Wyrok Sądu Najwyższego 5-4 w sprawie balowej sali osłabia możliwości pozwolenia rządu federalnego przez organizacje nadzorcze, twierdzi prawnik Noah Feldman
Najważniejsze informacje
- •Sąd Najwyższy oddalił sprzeciw National Trust for Historic Preservation wobec budowy sali balowej w Białym Domu wyrokiem 5-4 wydanym 31 sierpnia.
- •Większość utworzyło pięciu sędziów powołanych przez Partię Republikańską, natomiast prezes Sądu Roberts i trzech sędziów powołanych przez Demokratów złożyło opinię odrębną.
- •Niepodpisana opinia stwierdziła, że National Trust prawdopodobnie nie ma legitymacji do kwestionowania budowy zastępującej skrzydło wschodnie.
- •Noah Feldman argumentuje, że wyrok zawęża legitymację procesową bardziej niż jakakolwiek niedawna decyzja, wykraczając poza stanowisko sędziego Scalii w sprawie Lujan v. Defenders of Wildlife z 1992 roku.
- •Decyzja zapadła w trybie pilnym, bez pełnej rozprawy ustnej ani pisemnych memoriałów, co według Feldmana osłabia sądowe ograniczenia władzy prezydenckiej.

W wyroku 5-4 wydanym w poniedziałek 31 sierpnia Sąd Najwyższy USA oddalił pozew wniesiony przez National Trust for Historic Preservation, kwestionujący możliwość kontynuowania przez prezydenta Donalda Trumpa budowy sali balowej w Białym Domu. Według SCOTUSBlog większość orzekła, że „powód prawdopodobnie nie posiada prawa procesowego, zwanego legitymacją, aby w ogóle kwestionować ten projekt”. Noah Feldman, prawnik z Uniwersytetu Harvarda, argumentuje, że znaczenie tego wyroku wykracza daleko poza samą salę balową, ponieważ doktryna legitymacji procesowej często przesądza o tym, czy zewnętrzne organizacje w ogóle mogą trafić do sądu federalnego.
Prezes Sądu John Roberts przyłączył się w opinii odrębnej do trzech sędziów powołanych przez Demokratów — Sonii Sotomayor, Ketanji Brown Jackson i Eleny Kagan. Większość stanowili pięciu sędziów powołanych przez Partię Republikańską: Samuel Alito, Clarence Thomas, Amy Coney Barrett, Brett Kavanaugh i Neil Gorsuch.
W komentarzu opublikowanym przez Bloomberg News Feldman wyjaśniał: „Przy sprzeciwie prezesa Sądu Johna Robertsa, do którego dołączyły trzy liberalne skrzydło Sądu, pięciu konserwatywnych sędziów orzekło, że National Trust for Historic Preservation nie miała legitymacji, aby kwestionować budowę sali balowej na miejscu, gdzie kiedyś znajdowało się skrzydło wschodnie Białego Domu. Niepodpisana opinia rodzi oczywiste pytanie — jeśli National Trust for Historic Preservation nie może kwestionować zniszczenia zabytkowego budynku, to kto może? — oraz mniej oczywiste: czym Biały Dom przypomina krokodyla?”
Harvardzki prawnik kontynuował: „Nie żartuję — Roberts rzeczywiście porusza to drugie pytanie. A konsekwencje pierwszego wykraczają poza wąską kwestię tego, kto ma prawny autorytet, aby kwestionować imperializm architektoniczny Trumpa. Bardziej niż jakikolwiek wyrok Sądu Najwyższego w ostatniej pamięci ten zawęża podstawy pozwów federalnych składanych przez organizacje nadzorcze. Jest tak skrajny, że w kwestii odmowy legitymacji idzie znacznie dalej niż nawet nieżyjący już sędzia Antonin Scalia.”
Feldman wskazał, że Scalia odmówił legitymacji w sprawie Lujan v. Defenders of Wildlife z 1992 roku, która „dotyczyła zaskarżenia rozporządzenia EPA (Agencji Ochrony Środowiska)”.
„Głos, który najbardziej mnie w tej sprawie zaskakuje, to głos sędzyni Amy Coney Barrett, która była asystentką Scalii i zazwyczaj dokłada starań, aby Sąd poprawnie interpretował jego poglądy” — komentował Feldman.
Według Feldmana wyrok dotyczący sali balowej jest „niepokojący”, ponieważ utrudnia „pozwanie rządu federalnego w sprawie rozpatrywanej w trybie pilnym, bez pełnej rozprawy ustnej ani pisemnych memoriałów”. Ten aspekt proceduralny ma znaczenie, ponieważ wyroki wydane w trybie pilnym mogą kształtować dostęp do kontroli sądowej nawet wtedy, gdy Sąd nie zastosował swojego bardziej rozwiniętego trybu merytorycznego.
„Dążenie Trumpa do zachowywania się jak cesarz, szpecące waszyngtoński krajobraz niesymetrycznie wielkimi łukami triumfalnymi i salami balowymi, jest obraźliwe zarówno estetycznie, jak i symbolicznie; to nie są pomniki demokracji” — pisał Feldman. „Wyrok Sądu w sprawie sali balowej zawodzi z głębszych powodów: osłabia zdolność władzy sądowniczej do utrzymania prezydenta w granicach jego prawnych uprawnień. Tym samym podważa samo rządy prawa.”