwało. Ustalenia dotyczące bezpieczeństwa okazały się zbyt kontrowersyjne do wdrożenia, pozostawiając jeden z najważniejszych na świecie węłów naftowych — jedyną morską drogę wypływu z Zatoki Perskiej — w stanie kontrolowanego chaosu. Dla porównania: mniej więcej jedna piąta światowej ropy przechodzi przez ten wąski szlak wodny każdego dnia, a gdy tranzyt jest kwestionowany, każdy baryłka ropy na planecie staje się nieco droższa.

Jak wybuchła wojna i dlaczego utknęła w martwym punkcie

Konflikt wywodzi się ze wspólnych amerykańsko-izraelskich uderzeń wojskowych na irańskie obiekty nuklearne i wojskowe, rozpoczętych 28 lutego 2026 roku. Teheran odpowiedział atakami odwetowymi, a następnie nastąpił wyczerpujący cykl eskalacji, z którego żadna ze stron nie mogła się ani czysto wygrać, ani wycofać.

Zaangażowanie Turcji nie dziwi. Ankara, członek NATO graniczący z Iranem, od lat pielęgnuje relacje zarówno z Waszyngtonem, jak i z Teheranem, a publiczne wypowiedzi Fidana sugerują, że rząd próbuje budować poczucie dynamiki, przedstawiając propozycje nie jako złudne marzenie, lecz jako realistyczną drogę naprzód.

Stawka energetyczna i gospodarcza

Sam Fidan przyznał, że istnieją szersze ryzyka gospodarcze, wskazując zagrożenia dla globalnego bezpieczeństwa energetycznego jako powód, dla którego obie strony powinny być zmotywowane do porozumienia.

Nierozstrzygnięty status porozumienia ws. Cieśniny Ormuz oznacza, że nawet częściowa deeskalacja nie przełożyła się na ulgę w łańcuchach dostaw. Skutki gospodarcze wykraczają poza sektor energetyczny. Zamrożone irańskie aktywa, będące centrum żądań Teheranu, to miliardy dolarów uwięzionych w zawieszeniu, a ich uwolnienie wywołałoby efekty domina w regionalnych systemach bankowych i finansowaniu handlu.

Najbliższe tygodnie prawdopodobnie pokażą, czy tureckie propozycje zyskają na sile i przejdą od teatru dyplomatycznego do rzeczywistych negocjacji ramowych. Rola Kataru jako kanału komunikacyjnego między Teheranem a Waszyngtonem — rola mediacyjna, którą Doha pełniła już przy wcześniejszych kontaktach amerykańsko-irańskich — dodaje kolejną warstwę złożoności, ponieważ każda propozycja musi przetworzyć się przez co najmniej trzy stolice, zanim zostanie skonfrontowana z rzeczywistością.