Firmy przeznaczają zwroty ceł Trumpa na bonusy dla kadry zarządzającej, a konsumenci w większości nie odzyskują pieniędzy
Najważniejsze informacje
- •Stanley Black & Decker otrzymuje co najmniej 298 milionów dolarów zwrotu ceł po tym, jak Sąd Najwyższy uchylił najszersze cła Trumpa, a sprawozdania spółki wskazują, że część zysku została zrekompensowana kosztami zmiennych wynagrodzeń motywacyjnych — określenia używanego przez firmę na bonusy.
- •Analiza ProPublicy sprawozdań i rozmów o wynikach zidentyfikowała co najmniej dziewięć spółek notowanych na giełdzie, w tym TJX i Acushnet, które ujawniły plany wykorzystania zwrotów ceł na bonusy.
- •U.S. Customs and Border Protection pozwala składać wnioski o zwroty wyłącznie importerom rejestrowym, dzięki czemu konsumenci, którzy zapłacili wyższe ceny, mogą odzyskać pieniądze tylko wtedy, gdy firmy dobrowolnie podzielą się zwrotami lub pozwy zmuszą je do tego.
- •Dziesiątki firm konsumenckich, w tym Walmart, Target, Nike, Lululemon i Stanley Black & Decker, stawiają przed pozwami domagając się zmuszenia ich do podziału zwrotów, choć analitycy prawni wątpią, czy pozwy przyniosą skutki.
- •Burlington Stores przyjęło inne podejście, kierując swój zwrot w wysokości 55 milionów dolarów na głębsze rabaty dla klientów zamiast bonusów, według CEO Michaela O’Sullivana.

Stanley Black & Decker, jedno z największych na świecie przedsiębiorstw produkujących narzędzia, wielokrotnie podnosiło ceny po tym, jak prezydent Donald Trump nałożył cła, twierdząc, że podwyżki były konieczne, aby zrekompensować wyższe koszty importu. Teraz, po tym jak Sąd Najwyższy uchylił na początku tego roku najszersze cła Trumpa, spółka z siedzibą w Connecticut otrzymuje zwrot co najmniej 298 milionów dolarów.
Zamiast zwracać pieniądze klientom, którzy częściowo pokryli koszty ceł poprzez wyższe ceny, Stanley Black & Decker najwyraźniej przeznacza część zwrotu na finansowanie bonusów menedżerskich.
Spółka jest jedną z co najmniej dziewięciu notowanych na giełdzie firm, które ujawniły plany wykorzystania zwrotów ceł na bonusy, według analizy ProPublicy obejmującej tysiące sprawozdań finansowych i rozmów o wynikach. Pozostałe firmy to m.in. TJX, właściciel sieci TJ Maxx i Marshalls, oraz Acushnet, do której marek należy Titleist.
Kilkadziesiąt innych firm przekazało ograniczone informacje o swoich planach. Niektóre opisały zwroty jako zyski, które zostaną uwzględnione przy wyliczaniu bonusów menedżerskich, podczas gdy inne oświadczyły, że przekażą przynajmniej część środków klientom, nie wyjaśniając, czy oznacza to obniżenie cen, czy ograniczenie przyszłych podwyżek.
Administracja Trumpa nie podała publicznie, które firmy otrzymują około 170 miliardów dolarów zwrotów, ani nie ujawniła, o jaką kwotę każda z nich wnioskowała. Administracja odmówiła przekazania ProPublicy tych informacji. Reporterzy ustalili szczegóły dotyczące poszczególnych firm, analizując publiczne sprawozdania i rozmowy o wynikach.
ProPublica wykorzystała sztuczną inteligencję do zidentyfikowania firm, które oświadczyły, że planują zwrócić klientom pieniądze z ceł. Prawie wszystkie te firmy sprzedają innym przedsiębiorstwom, a nie bezpośrednio konsumentom. Niektóre firmy zwracają pieniądze klientom biznesowym, ponieważ dysponują szczegółowymi zapisami dokumentującymi narzuty celne. Firmy spedycyjne, takie jak UPS i FedEx, utworzyły portale internetowe dla klientów ubiegających się o zwroty. Chociaż firmy te formalnie są importerami rejestrowymi, importowały towary w imieniu przedsiębiorstw i osób, które zapłaciły im za wysyłkę produktów.
„Bonusy dla menedżerów to prawdopodobnie najmniej sprawiedliwy sposób wykorzystania tych pieniędzy, ponieważ menedżerowie nic nie zrobili, za co powinni być nagrodzeni. To błąd rządu skutkujący zwrotem” — powiedział Gregory Germain, profesor prawa spółek na Syracuse University. „To dobrze wyjaśnia, dlaczego tak ważne jest, aby rząd, podejmując tego rodzaju działania, dokładnie je przemyślał i upewnił się, że konsumenci nie zapłacą dodatkowych pieniędzy i ich nie odzyskają”.
Jak powstały zwroty
Łańcuch zdarzeń rozpoczął się w pierwszych miesiącach drugiej kadencji Trumpa. W lutym 2025 roku Trump ogłosił stan wyjątkowy w związku z narkotykami wchodzącymi do Stanów Zjednoczonych przez granicę i jednostronnie ogłosił cła na towary z Kanady, Meksyku i Chin, które uznał za odpowiedzialne.
W kwietniu ogłosił drugi stan wyjątkowy — tym razem w związku z deficytem handlowym Stanów Zjednoczonych, czyli faktem, że kraj importuje więcej, niż eksportuje. Nazwawszy to ogłoszenie „Dniem Wyzwolenia”, Trump zaprezentował w Rose Garden plakat szczegółowo opisujący cła na towary z ponad 100 krajów.
Cła pozostawały w mocy, z pewnymi zmianami, aż do początku tego roku, kiedy Sąd Najwyższy je uchylił. Sąd orzekł, że Trump potrzebował zgody Kongresu, aby je nałożyć. Decyzja ta zmusiła rząd federalny do pracy nad zwrotem miliardów dolarów ceł pobranych w poprzednim roku przy ponad 53 milionach importowanych przesyłek.
U.S. Customs and Border Protection utworzył system wniosków online, ale tylko bezpośredni płatnicy ceł — tzw. „importerzy rejestrowi” — mogą składać wnioski o zwroty. Przedsiębiorstwa i konsumenci dalej w łańcuchu dostaw nie mogą składać wniosków bezpośrednio, nawet jeśli ostatecznie zapłacili wyższe ceny. Dla konsumentów, którzy zapłacili więcej, oznacza to, że odzyskanie pieniędzy zależy od dobrowolnego podziału zwrotów przez firmy lub od skutecznych pozwów zmuszających je do tego.
Bank Rezerwy Federalnej Nowego Jorku, który przeanalizował ceny szerokiego zakresu towarów, ustalił, że amerykańscy klienci ponieśli 26% kosztów ceł. Badanie Harvard Business School oszacowało ten udział na 43%. Według jednego z badań cła Trumpa kosztowały przeciętną amerykańską rodzinę około 1000 dolarów w zeszłym roku.
Ani administracja, ani Kongres nie nałożyły ograniczeń na sposób wykorzystania zwrotów przez firmy, choć pojawiały się apele o takie działania. Po orzeczeniu Sądu Najwyższego demokratyczni senatorowie Elizabeth Warren, Cory Booker i Peter Welch napisali do Trumpa, pytając, czy wymaga od firm przekazywania konsumentom części płatności i karze te, które tego nie robią. Bez takich wymogów, jak powiedzieli, zwroty staną się „darem dla gigantycznych korporacji, który stanowi kradzież od klasy średniej”.
Sekretarz skarbu Scott Bessent zaprzeczył, by cła spowodowały znacząco wyższe ceny, ale przyznał, że ograniczenie zwrotów do importerów rejestrowych tworzy fundamentalną niesprawiedliwość. „Mam wrażenie, że naród amerykański tego nie zobaczy” — powiedział Bessent w lutym podczas wydarzenia Economic Club of Dallas.
Bessent twierdzi, że za transfer pieniędzy od konsumentów do firm odpowiadają demokraci, którzy zakwestionowali cła w sądzie, a nie administracja, która je nałożyła.
„Demokratyczni prokuratorzy generalni, którzy wnieśli absurdalny pozew przeciwko tej administracji, chcieli, aby pieniądze wróciły do płatnika rejestrowego” — powiedział Bessent na konferencji prasowej. „Jeśli znów usłyszę od jakiegoś demokratycznego prawodawcy głupią uwagę, że «naród amerykański powinien dostać te pieniądze» — naród amerykański miał te pieniądze w amerykańskim skarbie, a my zostaliśmy zmuszeni do ich zwrotu”.
Pieniądze otrzymują firmy, a nie konsumenci
Niektóre firmy oświadczają, że dzielą się przynajmniej częścią zwrotów z klientami, ale analiza ProPublicy wykazała, że klientami tymi są zazwyczaj inne przedsiębiorstwa, a nie konsumenci indywidualni.
Varex Imaging Corp., spółka z Utah sprzedająca komponenty obrazowania rentgenowskiego firmom medycznym i producentom skanerów cargo, należy do firm przyjmujących takie podejście. Varex i podobni dostawcy B2B nie wyjaśnili szczegółowo swojej motywacji. Eksperci od handlu podejrzewają, że firmy te mają kontrakty wyszczególniające koszty ceł, co ułatwia obliczenie zwrotów.
Oddzielnie pozwy dążą do zmuszenia firm sprzedających bezpośrednio konsumentom do podziału zwrotów. Pozwano dziesiątki firm, w tym Walmart, Target, Nike i Lululemon. Odzież i produkty skórzane należały do towarów najbardziej dotkniętych cłami Trumpa.
Analitycy prawni wątpią, czy te pozwy przyniosą skutki. Niektórzy eksperci od handlu przypuszczają, że firmy, które wykorzystały cła jako pretekst do podniesienia cen bardziej, niż było to konieczne, mogą zawrzeć ugodę, aby uniknąć potencjalnie krępujących ujawnień.
Stanley Black & Decker jest jedną z firm, które stanęły przed takim pozwem. Wskazany powód, mieszkaniec Wisconsin, kupił w zeszłym roku od spółki dmuchawę ręczną, klucz udarowy, nożyce do żywopłotu i inne narzędzia. Pozew dąży do reprezentowania tysięcy innych klientów.
„O ile ten Sąd nie zastosuje środka powstrzymującego” — czytamy w skardze — spółka Stanley Black & Decker „może odzyskać te same płatności celne dwukrotnie — raz od konsumentów poprzez ceny zawyżone o cła, a drugi raz od rządu federalnego poprzez zwroty ceł”.
Spółka wielokrotnie przyznawała, że podnosiła ceny z powodu ceł. W październiku 2024 roku, w miesiącu poprzedzającym wybory prezydenckie, ówczesny CEO Donald Allan Jr. powiedział akcjonariuszom, że firma przygotowuje się na możliwość nowych ceł, gdy Trump kampaniował na radykalnym rozszerzeniu tej polityki.
„Oczywiście, od razu pojawiłyby się podwyżki cen związane z cłami, które wprowadzamy na rynek” — powiedział Allan podczas rozmowy o wynikach.
Kilka miesięcy po ogłoszeniu ceł przez Trumpa Allan powiedział, że jego zespół „konsekwentnie realizuje nasz solidny plan mający na celu ograniczenie skutków ceł”, obejmujący „ukierunkowane działania cenowe mające poprawić naszą marżę brutto”. Później w tym samym roku jego następca, CEO Chris Nelson, opisał kolejne podwyżki: „Wdrażamy drugą podwyżkę cen w czwartym kwartale, aby utrzymać nasze inwestycje w innowacje i markę, biorąc pod uwagę presję wynikającą ze wzrostu kosztów związanych z cłami”.
W nowszych sprawozdaniach Stanley Black & Decker nie sprecyzował, jaka część zwrotu trafi do menedżerów. Stwierdził jedynie, że część zysku „została częściowo zrekompensowana przez bezpośrednio przypisane koszty zmiennej wynagrodzeń motywacyjnych”. Firma używa określenia „wynagrodzenia motywacyjne” na opisanie bonusów.
Spółka nie odpowiedziała na zarzuty mieszkańca Wisconsin i nie odpowiedziała na pytania ProPublicy dotyczące tego, kto otrzyma bonusy, ile będą warte i czy klienci powinni otrzymać zwroty.
Eksperci od papierów wartościowych, którzy przejrzeli sprawozdania firmy dla ProPublicy, powiedzieli, że zwot najwyraźniej zwiększył zyski spółki, które wchodzą do formuł służących do ustalania bonusów dla menedżerów i innych pracowników.
„To nie menedżer wygenerował ten dodatkowy zysk, to dlaczego ich wynagrodzenie miałoby wzrosnąć?” — zapytał Germain, profesor prawa spółek. „To jeden z wielu przykładów, gdy te formuły nie robią tego, co powinny”.
Różne podejścia wśród firm
Sieć handlowa Burlington Stores, dawniej znana jako Burlington Coat Factory, najwyraźniej przyjęła inne podejście. CEO Michael O’Sullivan powiedział, że firma otrzymała 55 milionów dolarów zwrotu ceł i „zamiast jednorazowego wzmocnienia wyników” planuje „zaoferować klientom jeszcze korzystniejsze ceny”.
„W ostatnich latach rosnące koszty życia utrudniały życie wielu klientom” — powiedział O’Sullivan. Dodał, że zapowiadane rabaty oznaczają, że inwestorzy powinni oczekiwać, iż „bezpośredni wpływ zwrotów ceł będzie neutralny”. Rzecznik firmy potwierdził ProPublicy, że żaden ze zwrotu ceł Burlington nie pójdzie na bonusy.
Acushnet, spółka z Massachusetts zajmująca się sprzętem golfowym, do której należy marka Titleist, ujawniła „koszty wynagrodzeń motywacyjnych w wysokości około 12,0 miliona dolarów” ze swojego zwrotu. Acushnet odmówiła odpowiedzi na pytania ProPublicy.
TJX oświadczyło, że otrzymało 331 milionów dolarów zwrotów i w związku z tym „zanotowało dodatkowe koszty w wysokości 112 milionów dolarów na rok końcowe wynagrodzenia motywacyjne i uznaniowe bonusy dla kwalifikujących się współpracowników na całym świecie”.
Matka z Massachusetts spółka TJX, właściciel TJ Maxx i Marshalls, odmówiła wyjaśnienia, jak głęboko w hierarchii korporacyjnej sięgną bonusy i jaka część zostanie zarezerwowana dla najwyższej kadry. Rzecznik powiedział: „Ponieważ jest to zaksięgowanie rezerwy, a nie osiągnęliśmy końca bieżącego roku obrotowego, nie ujawniliśmy żadnego dalszego podziału”.
TJX odmówiło również powiedzenia, czy obniży ceny lub zwróci klientom resztę zwrotu. Stwierdziło jedynie, że „pozostała kwota zostanie wykorzystana na wsparcie naszego przyszłego wzrostu”.
Przegląd ProPublicy obejmował spółki notowane na giełdzie, które muszą ujawniać szczegółowe informacje finansowe. Żadna z firm, które oświadczyły, że przeznaczą zwroty ceł na bonusy, nie zapowiadała wcześniej zwrotów klientom. Wykorzystanie zwrotów przez prywatne firmy pozostaje niejasne, ponieważ zazwyczaj nie mają one takich samych obowiązków ujawniania informacji. Ponieważ administracja nie ujawniła, o jaką kwotę wnioskowała każda firma, sprawozdania papierów wartościowych pozostają głównym publicznym źródłem wiedzy o tym, jak jest przydzielane około 170 miliardów dolarów, co czyni nadchodzące rozmowy o wynikach i sprawozdania firm kluczowym miejscem do obserwowania dalszych szczegółów.
Nick Guest, profesor rachunkowości na Cornell University badający wynagrodzenia menedżerskie, powiedział, że argumenty za przyznaniem kierownictwu bonusów opartych na zwrotach ceł mogą działać w obie strony.
„Jeśli zostali ukarani za coś poza ich kontrolą” — powiedział, odnosząc się do strat w zyskach spowodowanych cłami Trumpa — nagradzanie ich teraz „wydaje się zasadne”.
„Ale to samo można powiedzieć o klientach. Jeśli zostali ukarani, to czy jest zasadne, że nie są teraz nagradzani?” — zapytał Guest. Firmy, jak dodał, „nie mają obowiązku zwracać pieniędzy ani obniżać cen, ale zrobienie tego z pewnością mogłoby zbudować życzliwość klientów”.
Dodatkowe tło i dokumenty źródłowe obejmują analizę ceł Trumpa przygotowaną przez Tax Foundation, list senatorów Welcha, Warren i Bookera, wypowiedź Bessenta w Economic Club of Dallas, wideo Mediaite z komentarzami Bessenta, analizę Tax Policy Center, transkrypcje rozmów o wynikach Stanley Black & Decker, transkrypcję z drugiego kwartału 2025 i transkrypcję z trzeciego kwartału 2025, komunikat inwestorski Burlington, sprawozdanie SEC Acushnet oraz sprawozdanie SEC TJX. Oryginalny raport jest dostępny na Alternet.