Kliniczny psycholog ostrzega, że historyczne porażki prezydenta Donalda Trumpa w ubiegłotygodniowych wyborach śródokresowych niczego nie zmienią w jego zachowaniu, argumentując, że prezydent spełnia kryteria diagnostyczne rzadkiego zaburzenia – psychopatii klinicznej – które opisuje jako w praktyce nieodwracalne.

Dr Vince Greenwood, dyrektor wykonawczy Washington Center for Cognitive Therapy i autor książki Puppet on A String: Trump Is Ruled by an Ominous Psychological Condition, przedstawił tę ocenę w rozmowie z pisarzem zajmującym się polityką Chaunceyem DeVegą opublikowanej przez Alternet. Według Greenwooda Trumpa motywuje wola dominacji i wygrywania we wszystkich sferach życia, nie jest zdolny do krytycznej autorefleksji, a wyborów śródokresowych ani innych prób ograniczenia jego zachowania nie uda się powstrzymać.

Rozgromienie przy urnach

Trump i jego MAGA-owska Partia Republikańska zostały zmiażdżone przez błękitną falę, która uderzyła w nich w ubiegły wtorek podczas wyborów śródokresowych. Z historyczną przewagą utracili kontrolę nad Izbą Reprezentantów i Senatem na rzecz Demokratów – wynik, który przekazuje opozycji przewodnictwo w komisjach, uprawnienia do wzywania świadków oraz ustalania agendy wynikające z większości w obu izbach. Poniosli też istotne porażki w wyborach na gubernatorów i w stanowych legislaturach w całym kraju, w tym w republikańskich twierdzach, takich jak Teksas.

Komentatorzy ogłaszają, że Trump jest teraz „kulawą kaczką” – poważnie osłabioną, jeśli nie złamaną – i że fala zdecydowanie odwróciła się przeciwko jego ruchowi MAGA, który autor określa jako „amerykański faszyzm”.

Trump jednak, zgodnie z esejem, nie daje się zastraszyć i pozostaje w ataku. Ogłosił, że Stephen Miller, którego autor opisuje jako „nieskrywanego podżegacza nienawiści i białego nacjonalistę”, zostanie jego nowym szefem sztabu – tradycyjnie centralną rolą strażnika w Białym Domu, kontrolującą dostęp do prezydenta i przepływ decyzji politycznych. Siał wątpliwości co do wyników ubiegłotygodniowych wyborów śródokresowych. A w programie 60 Minutes powiedział korespondentowi CBS News Rossowi Douthatowi, że nigdy nie wybaczy swoim osobistym wrogom, nawet jeśli może go to kosztować niebo.

Dla Greenwooda żadne z tych agresywnych zachowań nie jest zaskoczeniem.

Kryminalistyczna ocena oparta na dowodach

Uwaga: rozmowa została zredagowana pod kątem przejrzystości i długości.

Pytany kilka dni po historycznych wyborach śródokresowych, w których Trump i Republikanie zostali rozgromieni, Greenwood powiedział, że odczuwał „prawdziwą ulgę i zasadniczo ogromną radość” – przyznając zarazem, że według rozmówcy wciąż towarzyszy temu niepokój o to, co Trump może zrobić dalej. „Czujność wraca jednak bardzo szybko” – powiedział. „Doceniam, że nadal bijesz na alarm. Obawiam się, że ja też muszę wzmocnić to przesłanie”.

Greenwood wyjaśnił, że jego szczególnym zainteresowaniem jest widoczna psychopatologia Trumpa, oceniona za pomocą tego, co nazwał rygorystycznym, wzorcowym procesem oceny psychopatii klinicznej. Ocena może zostać przeprowadzona bez wywiadu klinicznego: wymaga informacji z życiorysu, a nie serii osobistych sesji klinicznych. Ta metoda dotyka długotrwałej debaty w środowiskach specjalistów zdrowia psychicznego: kodeks etyki Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego – tzw. zasada Goldwatera, przyjęta w 1973 roku po tym, jak magazyn Fact przeprowadził sondaż wśród psychiatrów o przydatności Barry'ego Goldwatera do urzędu podczas kampanii w 1964 roku – nakazuje psychiatrom nie wydawać profesjonalnych opinii o osobach publicznych, których nie badali osobiście. Greenwood, psycholog, utrzymuje, że tego rodzaju kryminalistyczna, oparta na dowodach ocena może opierać się na informacjach z życiorysu, a nie na osobistym badaniu.

„Trump zdecydowanie spełnia te kryteria. To bardzo rzadkie” – powiedział Greenwood.

„Jedną z definiujących cech tego poważnego zaburzenia jest jego nieuleczalność” – kontynuował. „Okoliczności mogą się zmieniać, ale obawiam się, że jego destrukcyjny zespół cech będzie nadal wymagał czujności i stanowił zagrożenie dla republiki. Po raz kolejny: są one nieodwracalne”.

Greenwood podkreślił, że jego wnioski opierają się na dowodach, a nie na przesadzie czy opinii. „To ocena kryminalistyczna. Jest oparta na dowodach” – powiedział. Jego wnioski o umyśle i zachowaniu Trumpa, dodał, „wykraczają poza zwykłą opinię specjalisty” i są „bliższe formalnej ocenie, biorąc pod uwagę ogromną ilość dostępnych dowodów”. Trump jest „prawdopodobnie najbardziej udokumentowaną celebrytą w historii” – zauważył Greenwood, co oznacza, że informacje z życiorysu wymagane do tego rodzaju oceny kryminalistycznej są szeroko dostępne.

Psychopata kontra socjopata

Greenwood rozróżnił dwie powszechnie stosowane etykiety. Socjopatia, powiedział, to zazwyczaj „nieco szersza kategoria”, o częstości występowania od trzech do czterech procent populacji ogólnej. Psychopatia kliniczna – „precyzyjniej i węziej zdefiniowany zespół cech” – występuje u około pół procenta populacji. Żaden z tych terminów nie jest samodzielną diagnozą w DSM, podręczniku diagnostycznym Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, którego najbliższą kategorią jest zaburzenie osobowości antyspołecznej; badacze konstruktu psychopatii mierzą go zazwyczaj za pomocą ustrukturyzowanych narzędzi, takich jak lista opracowana przez psychologa Roberta Hare'a.

„Szczery we własnym świecie”

Być może sprzecznie z intuicją, Greenwood nie uważa Trumpa za kłamcę w potocznym sensie. „Nie wierzę, że Donald Trump jest kłamcą. Jest w rzeczywistości jednym z najszczerszych polityków w historii Ameryki” – powiedział. „Trump jest całkowicie przejrzysty. To nie znaczy, że wszystko, co mówi, jest faktograficznie prawdziwe”.

„Trump jest bardzo szczery we własnym świecie. To nie znaczy, że mówi prawdę” – kontynuował Greenwood. „Wiemy, że jest kłamcą światowej klasy”.

Wskazał na jedną z najwcześniejszych książek o psychologii Trumpa, The Strange Case of Donald Trump, opublikowaną w 2015 roku przez Dana McAdamsa, psychologa z Northwestern University, którego Greenwood opisał jako „wysoce cenionego kolegę”. McAdams opracował ramy zwane tożsamością narracyjną, według których kluczową częścią ludzkiej tożsamości jest opowieść o własnym życiu – początek, środek i koniec; w istocie fabuła.

Trump, przeciwnie, „nie ma żadnego rodzaju łuku narracyjnego” – powiedział Greenwood. „Żyje z chwili na chwilę; jest czystym id”. Świadomość prezydenta, argumentował, zdominowana jest przez dwa pytania: „Co ja mam z tego i jak wygram tę chwilę?”.

„W tym sensie jest autentyczny i szczery” – powiedział Greenwood. „I w tym tkwi paradoks: jego autentyczność zbudowana jest na serii kłamstw”.

Żadnego „narcystycznego załamania”

Wbrew temu, co ogłasza duża część mediów głównego nurtu i komentatorów, Greenwood nie wierzy, że Trump doświadcza narcystycznego załamania.

„Życie emocjonalne złośliwego narcyza jest bardzo okaleczone” – wyjaśnił. „Takie jednostki generalnie nie doświadczają samoświadomości ani autokrytycyzmu”.

„Wierzę, że Trump odczuwa złość. Ale nie przy niej trwa. Nie jest złamany” – powiedział Greenwood. „Jak wygram następną chwilę? Jak sprzedam następną chwilę? Co ja mam z tego? To pytania, które, jak wierzę, zadaje sobie. Nawet w środku tego politycznego tsunami nieugięty umysł Trumpa po prostu będzie maszerował naprzód”.

Oddalił falę spekulacji, że porażka w wyborach śródokresowych trwale osłabiła prezydenta. „Jest cała ta błędna rozmowa o »kulawej kaczce« na temat prezydenta Trumpa” – powiedział. „Ten człowiek nie da się powstrzymać”.

Greenwood odmówił przewidywania konkretnych kolejnych ruchów Trumpa, mówiąc, że to zależy od tego, co go wyzwoli i od pojawiających się sytuacji. „Ale na pewno można przyjąć, że bezwstydna, drapieżna świadomość Trumpa – »co ja mam z tego?« – zostanie wniesiona w każdą sytuację” – powiedział. „Jego popęd do dominacji jest kluczowy”.

Dla czytelników, którzy zestawiają tę ocenę z dominującą narracją o „kulawej kaczce”, punkty odniesienia na przyszłość są konkretne, a nie predykcyjne: Kongres teraz pod kontrolą Demokratów, Biały Dom reorganizujący się wokół nowego szefa sztabu Stephena Millera oraz publiczne podważanie przez Trumpa wyników wyborów śródokresowych. W ujęciu Greenwooda nie są to testy, które Trump mógłby zdać lub oblać – są po prostu kolejnymi sytuacjami, w które zostanie wniesiona ta sama świadomość, którą opisuje.

O autorze

Chauncey DeVega to pisarz zajmujący się polityką i opinią, były starszy pisarz polityczny w Salon. Jego eseje, komentarze, wywiady i inne teksty cytowały The New York Times, The Washington Post, BBC, NPR, The Atlantic i inne czołowe wydawnictwa. Prowadzi dwa podcasty: The Chauncey DeVega Show i The Truth Report. Rozszerzona wersja tego eseju jest dostępna na jego Substacku, Indomitable.