Norweski Komitet Noblowski wykorzystał piątkowe ogłoszenie pokojowej Nagrody Nobla za 2026 rok, aby przekazać wymowne przesłanie skierowane — przynajmniej pośrednio — w prezydenta Donalda Trumpa, według reporterki New York Times zajmującej się prawem międzynarodowym, Amandy Taub.

Nagrodę otrzymała Navi Pillay, południowoafrykańska prawniczka, która w latach 2008–2014 pełniła funkcję Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka, a wcześniej była sędzią Międzynarodowego Trybunału Karnego ds. Rwandy. Taub, prawniczka zajmująca się prawem międzynarodowym, pisze w New York Times, że „komitet chciał podkreślić znaczenie prawa międzynarodowego w momencie, w którym jest ono zagrożone, co w istocie stanowi ukrytą reprymendę wobec prezydenta Trumpa i innych przywódców świata, którzy są wobec tego systemu coraz bardziej wrodzy”.

„Przyznając tegoroczną pokojową Nagrodę Nobla, Norweski Komitet Noblowski chce przypomnieć światu, że praworządność — krajowa iędzynarodowa — stanowi fundament systemu, który stworzyliśmy, aby zapewnić pokój i rozwiązywać konflikty w sposób niestosujący przemocy” — oświadczył komitet w ogłoszeniu nagrody. Dodał, że sędziowie sądów międzynarodowych, którzy „pilnują cienkiej czerwonej linii między porządkiem a chaosem”, są obecnie „objęci sankcjami, a ich instytucje są atakowane”. Laureatka zostanie uhonorowana podczas ceremonii wręczenia nagród w Oslo 10 grudnia.

Według Taub „to było jednoznaczne nawiązanie do ataków administracji Trumpa na międzynarodowy porządek prawny. Prezydent Trump wcześniej nałożył sankcje na część sędziów i prawników Międzynarodowego Trybunału Karnego w związku z prowadzonymi przez trybunał dochodzeniami dotyczącymi działań Izraelczyków i Amerykanów, a także stwierdził, że jego zdaniem jego władzę ogranicza jedynie jego »własna moralność«, a nie prawo międzynarodowe. Marco Rubio, jego sekretarz stanu, przysiągł, że w razie potrzeby rozbierze trybunał »cegła po cegle«”.

Zaledwie godziny po ogłoszeniu nagrody — zauważa Taub — Rubio ogłosił nowe sankcje wobec trybunału, tym razem wymierzone w MTK jako instytucję. „Zakażemy transakcji z tym niesubordynowanym trybunałem, odcinając jego zasoby i paraliżując jego zdolność do działania” — oświadczył.

Jak wyjaśnia Taub: „Trybunał, z siedzibą w Holandii, ma uprawnienia do sądzenia zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i ludobójstwa, choć jego jurysdykcja ogranicza się do terytorium i obywateli państw członkowskich. Stany Zjednoczone nie są państwem członkowskim, ale trybunał może nadal próbować sądzić obywateli USA za działaniałnione za granicą”. MTK zostało ustanowione na mocy rzymskiego statutu z 1998 roku, którego stronami jest ponad 120 państw, choć wśród nich nie ma Stanów Zjednoczonych, Rosji ani Chin.

Administracja Trumpa nie jest jedynym przeciwnikiem MTK. Rosja osądziła i skazała zaocznie ośmiu sędziów MTK za ich rolę w wydaniu nakazu aresztowania prezydenta Rosji Władimira W. Putina za jego działania na Ukrainie.

Pillay obecnie nie pracuje w MTK, choć w przeszłości była tam sędzią. Według Taub „jej osiągnięcia z wieloletniej kariery, a także niedawna praca nad spornymi kwestiami dotyczącymi ludobójstwa czynią z niej doskonały nośnik przesłania Komitetu Noblowskiego o znaczeniu międzynarodowego systemu prawnego”.

Trump od lat twierdzi, że zasługuje na pokojową Nagrodę Nobla, mimo przemocy stosowanej przez jego administrację. Po ogłoszeniu nagrody prezydent udostępnił wpis adwokata, który bronił go podczas impeachmentu w 2021 roku, w którym oświadczono, że Pillay to „otwartą nienawiść do Ameryki i Izraela żywiąca osoba”, która „nigdy niczego nie zrobiła dla pokoju”, po czym stwierdzono, że nagroda powinna trafić do Trumpa.