AktualnościMakroNowy Jork wydaje 70 milionów dolarów na 5 miejskich sklepów spożywczych, które będą sprzedawać podstawowe produkty 30% taniej — i sklepy bodega się bronią

Nowy Jork wydaje 70 milionów dolarów na 5 miejskich sklepów spożywczych, które będą sprzedawać podstawowe produkty 30% taniej — i sklepy bodega się bronią

Autor: Fortune Crypto·

Najważniejsze informacje

  • •Nowy Jork planuje pięć miejskich sklepów spożywczych, po jednym w każdej dzielnicy; pierwszy otworzy się w Hunts Point na South Bronx w 2027 roku.
  • •Miasto przeznaczyło na projekt 70 milionów dolarów, zapewniając prywatnym operatorom lokale bez czynszu, pod warunkiem sprzedaży podstawowych produktów 30% poniżej typowych cen detalicznych.
  • •Niezależni handlowcy, związki branży supermarketów i koalicja reprezentująca imigrantów prowadzących firmy spożywcze złożyli przeciw planowi pozwów przeciwko miastu.
  • •Badacz polityki żywieniowej Nevin Cohen twierdzi, że sklepy stanowią przesunięcie w kierunku widocznych i rozliczalnych inwestycji publicznych, w przeciwieństwie do wcześniejszych pośrednich form wsparcia, takich jak program ulg podatkowych FRESH.
  • •Plan czekają dwa testy: sądy muszą rozpatrzyć zawieszone pozwoly, a klienci ocenią obiecywane rabaty i wpływ na sąsiednich sprzedawców po otwarciu sklepu w Hunts Point w 2027 roku.
Nowy Jork wydaje 70 milionów dolarów na 5 miejskich sklepów spożywczych, które będą sprzedawać podstawowe produkty 30% taniej — i sklepy bodega się bronią

Nowy Jork zbliża się do uruchomienia swojej odpowiedzi na inflację cen żywności: sieci pięciu miejskich sklepów spożywczych. Burmistrz Zohran Mamdani ogłosił w maju 2026 roku, że pierwszy sklep otworzy się w dzielnicy Hunts Point na South Bronx w 2027 roku, a drugi lokal powstanie w East Harlem.

Pięć sklepów — po jednym w każdej dzielnicy — raczej nie zmieni cen żywności w mieście liczącym ponad 8 milionów mieszkańców i niemal 1000 supermarketów. Ale każdy z nich może realnie obniżyć rachunki za zakupy lokalnych klientów dzięki sprzedaży podstawowych produktów poniżej cen rynkowych.

Choć planowanych jest zaledwie pięć sklepów w uboższych dzielnicach, inicjatywa wywołała zaciekle sprzeciw niezależnych handlowców, związków branży supermarketów oraz koalicji reprezentującej imigrantów prowadzących firmy spożywcze — opór, który wykracza poza publiczną krytykę i przerodził się w pozwy przeciwko miastu.

Co tłumaczy ten sprzeciw? W ocenie badacza polityki żywieniowej Nevina Cohena opór dotyczy czegoś więcej niż bezpośredniego wpływu ekonomicznego pięciu sklepów. Chodzi o precedens, jaki mogą one stworzyć. Inicjatywa Mamdaniego podważa utrwalone przekonanie, że rząd powinien pozostawić dostarczanie dóbr konsumpcyjnych prywatnym przedsiębiorstwom, nawet gdy jednocześnie zachęca firmy do inwestowania w określonych lokalizacjach, reguluje ich działalność i wspiera biedniejszych klientów poprzez różne programy pomocy żywieniowej.

Rzeczywistość — jak argumentuje Cohen — jest bardziej złożona. Od co najmniej stulecia gospodarka żywnościowa Nowego Jorku nie działa niezależnie od rządu. Polityki publiczne i inwestycje od dawna kształtowały, gdzie otwierane są supermarkety, które firmy mogą działać z zyskiem i jak mieszkańcy zdobywają żywność. Interwencje te były po prostu prowadzone w sposób, którego konsumenci często nie widzą.

Dlatego — w jego ocenie — pięć sklepów spożywczych ma szersze znaczenie. Oferują one inny model inwestycji publicznej, który czyni rząd znacznie bardziej widocznym w świadczeniu podstawowej usługi i bardziej odpowiedzialnym za jej wyniki. Nowojorczycie będą mieli możliwość bezpośredniej oceny tego wkładu. Jeśli sklepy odniosą sukces, mogą zmienić nie tylko to, ile ludzie oczekują zapłacić za zakupy, ale też czego oczekują od władz miasta.

Jak będzie działał plan

Nowy Jork przeznaczył 70 milionów dolarów na rozwój sklepów, które będą otwarte dla wszystkich.

Lokale będą zarządzane przez prywatnych operatorów, ale miasto zapewni przestrzeń bez czynszu, będzie priorytetyzować tereny należące do władz publicznych i zagwarantuje, że podstawowe produkty spożywcze będą wyceniane 30% poniżej typowych cen detalicznych.

W tym sensie sklepy stanowią "opcję publiczną" — dobro lub usługę zapewnianą przez rząd, która istnieje obok alternatyw prywatnych, jak szkoły publiczne i miejskie szpitale. Miejskie sklepy spożywcze dałyby Nowojorczykom podobny wybór obok prywatnych sprzedawców. Jako opcja publiczna stworzyłyby widoczny punkt odniesienia, względem którego klienci mogliby oceniać prywatne sklepy pod względem cen żywności i jakości obsługi, pokazując jednocześnie, jak inwestycje publiczne mogą uczynić podstawowe dobro bardziej przystępnym cenowo.

Podczas majowego ogłoszenia Mamdani opisał planowany sklep w Bronxie i otaczającą go zabudowę jako "materialny dowód naszego przekonania, że rząd może być siłą dla dobra".

Długa historia publicznego handlu żywnością

Handel żywnością wspierany przez rząd ma w Nowym Jorku długą historię, a już istniejące firmy wcześniej mu się sprzeciwiały. W 1934 roku administracja burmistrza Fiorella La Guardii zaczęła sprzedawać mleko ze zniżką rodzinom o niskich dochodach, co spotkało się ze skargami handlowców na nieuczciwą konkurencję. Niezależni kupcy podobnie protestowali przeciw wysiłkom miasta na rzecz dofinansowania nowego supermarketu Pathmark w East Harlem w latach 90., ostrzegając, że zrujnuje lokalnych handlowców.

Nowszym przykładem jest miejski program Food Retail Expansion to Support Health, znany jako FRESH. Od 2009 roku oferuje on deweloperom i operatorom supermarketów długoterminowe ulgi podatkowe i zachęty urbanistyczne do budowy lub rozbudowy dziesiątek sklepów w zaniedbanych dzielnicach. Te zachęty pomogły zwiększyć powierzchnię handlu spożywczego, ale klienci nie widzą stojącego za nimi wsparcia publicznego.

FRESH ilustruje podejście do finansowania supermarketów, które zyskało na sile w latach 90., gdy rządy szukały rozwiązań problemów społecznych poprzez zachęcanie inwestycji prywatnych. Za niebezpieczeństwo niedożywienia obwiniano brak supermarketów w okolicy, a nie ceny przewyższające możliwości lokalnych klientów. Dotowanie nowych sklepów obiecywało lepsze odżywianie i rozwój gospodarczy bez konfrontowania się z ubóstwem i nierównością. Uczestniczące supermarkety muszą przeznaczać miejsce na produkty świeże, ale nie są zobowiązane do oferowania przystępnych cen — co może być jednym z powodów, dla których badacze ustalili, że samo dodanie supermarketów do biednych dzielnic nie poprawia istotnie diety mieszkańców.

Ta ukryta rola rządu w żadnym wypadku nie ogranicza się do sklepów spożywczych. Wielka część tego, co rząd robi dla Amerykanów, jest dostarczana pośrednio — poprzez kredyty podatkowe, dotacje i instytucje prywatne. Ponieważ wkład publiczny jest zasłonięty, ludzie często przypisują rynkom prywatnym korzyści wynikające z polityki publicznej, od pożyczek studenckich po opiekę zdrowotną. Politolog Suzanne Mettler opisała tę niewidzialność — skutek projektowania polityk, który kształtuje sposób, w jaki obywatele rozumieją rząd — jako "zanurzone państwo" (the submerged state).

Wyciągając państwo na jaw

Miejskie sklepy spożywcze odbiegają od tradycyjnego modelu w dwóch istotnych kwestiach. Po pierwsze, czynią przystępnność cen wprost warunkiem inwestycji publicznej, a nie oczekiwanym skutkiem wzmożonej konkurencji detalicznej. Po drugie, uwidoczniają wkład rządu: sklepy będą dzielić się charakterystycznym brandingiem, aby klienci wiedzieli, kto odpowiada za przystępną cenowo żywność.

Jeśli sklepy przyniosą realne oszczędności, klienci mogą zacząć postrzegać przystępną żywność jako coś, w co rząd może wnieść swój wkład, a nie wyłącznie rezultat rynków prywatnych. Gdy korzyści publiczne są zasłonięte, ludzie częściej nie doceniają udziału rządu w swoim życiu. Widoczne programy — jak fizyczny sklep w okolicy — ułatwiają dostrzeżenie i ocenę tego wkładu.

Widoczność tworzy też odpowiedzialność. Klient prywatnego supermarketu, który otrzymał ulgę podatkową na rozbudowę, raczej nie powiąże cen ani jakości żywności z polityką rządową. W miejskim sklepie, z wyraźnym brandingiem, ten związek jest nie do pomylenia.

Rozważenie zastrzeżeń krytyków

Zastrzeżenia krytyków zasługują na poważną uwagę. Wiele niezależnych sklepów spożywczych należy do przedsiębiorców-imigrantów działających na cienkich marżach. Grupy reprezentujące bodegas i niezależne supermarkety ostrzegają, że dotowany z pieniędzy publicznych konkurent mógłby odciąć im klientów, a niektóre firmy faktycznie mogą stracić sprzedaż.

Jednak Pathmark w East Harlem pokazuje, że nowe supermarkety i mniejsi sprzedawcy mogą współistnieć. W latach 2000–2015 liczba małych sklepów spożywczych i bodegas w tej okolicy wzrosła ze 100 do 126, a supermarketów z 10 do 18. Dane te nie dowodzą jednak wpływu Pathmarka na poszczególne firmy, a wpływ miejskich sklepów na pobliskich sprzedawców pozostaje otwartym pytaniem.

Zadaniem Nowego Jorku jest dopilnowanie, by prywatni operatorzy zapewnili doskonałą obsługę i realne oszczędności, by ich interesy komercyjne nie podważyły misji publicznej i by pracownicy mieli dobre warunki — przy jednoczesnym monitorowaniu skutków dla okolicznych firm.

Przed planem stoją teraz dwa testy: sądy rozstrzygną złożone pozwoly, a gdy sklep w Hunts Point otworzy się w 2027 roku, zarówno obiecywane rabaty w wysokości 30%, jak i wpływ sklepów na sąsiednich sprzedawców staną się sprawami, które klienci będą mogli ocenić na własne oczy.

Ostatecznie własność publiczna nie gwarantuje sukcesu. Ale sprawia, że odpowiedzialność rządu za wynik jest niemożliwa do przeoczenia.

Nevin Cohen jest kierownikiem Katedry Polityki Zdrowotnej i Zarządzania na CUNY Graduate School of Public Health and Public Policy. Ten artykuł został przedrukowany z The Conversation na licencji Creative Commons. Przeczytaj oryginalny artykuł. Ta historia pierwotnie pojawiła się na Fortune.com.