W świecie kryptowalut często pojawia się jedno sformułowanie: „zabezpieczone przez Bitcoin”. Stacks formułuje teraz bardziej precyzyjne i łatwiejsze do zweryfikowania twierdzenie: każda transakcja w tej sieci rozliczana jest z taką samą finalnością jak blok Bitcoina, ponieważ jest dosłownie zakotwiczona w takim bloku.

To praktyczny efekt aktualizacji Nakamoto – hard forka aktywowanego w sieci Stacks pod koniec października 2024 r., w okolicach bloku Bitcoina nr 867 867. Od tego momentu odwrócenie potwierdzonej transakcji Stacks wymagałoby reorganizacji samego Bitcoina.

Co zmieniła aktualizacja Nakamoto

Przed aktualizacją Nakamoto sieć Stacks przetwarzała transakcje we własnym rytmie bloków, luźno powiązanym z Bitcoinem, ale niezwiązanym z nim na poziomie stanu. Aktualizacja zmieniła sposób, w jaki Stacks organizuje produkcję bloków, wiążąc każdą kadencję bloku bezpośrednio z blokiem Bitcoina.

Mechanizm działa następująco: górnicy Stacks zobowiązują się do bloku na wysokości N bloku Bitcoina, a stan tego bloku zapisywany jest w Bitcoinie na wysokości N+1. Gdy pojawia się kolejny blok Bitcoina, wszyscy górnicy Stacks muszą budować na tym samym czubku łańcucha. Nie istnieje ścieżka forka, która omijałaby rejestr Bitcoina.

Efektem jest to, co ekosystem Stacks określa mianem 100% finalności Bitcoina. Nie finalność probabilistyczna, nie finalność optymistyczna z oknem challenge, lecz ta sama gwarancja nieodwracalności, która czyni Bitcoin punktem odniesienia w zakresie rozliczeń.

Stacks działa w oparciu o model konsensusu Proof-of-Transfer, w którym górnicy licytują Bitcoina, aby zdobyć prawo do produkcji bloków Stacks. Aktualizacja Nakamoto rozszerzyła to powiązanie na poziom rejestru, dzięki czemu bezpieczeństwo i rozliczanie stanu są teraz zakorzenione w łańcuchu Bitcoina.

Inteligentne kontrakty w Stacks zapisuje się w języku Clarity – języku rozstrzygalnym, który nie jest kompilowany do bajtkodu, co oznacza, że zachowanie kontraktu można w pełni przeanalizować przed jego wykonaniem.

sBTC i to, co finalność umożliwia w praktyce

Aktualizacja Nakamoto przygotowała grunt pod sBTC, które uruchomiono na mainnecie w grudniu 2024 r. i które jest jednym z pierwszych większych produktów zbudowanych na jej bazie.

sBTC to aktywo zabezpieczone Bitcoinem, funkcjonujące w Stacks i dziedziczące tę samą gwarancję finalności. Pozwala posiadaczom Bitcoina przenosić wartość do aplikacji zbudowanych na Stacks, w tym protokołów DeFi i produktów dochodowych, bez konieczności korzystania ze scentralizowanego depozytariusza ani mechanizmu pomostowego wprowadzającego własne założenia dotyczące zaufania.

Gwarancja finalności ma tu istotne znaczenie, ponieważ zamyka konkretną powierzchnię ataku. Przy słabszych modelach finalności wystarczająco zdeterminowany przeciwnik mógłby teoretycznie odwrócić transakcję już po tym, jak użytkownik otrzymał środki po drugiej stronie pomostu. W sieci Stacks po aktualizacji Nakamoto taki scenariusz wymagałby od napastnika również reorganizacji Bitcoina, co podnosi koszt ataku do poziomu, na którym staje się on ekonomicznie nieracjonalny.

Częścią krajobrazu po aktualizacji Nakamoto są również produkty stakingowe powiązane z Bitcoinem. Użytkownicy mogą zablokować STX i uzyskiwać dochód w Bitcoinie poprzez mechanizm Proof-of-Transfer. Te pozycje również mieszczą się pod tym samym parasolem finalności, co oznacza, że same zapisy stakingowe mają taką samą wagę rozliczeniową jak każda inna potwierdzona transakcja Stacks.

Miejsce w konkurencyjnym krajobrazie

Istnieje kilka podejść do dodawania programowalności w pobliżu Bitcoina. Niektóre opierają się na łańcuchach bocznych z mostami federacyjnymi lub progowymi multisig. Inne wykorzystują architektury rollup, które zapisują korzenie stanu w Bitcoinie, lecz w okresie przejściowym wymagają zaufania do sekwencera. Jeszcze inne bazują na sieciach kanałów płatniczych zoptymalizowanych pod konkretne zastosowania, a nie pod obliczenia ogólnego przeznaczenia.

Pozycja Stacks po aktualizacji Nakamoto wyróżnia się tym, że twierdzenie o finalności nie ma charakteru warunkowego. Nie ma zastrzeżenia w stylu „zakładając, że operatorzy mostu działają uczciwie”, ani gwiazdki „po upływie okresu challenge”. Gwarancja rozliczenia wynika z samej produkcji bloków Bitcoina, co ułatwia ocenę sieci przez aplikacje potrzebujące jasnych reguł rozliczeniowych zamiast wielowarstwowych założeń zaufania.

Czasy bloków w Stacks są powiązane z mniej więcej dziesięciominutowym rytmem Bitcoina w zakresie granic kadencji, choć produkcja bloków w ramach kadencji przebiega po aktualizacji Nakamoto szybciej niż przed jej wprowadzeniem. Ta zmiana ma znaczenie operacyjne zarówno dla deweloperów, jak i użytkowników, ponieważ wpływa na to, jak szybko transakcja może przejść od zgłoszenia do stanu rozliczonego – bez zmiany modelu finalności opartego na Bitcoinie.

W centrum modelu ekonomicznego znajduje się STX – natywny token wykorzystywany do opłat transakcyjnych i stakingu. W miarę jak coraz więcej aplikacji i aktywów rozlicza się przez sieć, popyt na przestrzeń blokową w Stacks przekłada się bezpośrednio na popyt na STX, a ściślejsze powiązanie aktualizacji z Bitcoinem nadaje tej aktywności bardziej wyraźne ramy rozliczeniowe niż te, którymi sieć dysponowała wcześniej.