Nigeryjska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) zaproponowała nowe przepisy, które dałyby jej uprawnienia do zatwierdzania nowych operatorów aktywów cyfrowych i wirtualnych, ustalania wymogów w zakresie zarządzania oraz uzyskiwania głębszego wglądu w transakcje, portfele oraz przepływ aktywów cyfrowych do Nigerii i poza jej granice.

Przepisy, opublikowane w czwartek, wymagałyby od firm kryptowalutowych kierujących swoje usługi do nigeryjskich użytkowników rejestracji w SEC, nawet jeśli działają one spoza Nigerii. Ramy obejmują giełdy, depozytariuszy, dostawców usług w zakresie aktywów wirtualnych (VASP), platformy tokenizacyjne oraz platformy oferowania aktywów cyfrowych.

Pozaterytorialny wymóg rejestracji odpowiada na realia rynku, w którym nigeryjscy użytkownicy od dawna polegają na platformach z siedzibą poza krajem. Nigeria wielokrotnie plasowała się w czołówce Global Crypto Adoption Index firmy Chainalysis, mierzącego oddolne korzystanie z kryptowalut, a relacje tego sektora z państwem bywały napięte: w 2024 r. władze ograniczyły dostęp do kilku platform handlu kryptowalutami i zatrzymały dwóch menedżerów Binance, z których jednego przetrzymywano około ośmiu miesięcy przed jego zwolnieniem.

Propozycja stanowi znaczące rozszerzenie podejścia SEC do regulacji krypto w Nigerii. Wykracza ona poza samo przyjmowanie firm zajmujących się aktywami wirtualnymi do ram sandboxowych i zamiast tego ustanawia zasady działania mające zapewnić ścisły nadzór nad tym, jak firmy operują, jak dysponują aktywami klientów i jak wchodzą w interakcje z szerszym systemem finansowym. Jednym z centralnych wątków propozycji jest monitorowanie transakcji.

Na mocy projektu przepisów liczne firmy zajmujące się aktywami wirtualnymi musiałyby się liczyć z wyższymi kosztami operacyjnymi. Giełdy oraz depozytariusze aktywów cyfrowych musiałyby każdy posiadać kapitał minimalny w wysokości 2 mld ₦ (1,5 mln USD), natomiast VASP — 200 mln ₦ (148 400 USD).

Operatorzy platform aktywów cyfrowych (DAPO), tacy jak emitenci tokenów, platformy oferowania aktywów cyfrowych (DAOP), w tym spółki udostępniające platformy służące do emitowania tokenów, oraz platformy tokenizacji aktywów rzeczywistych (RATOP) musiałyby utrzymywać kapitał minimalny na poziomie 500 mln ₦ (371 000 USD).

Dostawcy usług pomocniczych w zakresie aktywów wirtualnych (AVASP), dostarczający infrastrukturę technologiczną dla firm z tego sektora, nie są już objęci proponowanymi przepisami. Ta kategoria była wcześniej objęta wymogiem kapitału minimalnego w wysokości 300 mln ₦ (222 600 USD) zgodnie ze znowelizowanymi wytycznymi SEC opublikowanymi w marcu.

Giełdy aktywów cyfrowych musiałyby uiścić opłatę rejestracyjną w wysokości 30 mln ₦ (22 270 USD), natomiast VASP — 15 mln ₦ (11 130 USD). Większa zmiana dotyczy jednak skali informacji, jakich firmy kryptowalutowe musiałyby udzielać regulatorowi.

SEC mogłaby wymagać od nadzorowanych firm zapewnienia dostępu — opartego na interfejsie programowania aplikacji (API) lub innego elektronicznego — do danych operacyjnych, transakcyjnych, finansowych, portfelowych, depozytowych i rozliczeniowych.

Firmy zajmujące się aktywami cyfrowymi musiałyby ponadto identyfikować i zgłaszać transakcje z udziałem mieszkańców Nigerii oraz przepływy transgraniczne, łącznie z adresami portfeli, wartościami transakcji, znacznikami czasu i danymi o kontrahentach. Wymogi te odpowiadają „travel rule” (zasadzie przekazywania danych) Financial Action Task Force (FATF) — międzynarodowemu standardowi wymagającemu, by dostawcy usług w zakresie aktywów wirtualnych przekazywali sobie podczas transferów informacje o zleceniodawcy i odbiorcy.

„The Commission may refuse to register an applicant where the Commission is not satisfied with the applicant's information, governance, ownership, financial condition, operational model, technology, risk controls, compliance arrangements, regulatory status or ability to comply with these rules” — podała SEC w propozycji przepisów.

Operatorzy giełd podlegaliby dodatkowym wymogom. Aktywa klientów nie mogłyby być swobodnie mieszane ze środkami spółki, a powierzenie aktywów podmiotom powiązanym wymagałoby skorzystania z depozytariusza będącego odrębną, nadzorowaną spółką.

SEC stara się również objąć nadzorem nowsze modele biznesowe w świecie krypto. Staking, pożyczki, produkty przynoszące dochód (yield), pule płynności, handel peer-to-peer (P2P) i pozagiełdowy (OTC) oraz usługi portfeli niepowierniczych zostały wprost ujęte w proponowanych ramach. Włączenie handlu P2P do obwodu regulacyjnego ma istotne znaczenie: odkąd Bank Centralny Nigerii zakazał w 2021 r. bankom świadczenia usług giełdom kryptowalut — zakaz ten zniesiono w grudniu 2023 r. — kanały peer-to-peer obsługiwały większość krajowej aktywności krypto.

Propozycja następuje po ostatnich zabiegach SEC o objęcie przyspieszonym programem inkubacji regulacyjnej (Accelerated Regulatory Incubation Programme, ARIP) większej liczby spółek zajmujących się aktywami wirtualnymi. Od lipca przyjęto dwanaście firm, które są na dobrej drodze do uzyskania wstępnych zatwierdzeń (approvals-in-principle). Tempo to oznacza przyspieszenie względem 2025 r., kiedy przyjęcia nowych podmiotów zwolniły.

Według SEC w nowych ramach wstępne zatwierdzenie w ramach ARIP obejmowałoby okres dwóch lat, nie stanowiłoby jednak pełnej rejestracji. Wiązałoby się też z ograniczonym zakresem działalności i wzmocnionym nadzorem.

Projekt przepisów wpisuje się również w szersze rozbudowywanie nigeryjskiej polityki wobec aktywów cyfrowych. Podpisana w czerwcu 2025 r. ustawa podatkowa Nigerii z 2025 r. (Nigeria Tax Act 2025) od stycznia 2026 r. objęła zyski ze zbycia aktywów cyfrowych 10-procentowym podatkiem od zysków kapitałowych. W lipcu 2025 r. nigeryjscy regulatorzy wydali wytyczne zezwalające na emitowanie tokenizowanych papierów wartościowych, w tym obligacji rządowych, na publicznych blockchainach, a także dopuścili stabilny coin cNGN powiązany z nairą, uruchomiony w sierpniu 2025 r. Ostateczny kształt wymogów dotyczących rejestracji, kapitału i udostępniania danych przesądzi o obowiązkach regulacyjnych firm działających w najbardziej ludnym państwie Afryki.