AktualnościMakroTrump, Putin i Xi poparli nuklearną formułę Reagana i Gorbaczowa z 1985 roku podczas 90-minutowego szczytu w Shenzhen; Ukraina nie padła nawet z nazwy

Trump, Putin i Xi poparli nuklearną formułę Reagana i Gorbaczowa z 1985 roku podczas 90-minutowego szczytu w Shenzhen; Ukraina nie padła nawet z nazwy

Autor: Fortune Crypto·

Najważniejsze informacje

  • •Przywódcy Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin odbyli 19 listopada 2026 roku w Shenzhen, podczas szczytu APEC, swoje pierwsze spotkanie trójstronne — 90-minutową rozmowę, którą analitycy ocenili jako bardziej stylową niż merytoryczną.
  • •Wszyscy trzej szefowie największych arsenali nuklearnych świata poparli zasadę Reagana i Gorbaczowa, że wojny nuklearnej nie można wygrać i nigdy nie wolno jej rozpoczynać, choć podpisany dokument zawierał deklaracje i aspiracje przy niewielu konkretnych zobowiązaniach w zakresie kontroli zbrojeń.
  • •Powitanie Xi Jinpinga na lotnisku i publiczny uścisk dla Donalda Trumpa oraz centralne miejsce Xiego przy stole były zainscenizowanymi gestami odzwierciedlającymi ambicję Chin, by być postrzeganymi jako stabilizujący ośrodek władzy globalnej.
  • •Konflikty w Iranie i na Ukrainie nie zostały omówione merytorycznie, a Ukraina nie padła nawet z nazwy — częściowo dlatego, że europejscy sojusznicy nie byli obecni, a trzej przywódcy nie stoją po tej samej stronie tej wojny.
  • •Pomimo natychmiastowych porównań do „Jałty II” analitycy twierdzą, że analogia się broni głównie w sferze imaginerii, ponieważ „wielka trójka” z 1945 roku była sojusznikami wojennymi, podczas gdy dziś Chiny i Rosja są partnerami, których Stany Zjednoczone postrzegają jako przeciwników.
Trump, Putin i Xi poparli nuklearną formułę Reagana i Gorbaczowa z 1985 roku podczas 90-minutowego szczytu w Shenzhen; Ukraina nie padła nawet z nazwy

Prezydenci Donald Trump, Władimir Putin i Xi Jinping zasiedli razem 19 listopada 2026 roku w Shenzhen w Chinach, na marginesie szczytu Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku — dorocznego forum APEC gospodarek znad Pacyfiku, które w tym roku gości Chiny. Było to pierwsze tego rodzaju trójstronne spotkanie tych trzech przywódców, zapowiadane z wyprzedzeniem jako historyczny szczyt roku.

Przed rozmowami trójka miała wiele do omówienia: trwająca wojna na Ukrainie, konflikt na Bliskim Wschodzie i rozwój technologii sztucznej inteligencji stały na czele oczekiwanych tematów. Ale co faktycznie przyniosły 90 minut rozmów?

Rana Mitter, ekspert od relacji amerykańsko-chińskich z Harvard Kennedy School, wydał w analizie opublikowanej przez The Conversation surowy werdykt: spotkanie przyniosło dużo stylu, ale mniej treści.

Symbolika zabrała scenę

Pierwszą rzeczą, na którą trzeba zwrócić uwagę według tej analizy, jest symbolika samej okazji. Dużo z tego, co pokazano w Shenzhen, sprowadzało się do mowy ciała trzech mężczyzn, ich interakcji oraz tego, co te sygnały mogą sugerować o tym, jak postrzegają siebie w potencjalnie nowym porządku światowym.

Pokazywało się to jeszcze zanim przywódcy usiedli do stołu. Gdy Trump wylądował w Shenzhen, powitał go na lotnisku sam Xi — witanie zagranicznego przywódcy na lotnisku uchodzi za szczególny zaszczyt, jakiego udziela chiński przywódca. Potem przyszły uścisk, który Mitter opisał jako naprawdę bezprecedensowy: powiedział, że nigdy nie widział, by sekretarz generalny Komunistycznej Partii Chin obejmował kogokolwiek — na pewno nie towarzyszy z Biura Politycznego.

Oczywiście wszystko było zainscenizowane — a reżyseria przeniosła się na sam szczyt. Obraz wielkiego stołu z Trumpem, Putinem i Xi był symboliczny sam w sobie, a podział miejsc miał znaczenie: Xi siedział pośrodku. W tym układzie Chiny przedstawiły się jako „Państwo Środka”, stabilizujące świat. Czy to trafny obraz globalnej pozycji Chin — kwestia drugorzędna; chodzi o to, jak Xi chce, by postrzegano Pekin.

Polityczne zarysy, mało zobowiązań

Jeśli chodzi o politykę, faktycznie niewiele zdziałano, ale rozmowy dały wgląd w to, co zajmowało umysły trzech przywódców.

Mowa była o reformie ONZ — czymś, w co wszyscy trzej się zgadzają. W szczególności Chiny chcą większej władzy w organizacji, podczas gdy Trump stał się coraz bardziej rozczarowany ciałem międzynarodowym.

Dyskutowano też szeroko o kontroli broni nuklearnej. Wszyscy trzej przywódcy — szefowie trzech największych arsenali nuklearnych świata — podpisali dokument składający się z deklaracji i aspiracji — przy mniejszej liczbie zobowiązań — zmierzających do stłumienia zagrożeń nuklearnych. Co ciekawe, opierał się on na sformułowaniu, które po raz pierwszy wybrzmiało w 1985 roku ze strony amerykańskiego prezydenta Ronalda Reagana i radzieckiego przywódcy Michaiła Gorbaczowa: „Wojny nuklearnej nie można wygrać i nigdy nie wolno jej rozpoczynać”.

Wszyscy trzej poparli to sformułowanie — język, który od czasów zimnej wojny kotwiczy dyplomację nuklearną — choć mało było konkretów, jak kontrola nuklearna miałaby być faktycznie wdrożona. Główne traktaty w tej dziedzinie wygasły już dawno temu, przede wszystkim New START, ostatnie porozumienie ograniczające rozmieszczone strategiczne głowice amerykańskie i rosyjskie, a Pekin — który pozostaje w tyle za Waszyngtonem i Moskwą pod względem zdolności nuklearnych — może mieć w tej sprawie inne zdanie.

Czego nie powiedziano

Największym pominięciem było jakiekolwiek merytoryczne omówienie wojen toczących się na obszarach wpływów dwóch z trzech państw.

Dla Trumpa oznacza to Iran. Waszyngton nie zdołał doprowadzić konfliktu w Iranie do końca, około dziewięć miesięcy po jego wybuchu. Przed szczytem myśl mogła być taka, że gdyby Chiny — a nawet Rosja — zdołały wywrzeć presję na Iran i doprowadzić do zakończenia konfliktu, byłoby to mile widziane. Ale według oceny Mittera widok Stanów Zjednoczonych niezdolnych zakończyć wojny w Iranie nie jest czymś, co Rosjanie i Chińczycy spieszyliby się zakończyć. Żaden z nich nie wydał się skłonny oddać kluczowej karty: pomocy Waszyngtonowi w tej sprawie.

Na drugim końcu eurazjatyckiego spektrum leży Ukraina. Kraj nie został wymieniony z nazwy na szczycie. Poza tym, że trzej przywódcy nie stoją po tej samej stronie konfliktu, sojusznicy Europy Ukrainy nie byli w pokoju — a dla Europy byłoby to zbyt wiele, gdyby Trump ogłaszał wieści dotyczące Ukrainy w towarzystwie Putina i Xi, według analizy.

Poza tymi konfliktami regulacja AI i łańcuchy dostaw surowców krytycznych nie pojawiły się w rozmowie trójstronnej. To nie znaczy, że te kwestie — kluczowe w rywalizacji gospodarczej USA–Chiny — nie zostały poruszone w Shenzhen; mogły być omówione w rozmowach dwustronnych, prowadzonych w bardziej dyskretnych, prywatnych warunkach.

Zachwalane jako „Jałta II” — czy słusznie?

Szczyt od razu porównano do konferencji w Jałcie — spotkania z lutego 1945 roku, na którym Winston Churchill z Wielkiej Brytanii, Józef Stalin ze Związku Radzieckiego i amerykański prezydent Franklin D. Roosevelt planowali koniec II wojny światowej i zaczęli omawiać powojenną Europę. Ale te podobieństwa, argumentował Mitter, dotyczyły głównie imaginerii trzech mężczyzn przy stole.

Wielka trójka z 1945 roku obejmowała Wielką Brytanię; nie było Chin. To samo w sobie pokazuje, jak bardzo geopolityka zmieniła się przez 80 lat. Co więcej, Stalin, Roosevelt i Churchill byli w 1945 roku po tej samej stronie — towarzysze broni, którzy wkrótce mieli się rozstać, gdy rozwijała się zimna wojna. W Shenzhen układ może być dokładnie odwrotny: Chiny i Rosja są partnerami, podczas gdy Stany Zjednoczone uchodzi za ich przeciwnika.

Trump może chcieć odprężenia, a nie nowej zimnej wojny. Czy oznacza to wyłaniającą się politykę zbliżenia Rosji, Chin i Stanów Zjednoczonych w nowym porządku — pozostaje pytaniem otwartym, i to takim, w którym, jak zasugerował Mitter, Europejczycy mogą mieć coś do powiedzenia.

Rana Mitter jest profesorem stosunków amerykańsko-azjatyckich na Harvard Kennedy School. Ten artykuł został ponownie opublikowany z The Conversation na licencji Creative Commons; oryginalny artykuł ukazał się tam jako pierwszy. Ta historia była pierwotnie prezentowana na Fortune.com.