AktualnościMakroEl Niño, ograniczenia w Kanale Panamskim i żegluga wokół Cape Horn

El Niño, ograniczenia w Kanale Panamskim i żegluga wokół Cape Horn

Autor: Hellenic Shipping News·

Najważniejsze informacje

  • •Administracja Kanału Panamskiego wprowadziła limity zanurzenia, zmniejszyła liczbę dziennych przejść i skorygowała dostępność slotów aukcyjnych z powodu niższych niż oczekiwano opadów związanych z El Niño, mimo nadejścia pory deszczowej.
  • •Statki unikające Kanału mogą korzystać z Cieśniny Drake'a lub Cieśniny Magellana — pierwsza naraża statki na ciężkie warunki pogodowe, druga wiąże się z wąskimi kanałami, silnymi prądami i złożonością pilotażu.
  • •Większość sporów prowadzonych przez Gard dotyczy kosztów pilotażu między Punta Arenas a latarnią Felix, gdzie pilotaż nie jest obowiązkowy, ale bywa zachowywany ze względów bezpieczeństwa, a czarterujący mogą odmówić ich pokrycia na podstawie warunków czarteru.
  • •Kapitan zachowuje ostateczną odpowiedzialność za bezpieczeństwo statku i może zejść z wyznaczonej trasy na rozsądną alternatywę, jeśli pogoda jest niebezpieczna, pod warunkiem udokumentowania decyzji dowodami takimi jak prognozy i zapisy rejsowe.
  • •Zimowe przejścia trasami południowymi mogą powodować problemy techniczne związane z paliwem, w tym ograniczenia podgrzewania paliwa, a szukanie schronienia w ograniczonych kanałach chilijskich zwiększa ryzyko nawigacyjne przy potencjalnie ograniczonej dostępności pomocy ratowniczej.
El Niño, ograniczenia w Kanale Panamskim i żegluga wokół Cape Horn

El Niño, ograniczenia w Kanale Panamskim i żegluga wokół Cape Horn

Marine Insurance P&I Club News — 03/09/2026

Kanał Panamski pozostaje preferowaną trasą dla statków handlujących między Oceanem Atlantyckim i Spokojnym. Kanał korzysta ze słodkiej wody z jeziora Gatun, a każde przejście przez śluzy zużywa znaczne ilości tej wody, która ostatecznie trafia do morza. To uzależnienie od opadów, a nie wody morskiej, sprawia, że ta droga wodna jest wyjątkowo wrażliwa na suszę. Powtarzające się warunki suszy związane ze zjawiskiem El Niño wielokrotnie zmniejszały dostępność wody w dorzeczu Kanału, zmuszając Administrację Kanału Panamskiego (ACP) do wprowadzenia ograniczeń operacyjnych w zakresie przepustowości śluz. Biorąc pod uwagę, że Kanał obsługuje znaczącą część światowego handlu morskiego, w tym kontenerowe przewozy między wschodnim wybrzeżem USA a Azją, te wydarzenia podkreślają ciągłą podatność globalnych łańcuchów dostaw na zakłócenia klimatyczne.

Ograniczenia zanurzenia i mniej przejść dziennie

Mimo nadejścia pory deszczowej w Panamie oraz podjętych przez ACP środków oszczędzania wody, niższe niż oczekiwano opady w dorzeczu Kanału nadal wpływają na poziom wody i przepustowość. W rezultacie ACP wprowadziła dodatkowe ograniczenia, w tym limity zanurzenia, zmniejszenie liczby dziennych przejść oraz korekty w dostępności slotów aukcyjnych. Podobne środki wprowadzono podczas poważnej suszy w latach 2023–2024, gdy liczba dziennych przejść została znacznie ograniczona, a czas oczekiwania wzrósł, co dało branży świeże doświadczenie tego, jak szybko ograniczenia przepustowości mogą się zaostrzać.

ACP zaznaczyła, że warunki pogodowe zmieniają się szybciej niż przewidywano, i wskazała, że w miarę możliwości będzie z wyprzedzeniem informować o ewentualnych dalszych korektach operacyjnych.

Wpływ komercyjny

Dla armatorów i operatorów ograniczenia w Kanale Panamskim mogą mieć konsekwencje komercyjne. Limity zanurzenia mogą wymagać od statków żeglugi z mniejszą ilością ładunku, co bezpośrednio wpływa na ekonomikę rejsu. Jednocześnie ograniczenia przejść i kongestia mogą powodować opóźnienia, zakłócać harmonogramy i zwiększać ogólne koszty transportu. Dynamika aukcji o ograniczone sloty przejścia może dodatkowo podnosić koszty rejsów w okresach dużego popytu.

Podczas wcześniejszych okresów poważnych ograniczeń niektórzy operatorzy сталкивались z długim czasem oczekiwania bez zapewnionej rezerwacji i zaczęli oceniać alternatywne trasy wokół Ameryki Południowej zamiast przejścia przez Kanał. Chociaż trasy te mogą uniknąć opóźnień w kanale, wprowadzają inny zestaw ryzyk nawigacyjnych, operacyjnych i pogodowych, które należy starannie ocenić przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji o wyborze trasy. Gard zauważa, że obecnie armatorzy rozważają trasę południową. Dłuższa droga żeglugowa wokół Ameryki Południowej w porównaniu z przejściem przez Kanał zwiększa również zużycie paliwa i czas rejsu, co operatorzy będą musieli zważyć względem opóźnień w kanale.

Dla statków chcących uniknąć ograniczeń Kanału Panamskiego głównymi alternatywami są Cieśnina Drake'a i Cieśnina Magellana, obie położone na południowym krańcu Ameryki Południowej.

Cieśnina Drake'a, położona między Cape Horn a Antarktydą, naraża statki na surowe warunki pogodowe. Operatorzy mogą w konsekwencji面临 nadmiernych ruchów statku, uderzeń (slamming), przemieszczenia ładunku, uszkodzeń od ciężkiej pogody, zalewania pokładu zieloną wodą oraz problemów maszynowych związanych z przedłużającą się eksploatacją w trudnych warunkach.

Cieśnina Magellana oferuje stosunkowo bardziej osłoniętą trasę, unikając znacznej części tej ekspozycji na otwarty ocean, kosztem jednak zwiększonej złożoności nawigacyjnej. Przejścia obejmują wąskie kanały, silne prądy, wody ograniczone, wymogi pilotażu oraz większe uzależnienie od lokalnej wiedzy nawigacyjnej.

Równoważenie bezpieczeństwa, pilotażu oraz kwestii komercyjnych i prawnych

Decyzje o wyborze trasy wokół Cape Horn mogą czasem rodzić sprzeczne względy komercyjne i bezpieczeństwa. Chociaż Cieśnina Drake'a stanowi najbardziej bezpośrednią trasę między Atlantykiem a Pacyfikiem, niekorzystne prognozy pogody mogą skłaniać kapitanów do preferowania bardziej osłoniętej i krótszej Cieśniny Magellana. Takie decyzje nie zawsze są jednak prostokrotne, ponieważ Cieśnina wprowadza dodatkowe wyzwania nawigacyjne i potencjalne koszty pilotażu.

Kolejną kwestią jest to, że wymogi pilotażu w Cieśninie Magellana różnią się w zależności od odcinka rejsu. Dla statków wykonujących przejście z oceanu na ocean pilotaż nie jest wymagany na odcinku między Punta Arenas a latarnią Felix, pod warunkiem że statek nie zawija do portów chilijskich ani nie żegluje po wodach wewnętrznych. Jeśli kapitan zdecyduje się zachować pilotów poza Punta Arenas ze względów bezpieczeństwa, prawdopodobnie poniesione zostaną dodatkowe koszty.

Doświadczenia w roszczeniach

  • Większość sporów prowadzonych przez Gard dotyczyła kosztów pilotażu poniesionych między Punta Arenas a latarnią Felix pomiędzy armatorami a czarterującymi, tam gdzie pilotaż nie był obowiązkowy, ale był zachowywany ze względów bezpieczeństwa.
  • W niektórych przypadkach kapitanowie preferowali trasę przez Cieśninę Magellana ze względu na obawy o prognozowane warunki pogodowe w Cieśninie Drake'a oraz bezpieczeństwo statku, ładunku i załogi. Czarterujący natomiast niechętnie godzili się na alternatywną trasę z powodu dodatkowych kosztów pilotażu.
  • Były również przypadki, gdy władze chilijskie nakładały obowiązkowy pilotaż na przejście statku przez Cieśninę z powodu niedoborów technicznych, takich jak awarie ECDIS lub problemy z silnikiem głównym. W niektórych sytuacjach wymagane były także asysty holowników.

Kwestie prawne

Chociaż czarterujący mogą żądać, aby statek podążał określoną trasą, kapitan zachowuje ostateczną odpowiedzialność za bezpieczeństwo statku, załogi i ładunku. Jeśli kapitan uzna wskazaną trasę za niebezpieczną z powodu czynników takich jak ciężka pogoda, ma prawo wybrać rozsądną alternatywną trasę w celu ochrony statku i osób na pokładzie. W związku z tym, gdy warunki w Cieśninie Drake'a zostaną ocenione jako niebezpieczne, kapitan może zdecydować o przejściu przez Cieśninę Magellana. W takich okolicznościach armatorzy powinni zadbać o to, aby podstawa decyzji była dobrze udokumentowana i poparta dowodami, takimi jak prognozy pogody, porady dotyczące trasowania i zapisy rejsowe.

Jeśli armatorzy lub operatorzy wybiorą Cieśninę Magellana, staranną uwagę należy zwrócić również na podział kosztów pilotażu zgodnie z czarterem. Jak wskazano powyżej, pilotaż nie jest obowiązkowy na odcinku między Punta Arenas a latarnią Felix. W konsekwencji, jeśli czarter przewiduje, że czarterujący odpowiada wyłącznie za koszty obowiązkowego pilotażu, wydatki na pilotaż poniesione na tym nieobowiązkowym odcinku mogą obciążać armatorów. Strony powinny zatem dokładnie przejrzeć odpowiednie postanowienia czarteru i, w miarę możliwości, omówić tę kwestię z wyprzedzeniem, aby uniknąć sporów o koszty nieobowiązkowych usług pilotażowych.

Gard napotkała również czartery zawierające szczegółowe klauzule dotyczące przejść przez Cieśninę Magellana i Cieśninę Drake'a. Armatorzy i czarterujący mogą rozważyć włączenie takich klauzul, w stosownych przypadkach, w celu większej jasności co do decyzji o trasach, kosztów pilotażu oraz podziału ryzyk związanych z alternatywnymi trasami południowymi.

Kwestie techniczne i operacyjne

Operatorzy powinni również uwzględnić wyzwania techniczne związane z trasami południowymi. Doświadczenia w roszczeniach wykazały, że statki przechodzące przez te wody zimą mogą napotykać problemy związane z paliwem, gdy konstrukcje statków nie są dobrze przystosowane do przedłużonej eksploatacji w chłodniejszym klimacie.

Ograniczenia w układach podgrzewania paliwa mogą powodować trudności operacyjne, zwłaszcza w przypadku statków pierwotnie nieprzeznaczonych do służby w takich warunkach. Armatorzy powinni zatem upewnić się, że procedury zarządzania paliwem, ograniczenia maszynowe oraz praktyki eksploatacji w zimnie zostały dokładnie przeanalizowane przed podjęciem takich rejsów.

Inną kwestią jest to, że statki szukające schronienia przed ciężką pogodą na Pacyfiku wzdłuż południowego wybrzeża Chile mogą wchodzić do ograniczonych dróg wodnych i kanałów. Chociaż może to zmniejszyć ekspozycję na złą pogodę, nawigacja staje się znacznie bardziej wymagająca. Wody ograniczone, bliskość przeszkód i ograniczona przestrzeń manewrowa zwiększają potencjalne konsekwencje błędu nawigacyjnego. W przypadku зсиadnięcia na mieliznę lub poważnej awarii odpowiednia pomoc ratownicza dla większych statków może nie być natychmiast dostępna.

Wnioski

Armatorzy i managerowie powinni utrzymywać ścisły kontakt z lokalnymi agentami, aby uzyskać najnowsze informacje, ponieważ ograniczenia operacyjne mogą być zmieniane w odpowiedzi na zmieniające się warunki pogodowe i hydrologiczne dorzecza.

Chociaż alternatywne trasy wokół Ameryki Południowej mogą pomóc operatorom uniknąć kongestii i ograniczeń przejść, wprowadzają one inny zestaw ryzyk nawigacyjnych, operacyjnych, komercyjnych i pogodowych, które muszą być starannie zarządzane.

Decyzja o przejściu przez Kanał Panamski, Cieśninę Drake'a lub Cieśninę Magellana powinna zatem opierać się na kompleksowej ocenie:

  • warunków pogodowych,
  • charakterystyki statku,
  • kwestii ładunkowych,
  • doświadczenia załogi,
  • ograniczeń technicznych,
  • wymogów pilotażu,
  • oraz zobowiązań kontraktowych.

Staranne planowanie rejsu oraz zrównoważone uwzględnienie zarówno czynników bezpieczeństwa, jak i komercyjnych pozostają niezbędne.

Źródło: GARD,