Nairobijski startup kosmiczny Satlyt pozyskał 8 milionów dolarów finansowania zalążkowego na rozwój oprogramowania, które pozwala satelitom uruchamiać aplikacje sztucznej inteligencji na orbicie — w ramach dłuższoletniego planu połączenia zasobów obliczeniowych statków kosmicznych w to, co firma nazywa wirtualnymi centrami danych AI.

Rundę kierował non sibi ventures, houstonowski fundusz wysokiego ryzyka działający na wczesnym etapie, z udziałem TLCOM, Antler, Slauson & Co., Launch Africa Ventures, Enza Capital, Askya Investment Partners, Demos, BAG Collective, Gaingels, Axian Investment i innych inwestorów. Satlyt wykorzysta kapitał na rozbudowę zespołów inżynieryjnych i obsługi klienta oraz na wdrożenie swojego oprogramowania na większej liczbie statków kosmicznych należących do innych firm.

Centra danych to infrastruktura przechowująca i przetwarzająca informacje cyfrowe wykorzystywane przez aplikacje chmurowe i sztuczną inteligencję. Zwykle buduje się je na lądzie, a wypełniają je serwery wymagające zasilania i połączeń światłowodowych, aby dane pozostawały w ruchu. Satlyt stawia na to, że część tych obliczeń może odbywać się w kosmosie, na komputerach znajdujących się już wewnątrz satelitów.

Ten zakład odnosi się do luki w mocach obliczeniowych na ziemi. Afryka dysponuje mniej niż 1% globalnych mocy centrów danych, z 360 megawatami aktywnej pojemności. Global System for Mobile Communications Association (GSMA) szacuje, że kraje afrykańskie będą musiały ponad dwukrotnie zwiększyć swoją pojemność hostingową do 2030 roku, aby sprostać rosnącym wymaganiom cyfrowym i wspierać trenowanie oraz wdrażanie AI. Szacunki rynkowe wskazują, że średni koszt budowy centrum danych w Afryce wynosi około 10 milionów dolarów za megawat, a na rynkach takich jak Nigeria rośnie do około 15 milionów dolarów. Zamiast budować kolejny obiekt, Satlyt chce sprawić, by sprzęt obliczeniowy znajdujący się już na orbicie pracował intensywniej.

„Uruchamianie aplikacji na istniejących statkach kosmicznych daje operatorom sposób na wyciśnięcie więcej z tego, co mają już na orbicie” — oświadczył Rama Afullo, założyciel i dyrektor generalny Satlyt. „Naszą pracą jest uczynienie tych aplikacji praktycznymi we wdrażaniu i obsłudze. To finansowanie pozwala nam rozbudować zespoły inżynieryjne i wdrożeniowe potrzebne do obsługi większej liczby statków kosmicznych i klientów, jednocześnie budując zasoby obliczeniowe, które mogą współpracować między misjami.”

Satlyt, założona w 2024 roku przez Afullo, kenijsko-amerykańskiego przedsiębiorcę, tworzy oprogramowanie wykorzystujące moc obliczeniową pokładową satelitów. Statki kosmiczne potrzebują komputerów pokładowych do podstawowych funkcji, takich jak sterowanie systemami i zarządzanie zbieranymi danymi, a oprogramowanie Satlyt pozwala część tej mocy przeznaczyć na inne zastosowania, w tym AI i przetwarzanie danych. Satelity tradycyjnie wysyłały zebrane surowe dane na Ziemię w celu analizy, co uzależniało ich użyteczność od stacji naziemnych i pasma downlink; przetwarzanie danych na pokładzie pozwala wykonywać więcej pracy tam, gdzie dane powstają.

Według firmy oprogramowanie jest zaprojektowane do pracy z różnymi konstrukcjami satelitów i może być przesyłane na orbitę, instalowane modernizacyjnie lub ładowane przedstartowo. Operator już posiada statek kosmiczny i znajdujący się w nim sprzęt obliczeniowy; Satlyt dostarcza oprogramowanie, które można na nim zainstalować, aby uruchamiać dodatkowe aplikacje. W efekcie satelita może uruchamiać aplikacje. Firma programistyczna, która chce, by jej kod działał na orbicie, może skorzystać z satelity już należącego do innego operatora — tak jak firma może uruchamiać oprogramowanie na wynajętych serwerach chmurowych zamiast budować własne centrum danych.

„Nie chcemy, by satelity były odizolowanymi komputerami zbierającymi dane i wysyłającymi wszystko z powrotem” — powiedział Afullo w wywiadzie dla TechCabal. „Chcemy, by statki kosmiczne uruchamiały AI, przetwarzały dane na pokładzie, podejmowały decyzje lokalnie i ostatecznie koordynowały komputer między statkami kosmicznymi.”

Satlyt twierdzi, że ma już oprogramowanie działające na orbicie i współpracowała z NASA oraz Google.cześniejsze wdrożenie obejmowało model AI Gemma od Google działający na satelicie, który analizował logi systemowe statku i identyfikował błędy oprogramowania oraz stack trace'y bez wcześniejszego wysyłania danych na Ziemię.

W ramach programu Small Business Technology Transfer (STTR) agencji NASA, który opłaca małym firmom rozwijanie technologii we współpracy z uczelnią, Satlyt współpracuje z University of Houston za pośrednictwem Centrum Badawczego Glenn NASA nad technologią sieci odpornych na opóźnienia (delay-tolerant networking). Prace koncentrują się na umożliwieniu systemom statków kosmicznych komunikacji i wymiany danych mimo opóźnień i przerw typowych dla przestrzeni kosmicznej.

Długoterminowym celem Satlyt jest doprowadzenie do tego, by statki kosmiczne różnych operatorów wnosiły moc obliczeniową do wspólnej sieci. Ta wizja wymagałaby przepływu danych między statkami mimo luk i przerw w komunikacji kosmicznej — to problem, który mają rozwiązać prace w ramach STTR.

„Widzimy ogromną możliwość, by oprogramowanie uczyniło obliczenia na statkach kosmicznych bardziej użytecznymi dla operatorów i twórców aplikacji” — powiedział Kent Lucas, managing partner w non sibi ventures. „Satlyt realizuje tę możliwość poprzez wdrożenia na platformach podmiotów trzecich. Dotychczasowe prace pokładowe oraz planowane wsparcie aplikacji komercyjnych i badawczych dają zespołowi konkretny fundament do budowy szerszej platformy obliczeniowej w kosmosie.”

Afullo opisał kilka strumieni przychodów. Operatorzy satelitów płacą firmie za instalację oprogramowania na swoich statkach i pomoc w wydajniejszym wykorzystaniu posiadanej mocy obliczeniowej. Satlyt prowadzi też płatne pilotaże z dużymi wykonawcami kosmicznymi i obronnymi, a agencje kosmiczne płacą za rozwój określonych technologii w ramach programów badawczo-rozwojowych. Bliskoterminowymi wskaźnikami wartymi obserwacji są płatne pilotaże z wykonawcami kosmicznymi i obronnymi oraz rozpowszechnianie oprogramowania na kolejnych statkach podmiotów trzecich — kroki, które Afullo opisuje jako budowanie zasobów obliczeniowych mogących współpracować między misjami.

Choć Satlyt nie buduje sprzętu obliczeniowego, działa obok rosnącej grupy firm badających obliczenia w kosmosie, w tym Starcloud, firmy z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, oraz Axiom Space, budującej infrastrukturę kosmiczną. Podejście Satlyt oparte na oprogramowaniu odróżnia ją od tej grupy: zamiast wystrzeliwać własny sprzęt, firma chce aktywować moc obliczeniową statków już eksploatowanych przez innych operatorów.

Afrykańskie powiązania Satlyt mają częściowo charakter komercyjny. Firma podpisała listy intencyjne z Kenya Space Agency oraz angolskim Gabinete de Gestão do Programa Espacial Nacional (GGPEN). Space in Africa wycenia kosmiczną gospodarkę kontynentu na 24,95 miliarda dolarów i prognozujerost do 39,52 miliarda dolarów do 2030 roku.

Afullo twierdzi, że Afryka powinna współtworzyć standardy, a nie tylko kupować dane, i powiedział, że Satlyt chce mieć udział w infrastrukturze, ponieważ wpływa to na podejście kontynentu do suwerenności danych.

„Jeśli Afryka nie będzie miała znaczącego oparcia w przemyśle kosmicznym, będziemy w konflikcie z resztą świata i zawsze będziemy szukać innych, by dostarczali nam nasze dane” — powiedział.

Zamiast próbować posiadać każdy satelitę, Satlyt chce, by afrykańscy inżynierowie i firmy budowali część infrastruktury programowej, która czyni te satelity użytecznymi. Afullo powiedział, że na razie priorytetem firmy jest zwiększanie efektywności satelitów poprzez więcej obliczeń na pokładzie.

„Nie próbujemy teraz zastępować centrów danych. Celem jest obliczenia brzegowe dla systemów satelitarnych” — powiedział.