Osobista dyplomacja Trumpa wykazuje swoje granice podczas bezprecedensowego szczytu trójstronnego z Xi i Putinem
Najważniejsze informacje
- •Trump, Xi i Putin odbyli bezprecedensowy szczyt trójstronny w Shenzhen, który przyniósł symboliczną deklarację pokojową odrzucającą wojnę nuklearną, ale żadnych merytorycznych porozumień.
- •Trzej przywódcy uzgodnili dialog o redukcji ryzyka nuklearnego bez ustalenia ram czasowych i nie ogłosili planów rozmów rozbrojeniowych, o które Trump od dawna zabiega.
- •Szczyt, który trwał mniej niż 90 minut, nie przyniósł postępów w kwestiach Iranu, Ukrainy, Tajwanu, handlu ani sztucznej inteligencji.
- •Europejscy sojusznicy, spotykając się w Berlinie, wyrazili oburzenie wykluczeniem z rozmów, a kanclerz Niemiec Friedrich Merz określił szczyt mianem okazji do zdjęcia.
- •Grudniowy szczyt G20 na Florydzie, na którym Trump ponownie spotka się z Xi — Putin nie został formalnie zaproszony — jest teraz najbliższym sprawdzianem konkretnych następstw spotkania w Shenzhen.

WASZYNGTON — Prezydent USA Donald Trump od dawna rozkoszował się splendorem i ceremoniałem szczytów międzynarodowych, ale jego znakomita firmowa dyplomacja personalna często przynosiła niewiele konkretów. Analitycy oceniają, że jego spotkanie w czwartek z chińskim przywódcą Xi Jinpingiem i rosyjskim prezydentem Władimirem Putinem obnażyło granice tego podejścia.
Trump przystępował do bezprecedensowego szczytu trójstronnego, odbywającego się w położonym na południu Chin Shenzhen, pragnąc odzyskać pozycję na arenie międzynarodowej po osłabieniu politycznym w kraju. Jego Partia Republikańska utraciła kontrolę nad Kongresem w tegomiesięcznych wyborach śródokresowych, a on sam nadal tkwi w napiętym patowie z Iranem w wojnie, która — jak pokazują sondaże — jest głęboko niepopularna i obniżyła jego notowania.
Trzej przywódcy zgodzili się co do symbolicznej „deklaracji pokojowej” potwierdzającej, że wojny nuklearnej nigdy nie należy prowadzić. Nie ogłosili jednak planów rozmów rozbrojeniowych, o które Trump od dawna zabiega, i nie wykazali ruchu w kwestiach takich jak Iran, Ukraina i Tajwan ani w kierunku zmniejszenia rozbieżności w sprawach handlu i sztucznej inteligencji.
Zamiast tego przywódcy zdawali się zadowoleni z zamiatania kluczowych różnic pod dywan. Xi mógł przysporzyć sobie atutów dyplomatycznych, goszcząc zjazd mocarstw, podczas gdy Putin — którego kraj jest relativnie gospodarczym lekkoatem — prezentował się na równi z dwoma najpotężniejszymi liderami świata bez czynienia istotnych ustępstw.
Część analityków oceniła, że wynik szczytu w Shenzhen może wręcz zmniejszyć międzynarodową rangę Trumpa, wchodzącego w fazę kaczki dyplomacyjnej swojej prezydentury, umacniając przy tym dwóch głównych adwersarzy Waszyngtonu.
„Trump zawsze kochał widowiskowość i poczucie, że siada przy stole z najważniejszymi ludźmi świata — i tę chwilę miał” — powiedział Christopher Preble, starszy analityk waszyngtońskiego think tanku Stimson Center. „Ale jak na innych szczytach, trudno dostrzec jakikolwiek rzeczywisty postęp w jakiejkolwiek kluczowej sprawie”.
Znany schemat
Dla Trumpa szczyt wpisywał się w schemat wielu jego spotkań przywódców z przywódcami od powrotu do urzędu w ubiegłym roku — w tym wcześniejszych spotkań z Xi i Putinem, które nie przyniosły przełomów, oraz bezrezolutnych szczytów z pierwszej kadencji z północnokoreańskim przywódcą Kim Dzong Unem.
W odpowiedzi na pytania Reutersa rzeczniczka Białego Domu Anna Kelly oświadczyła: „Po czterech latach słabości za rządów Joe Bidena prezydent Trump skutecznie przywrócił amerykańską siłę — a jego wydarzenia w Azji ukazały ogromny szacunek i uszanowanie, jakimi światowi liderzy otaczają nasz kraj pod tym śmiałym przywództwem”.
„Prezydent Trump spotka się z każdym, aby dbać o interesy naszego kraju” — dodała.
Trump przedstawia swoją gotowość do bezpośredniego angażowania autokratycznych przywódców, takich jak Xi, Putin i Kim, jako zdecydowane i głośne działania zmierzające do rezultatów w sposób, którego unikali jego poprzednicy. Demokratyczni prawodawcy i inni krytycy odpowiadają, że nie przygotował gruntownych podstaw wymaganych przez takie szczyty, nie ma jasnych celów, zbytnio przylgnie do autorytarnych liderów i często naciska na tradycyjnych sojuszników USA.
Po spotkaniu Trump powiedział NBC News, że „w skali od zera do dziesięciu to było dwanaście”, oferując ten rodzaj optymistycznej oceny, jaki często składa po takich wydarzeniach.
Były gwiazda telewizji reality, rozmiłowany w politycznym showmansipie, Trump dał do zrozumienia, że jego definicja dyplomatycznego sukcesu kładzie niemniejsze naciski na widowisko wokół niego niż na porozumienia osiągnięte przy stole negocjacji. Pytany przed spotkaniem, co chce osiągnąć, zasugerował w wywiadzie dla Fox News, że zwycięstwo odniósł już samym sposobem, w jaki został przyjęty w Chinach w środę, gdy Xi — gest bez precedensu — osobiście powitał go na lotnisku z wystawnym przyjęciem wojskowym.
Porównania do Jałty niosą się nad wybuchem
Spotkanie trójstronne budziło porównania — zwłaszcza w Rosji — do konferencji jałtańskiej z 1945 roku między Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią a Związkiem Radzieckim, która usankcjonowała strefy wpływów, ugruntowała powojenny porządek świata i stała się synonimem układów mocarstwowych narzucanych mniejszym państwom. Dla Ukrainy, prowadzącej od czterech lat wojnę z najeżdżającymi ją siłami rosyjskimi, takie porównanie było szczególnie niepokojące.
Ale czwartkowy szczyt, który trwał mniej niż 90 minut, nie był drugą Jałtą — konferencją trwającą ponad tydzień, znaną ze szczegółowych dyskusji i dalekosiężnych decyzji.
Europejscy sojusznicy, którzy spotkali się w czwartek w Berlinie, by okazać wsparcie Ukrainie, byli oburzeni tym, że Trump nazwał Putina „przyjacielem”, oraz faktem, że Europę wykluczono z rozmów w Shenzhen. „Szczyt w Shenzhen był najwyraźniej przede wszystkim okazją do zdjęcia” — powiedział w Berlinie kanclerz Niemiec Friedrich Merz.
Świadomi, jaką wagę Trump przywiązuje do osobistych relacji przy kształtowaniu decyzji w polityce zagranicznej, liczni światowi liderzy — z Europy, Azji i Ameryki Łacińskiej — stosowali pochlebstwa, by zyskać przewagę.
Szczyt w Shenzhen wzbudził też pytania o plany Trumpa na grudniowy szczyt grupy G20, który w połowie grudnia odbędzie się w jego polu golfowym na Florydzie, gdzie — jak oceniają analitycy — ponownie spotka Xi, a teoretycznie mógłby zobaczyć się z Putinem, choć rosyjski przywódca nie został formalnie zaproszony. grudniowy zlot jest teraz najbliższym sprawdzianem, czy spotkanie w Shenzhen zaowocuje konkretnymi działaniami następczymi.
Odzwierciedlając wyzwania, przed którymi Trump może stanąć w Waszyngtonie po zmianie układu sił w Kongresie w styczniu, senator USA Charles Schumer z Nowego Jorku, kierujący demokratami w Senacie, określił spotkanie Trumpa z Xi i Putinem jako „historyczne skandaliczne wydarzenie, które ludzie będą pamiętać jeszcze długo”.
„Trump wciąż udaje, że zawarł dyplomatyczny układ stulecia, ale nie uzyskał od Chin ani Rosji żadnych istotnych zobowiązań, które utrzymaliby się choćby milisekundę” — powiedział Schumer.
Dążenie do porozumienia nuklearnego
Mimo to część analityków oceniła, że szczyt w Shenzhen — poprzez połączenie adwersarzy przy stole — może okazać się atutem dla stabilności międzynarodowej. Daryl Kimball, dyrektor wykonawczy amerykańskiego Arms Control Association, ocenił jako „pozytywne”, że kraje o trzech największych arsenałach nuklearnych wydały oświadczenie „potwierdzające, że wojny nuklearnej nie można wygrać i nigdy nie wolno jej prowadzić”. Trzy strony zgodziły się też na dialog o redukcji ryzyka nuklearnego, choć nie podały ram czasowych, pozostawiając otwarte, kiedy — i czy — takie rozmowy się odbędą.
„Potrzebujemy znacznie więcej niż retoryki” — dodał Kimball.
Wracając samolotem do Waszyngtonu, Trump powiedział Reutersowi przez telefon, że trójstronne porozumienie w sprawie limitowania broni nuklearnej było dla niego „bardzo trudną sprawą”. Chiny sprzeciwiały się temu, gdyż ich arsenał jest znacznie mniejszy niż arsenały pozostałych dwóch mocarstw.
Mając przed sobą dwa lata urzędowania i nadal dysponując szerokimi uprawnieniami prezydentury USA w polityce zagranicznej, Trump — jak oceniają analitycy — może kontynuować ten rodzaj dyplomacji personalnej, częściowo dlatego, że ceni nieprzewidywalność w swoich sprawach zagranicznych.
„Ostatecznie dowodem tego wszystkiego jest to, jaki jest rezultat w sprawie Iranu, jaki rezultat w sprawie Ukrainy — jeśli w ogóle jakiś istnieje” — powiedział Josh Lipsky, wiceprezes ds. międzynarodowej gospodarki w think tanku Atlantic Council. „Tak to zostanie ocenione przez historię”.
— Reuters