Opracowanie: Justine Irish D. Tabile, starsza reporterka

MANILA — Umowa o wolnym handlu między Filipinami a Unią Europejską (UE), blokiem liczącym 27 państw członkowskich, może przynieść gospodarce jedynie umiarkowany impuls, zgodnie z ekonomistami, ponieważ długotrwałe krajowe ograniczenia mogą ograniczyć jej potencjał do przyciągania inwestycji, dywersyfikacji eksportu i poprawy produktywności.

Główna ekonomistka China Banking Corp., Domini S. Velasquez, powiedziała, że natychmiastowy impuls z obniżek ceł w ramach porozumienia może być ograniczony, ponieważ Filipiny już korzystają ze znacznego preferencyjnego dostępu do rynku europejskiego w ramach unijnego systemu Generalised Scheme of Preferences Plus (GSP+).

„Umowa o wolym handlu UE-Filipiny prawdopodobnie zapewni pozytywny, choć umiarkowany impuls dla wzrostu gospodarczego Filipin” — powiedziała w wiadomości na Viberze. „Korzyści mogą nie być tak spektakularne jak w krajach przechodzących od braku preferencyjnego dostępu do pełnej umowy handlowej, biorąc pod uwagę, że Filipiny już czerpią korzyści ze znacznego dostępu do rynku w ramach unijnego systemu GSP+.”

W jej ocenie bardziej istotne korzyści prawdopodobnie wynikną z większej pewności dostępu do rynku, redukcji barier pozataryfowych oraz zwiększenia europejskich inwestycji. „Z czasem mogą one zwiększyć produktywność dzięki transferowi technologii, silniejszej konkurencji, rozwojowi umiejętności oraz lepszym dostępowi do dóbr kapitałowych i produktów pośrednich” — dodała.

22 września Filipiny i Unia Europejska osiągnęły „istotne porozumienie” w sprawie umowy o wolnym handlu, której podpisanie zaplanowano na 2027 rok. Obie strony rozpoczęły negocjacje w 2015 roku, ale rozmowy zostały wstrzymane w 2017 roku w związku z obawami UE dotyczącymi kwestii praw człowieka związanych z wojną z narkotykami byłego prezydenta Rodrigo R. Dutertego. Negocjacje zostały formalnie wznowione w marcu 2024 roku. Podobnie jak w przypadku tego rodzaju porozumień handlowych, umowa zasadniczo wymagałaby ratyfikacji przez obie strony przed wejściem w życie.

Oficjalne szacunki podkreślają potencjał porozumienia. Departament Handlu i Przemysłu wcześniejwierdził, że umowa o wolnym handlu z UE mogłaby uwolnić około 12 miliardów dolarów potencjału eksportowego. Zgodnie z danymi Komisji Europejskiej obie strony planują zliberalizować ponad 94% linii taryfowych, obejmujących ponad 97% dwustronnego handlu.

W ocenie oddziaływania na zrównoważony rozwój z 2022 roku UE oszacowała, że umowa o wolnym handlu Filipiny-UE mogłaby podnieść filipiński produkt krajowy brutto (PKB) o 1,47 miliarda euro w konserwatywnym scenariuszu liberalizacji i nawet o 1,99 miliarda euro w scenariuszu ambitnym do 2032 roku w porównaniu z scenariuszem bazowym bez umowy. Scenariusz ambitny zakłada głębszą liberalizację handlu, w tym pełne zniesienie ceł na towary rolne i większą redukcję barier pozataryfowych na towary nierolnicze. Prognozy te odpowiadały filipińskiemu PKB o około 0,31%-0,41% wyższemu niż prognozowany scenariusz bazowy na 2032 rok bez umowy, w konserwatywnym i ambitnym scenariuszu badania.

„W czasach, gdy rosną polityki protekcjonistyczne, porozumienie to jest ważnym krokiem w kierunku dywersyfikacji partnerów handlowych kraju” — powiedziała pani Velasquez. „Ostatecznie jednak skala korzyści będzie zależała od zdolności Filipin do rozwiązania długotrwałych krajowych ograniczeń, szczególnie w zakresie infrastruktury, logistyki i stosunkowo wysokich kosztów energii.”

Ekonomista University of Asia and the Pacific, George N. Manzano, powiedział, że natychmiastowym skutkiem umowy o wolnym handlu będzie poprawa dostępu do rynku UE i zachęcanie do większego handlu.

UE była piątym co do wielkości partnerem handlowym Filipin w 2025 roku, z łącznym obrotem o wartości 18,1 miliarda dolarów, według danych Filipińskiego Urzędu Statystycznego. Filipiński eksport do UE wyniósł 9,77 miliarda dolarów, podczas gdy import z bloku był wyceniany na 8,34 miliarda dolarów w zeszłym roku.

W dłuższej perspektywie pan Manzano powiedział, że największe korzyści mogą pochodzić z inwestycji, ponieważ europejskie firmy budują silniejsze powiązania z filipińskimi dostawcami i integrują ich ze swoimi łańcuchami dostaw.

„Filipiny już korzystają z preferencyjnego dostępu do UE poprzez GSP+. Umowa o wolnym handlu mogłaby uczynić ten dostęp bardziej stabilnym i przewidywalnym, co ma znaczenie dla firm podejmujących długoterminowe decyzje” — powiedział w wiadomości na Viberze. „Dla produktów, które już wjeżdżają z niskimi lub zerowymi cłami, natychmiastowa korzyść z dalszych obniżek ceł może być umiarkowana.”

Filipiny obecnie uczestniczą w unijnym systemie GSP+, specjalnym systemie zachęt dla krajów o niskich i niższych-średnich dochodach, który przyznaje krajowi zerowe cła na 6274 liniach produktowych. Te preferencje wiążą się z warunkami: beneficjenci muszą utrzymywać zgodność z międzynarodowymi konwencjami dotyczącymi praw człowieka, praw pracowniczych, ochrony środowiska i dobrego rządzenia, a UE monitoruje ich przestrzeganie. Mimo to pan Manzano powiedział, że wyzwaniem dla Filipin jest opracowanie większej liczby produktów, które mogą eksportować konkurencyjnie i w wystarczających ilościach, speniając jednocześnie unijne normy sanitarne i techniczne.

„Dlatego widzę obietnicę umowy o wolnym handlu głównie w przyciąganiu inwestycji i poszerzaniu asortymentu naszego eksportu. Ile przyczyni się ona do wzrostu gospodarczego Filipin, będzie zależało od naszej zdolności do wzmocnienia krajowej produkcji i spełnienia wymagań rynku UE” — powiedział.

Tymczasem starszy doradca Reyes Tacandong & Co., Jonathan L. Ravelas, powiedział, że umowa o wolnym handlu to „mniej obniżki ceł, a bardziej konkurencyjność”.

„Daje Filipinom strategiczną szansę na przyciągnięcie inwestycji, rozwinięcie eksportu i przejście w górę łańcucha wartości, ale jej sukces będzie zależał od tego, jak szybko rozwiążemy nasze długotrwałe ograniczenia strukturalne” — powiedział w wiadomości na Viberze.

Stan europejskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych na Filipinach wyniósł 15,4 miliarda euro w 2024 roku, podczas gdy filipiński stan BIZ w UE był wyceniany na 2,4 miliarda euro, według Komisji Europejskiej.

Przy podpisaniu umowy zaplanowanym na 2027 rok oceny ekonomistów sugerują, że ostateczny wkład porozumienia będzie mierzony postępami Filipin w zakresie infrastruktury, logistyki i kosztów energii oraz zdolnością do poszerzenia konkurencyjnej bazy eksportowej spełniającej normy UE.

Źródło: BusinessWorld