Filipiny rozszerzają partnerstwa bezpieczeństwa poza USA, aby wzmocnić gotowość na Morzu Południowochińskim
Najważniejsze informacje
- •Filipiny budują współpracę w zakresie bezpieczeństwa z Australią, Japonią, Francją, Kanadą i Nową Zelandią, aby poprawić wymianę wywiadu, wspólne planowanie i gotowość na sytuacje kryzysowe na Morzu Południowochińskim.
- •Minister obrony Gilberto Teodoro powiedział, że więzi bezpieczeństwa powinny wykraczać poza formalne sojusze, wskazując na bliską współpracę z Indiami i Koreą Południową mimo braku umów o pobycie sił zbrojnych oraz na porozumienie o wzajemnym dostępie z Japonią podpisane w 2024 roku.
- •Teodoro wyraził zaufanie do amerykańskiego Traktatu o wzajemnej obronie, wzywając jednocześnie do wyższych wydatków obronnych i silniejszej bazy przemysłowej, ostrzegając, że dyplomacja bez obrony prowadzi do ugody.
- •W sprawie proponowanego kodeksu postępowania na Morzu Południowochińskim Teodoro stwierdził, że Manila nie powinna polegać na dobrej woli Chin; negocjacje toczą się w ASEAN, gdzie Filipiny sprawują rotacyjne przewodnictwo w 2026 roku.
- •Doradca ds. bezpieczeństwa narodowego Eduardo Oban przedstawił pięcioletni plan strategiczny do 2031 roku, priorytetowo traktując odstraszanie, zachowanie kanałów dyplomatycznych, ochronę filipińskiego dostępu do morza, odporność cybernetyczną i gospodarczą oraz porządek międzynarodowy, w którym prawo ma praktyczne skutki.

Filipiny poszerzają partnerstwa w zakresie bezpieczeństwa poza Stany Zjednoczone, aby wzmocnić wymianę informacji wywiadowczych, wspólne planowanie i gotowość na ewentualne konfrontacje na Morzu Południowochińskim – powiedział w poniedziałek minister obrony Gilberto C. Teodoro, Jr.
Podczas Manilia Dialogue na temat Morza Południowochińskiego Teodoro powiedział, że kraj współpracuje z Australią, Japonią, Francją, Kanadą i Nową Zelandią, budując szerszą sieć partnerów bezpieczeństwa, mogących pomóc Manili przewidywać wydarzenia morskie i przygotowywać odpowiedzi.
Ta aktywność odbywa się w cieniu wieloletnich sporów w strategicznym szlaku wodnym, przez który przepływa szacunkowo jedna trzecia światowego handlu morskiego, a na którym rozległe roszczenia Chin pokrywają się z roszczeniami Filipin, Wietnamu, Malezji, Brunei i Tajwanu.
„[Te partnerstwa obejmują] wymianę informacji” – powiedział Teodoro. „To w istocie partycypacyjne działanie planistyczne”.
Informacje zebrane dzięki tym porozumieniom będą przekazywane filipińskim dyplomatom i przywódcom politycznym, aby pomóc im przygotować się na możliwe sytuacje kryzysowe – powiedział. „Jeśli dojdzie do zapłonu, przynajmniej będziemy na to lepiej przygotowani”.
W ostatnich latach filipińskie i chińskie jednostki wielokrotnie stawały naprzeciw siebie wokół spornych obszarów, takich jak Scarborough Shoal i Second Thomas Shoal, w incydentach z użyciem armatek wodnych, manewrów blokujących i kolizji.
Poza formalnymi sojuszami
Teodoro powiedział, że Filipiny nie powinny ograniczać relacji bezpieczeństwa do krajów, z którymi mają formalne umowy obronne, dodając, że każdy kraj szanujący ich integralność terytorialną i suwerenność może przyczynić się do bezpieczeństwa narodowego. Wskazał Indie i Koreę Południową jako partnerów strategicznych, z którymi Manila utrzymuje bliską współpracę mimo braku umów o pobycie sił zbrojnych. Szersze działania zaowocowały już formalnymi ramami z częścią partnerów, w tym porozumieniem o wzajemnym dostępie z Japonią podpisanym w 2024 roku.
Cyberbezpieczeństwo i ochrona infrastruktury podwodnej to kolejne obszary, w których Filipiny mogłyby skorzystać ze współpracy z krajami borykającymi się z podobnymi zagrożeniami – powiedział.
Według Teodoro rozszerzająca się sieć partnerów opiera się na wspólnych interesach i prawie międzynarodowym, a nie na próbie prowokowania Chin. Filipiny oparły swoją pozycję morską na arbitrażu z 2016 roku, który uznał rozległe roszczenia historyczne Chin za niezgodne z Konwencją Narodów Zjednoczonych o prawie morza – decyzję, której Pekin odmawia uznania. Manila także popiera współpracę między mocarstwami, w tym porozumienia z udziałem Stanów Zjednoczonych, Japonii i Australii, ponieważ mogą one przyczynić się do stabilności regionalnej – powiedział.
Zaufanie do sojuszu z USA
Szef obrony powiedział, że nie ma powodu wątpić w zaangażowanie Waszyngtonu wynikające z Traktatu o wzajemnej obronie, o ile oba kraje działają w rozsądnych granicach. „Nie mam powodów, by wątpić, więc odpowiedź brzmi tak” – powiedział. „Jest to uzależnione od tego, że nie zrobimy nic głupiego”.
Traktat z 1951 roku zobowiązuje oba kraje do reagowania na zbrojne ataki na Pacyfiku, a Waszyngton potwierdził, że obejmuje on filipińskie jednostki państwowe, samoloty i siły zbrojne wszędzie na Morzu Południowochińskim. Zaangażowanie USA pogłębiło się także dzięki Porozumieniu o wzmocnionej współpracy obronnej z 2014 roku, rozszerzonym w 2023 roku, dającemu amerykańskim siłom rotacyjny dostęp do dziewięciu filipińskich baz.
Wezwał także do wzmocnienia krajowych zdolności obronnych, twierdząc, że Filipiny nie powinny polegać wyłącznie na wsparciu zewnętrznym. „Dyplomacja bez obrony oznacza ugodę lub coś gorszego”.
Wydatki obronne Filipin pozostają znacząco poniżej tego, czego wymagają okoliczności geopolityczne kraju – powiedział Teodoro, wskazując na dekady zaniedbań i konkurencyjne priorytety gospodarcze. Kraj nie dysponuje też znaczącą krajową bazą przemysłową do produkcji trwałego sprzętu i infrastruktury potrzebnej dla odporności narodowej, co uzależnia go od importowanych komponentów – dodał.
Stanowisko w sprawie kodeksu postępowania
W sprawie proponowanego kodeksu postępowania na Morzu Południowochińskim Teodoro powiedział, że Filipiny nie powinny polegać na dobrej woli Chin w osiągnięciu porozumienia i muszą chronić swoje prawa morskie. „Nie jestem opłacany, by polegać na dobrej woli przeciwnika” – powiedział, dodając, że negocjacje prowadzone są w ramach Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN).
Chiny i dziesięć państw ASEAN podpisało w 2002 roku niewiążącą Deklarację postępowania stron, a rozmowy o wiążącym kodeksie trwają ponad dwie dekady bez zakończenia. Filipiny sprawują rotacyjne przewodnictwo w ASEAN w 2026 roku, co stawia Manilę w pozycji do kierowania zaangażowaniem bloku wobec Pekinu w tej sprawie.
Filipiny powinny pozostać nieugięte w obronie swoich interesów, kontynuując jednocześnie działania dyplomatyczne zmierzające do opanowania napięć na spornych wodach – powiedział.
Pięcioletni plan strategiczny
Tymczasem doradca ds. bezpieczeństwa narodowego Eduardo S.L. Oban, Jr. w niedzielę przedstawił pięcioletni strategiczny plan mający chronić filipińskie prawa morskie i wzmocnić pozycję kraju na Morzu Południowochińskim, określając priorytety do 2031 roku.
W przemówieniu podczas Manilia Dialogue Oban powiedział, że Filipiny powinny wzmocnić odstraszanie przy zachowaniu kanałów dyplomatycznych, chronić lokalny dostęp do morza, doskonalić regionalne mechanizmy zapobiegania kryzysom i współpracy morskiej, budować bardziej odporny archipelag oraz umacniać porządek międzynarodowy, w którym prawo międzynarodowe ma praktyczne skutki.
Kraj powinien przewidywać wydarzenia mogące wpłynąć na jego bezpieczeństwo narodowe w ciągu najbliższych pięciu lat, zamiast koncentrować się wyłącznie na bieżących incydentach morskich – powiedział.
„Naszą odpowiedzialnością jest nie tylko zachowanie pokoju na Morzu Południowochińskim, ale także zapewnienie, że pokój, który zachowujemy, nie poświęci przyszłości, którą chcemy zabezpieczyć” – powiedział Oban.
Brak konfliktu zbrojnego nie powinien być mylony z trwałym pokojem – powiedział, ponieważ powtarzające się akty zastraszania i ograniczenia dostępu do morza mogą stopniowo podważać prawa i swobodę działania państw w regionie.
Filipiny powinny równoważyć działania zapobiegające eskalacji z potrzebą obrony praw morskich – powiedział Oban. „Brak reakcji na przymus zachęca do dalszych działań przymusowych, a reakcje ignorujące ryzyko eskalacji zapraszają do szerszej konfrontacji” – dodał.
Wyzwanie wzajemnie powiązane
Morze Południowochińskie stało się czymś więcej niż sporem morskim – coraz bardziej przecinają się na nim potęga militarna, bezpieczeństwo gospodarcze, technologia, informacja, prawo międzynarodowe i wpływy dyplomatyczne – powiedział Oban. „Tych wyzwań nie można rozwiązywać oddzielnie” – powiedział. „Dyplomacja, obrona, odporność gospodarcza, technologia, prawo międzynarodowe i partnerstwa muszą działać razem”.
Zgodnie z planem Filipiny muszą rozwijać zdolności do odstraszania przymusu i ograniczania podatności, utrzymując jednocześnie otwarte kanały komunikacji, by zapobiegać eskalacji. Kraj powinien także chronić dostęp filipińskich rybaków i instytucji morskich, wzmacniając porozumienia regionalne służące identyfikacji zagrożeń morskich, zapobieganiu incydentom i pokojowemu rozwiązywaniu sporów.
Oban wezwał do wzmocnienia odporności gospodarczej i cybernetycznej, ochrony infrastruktury krytycznej oraz środków ograniczających podatności, które mogłyby krępować decyzje narodowe.
Aby prawo międzynarodowe miało praktyczne skutki, potrzebne będą wiarygodne instytucje, trwała dyplomacja, skuteczne zdolności i współpraca międzynarodowa – powiedział.
2031 jako horyzont planowania
Oban określił rok 2031 jako strategiczny horyzont planowania, wskazując na rozwój chińskiej postawy militarnej, kolejny cykl planowania bezpieczeństwa narodowego Filipin oraz realizację regionalnych priorytetów ASEAN jako czynniki, które ukształtują przyszłość Morza Południowochińskiego.
Sukces kraju nie powinien być mierzony wyłącznie przez nabyte zdolności wojskowe, prowadzone ćwiczenia czy podpisane porozumienia – dodał.
Czy szersze partnerstwa Manili dojrzeją do formalnych porozumień o dostępie, ćwiczeniach i wymianie wywiadu oraz w jaki sposób kraj sfinansuje rozbudowę obronności w ramach wieloletniego programu modernizacji Sił Zbrojnych Filipin – to kluczowe punkty do obserwacji w miarę zbliżania się roku 2031.
Opracowanie: Pexcel John Bacon; źródło: BusinessWorld.