Federalny rząd Nigerii powiąże od 1 października 2026 r. odsetki naliczane od zaległych podatków płaconych w nairze ze stopą polityki pieniężnej (MPR) Centralnego Banku Nigerii (CBN), zastępując dotychczasową stałą formułę odsetkową.

Na mocy nowego zarządzenia podpisanego przez ministra finansów i koordynującego gospodarkę Taiwo Oyedele odsetki od zaległych podatków w nairze będą naliczane na poziomie stopy MPR plus jeden punkt procentowy. Środek, wydany na podstawie art. 65 ustawy Nigeria Tax Administration Act z 2025 r., nosi formalną nazwę Nigeria Tax Administration (Interest on Late Payment of Tax) Order, 2026.

Now formuła zastępuje wcześniejszą marżę pięciu punktów procentowych doliczanych do stopy referencyjnej. Mająca zastosowanie stopa odsetkowa nie może jednak spaść poniżej rentowności 364-dniowych bonów skarbowych, co oznacza, że odsetki od zaległych podatków pozostaną powyżej minimalnego progu powiązanego z kosztami pożyczek rządowych.

Ta zasada dolnego limitu ma większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać. CBN podaje obecnie stopę MPR na poziomie 26,5%, podczas gdy rentowność 91-dniowych bonów skarbowych wynosi 16,3%. Według dzisiejszych danych MPR plus jeden punkt daje 27,5%. Ponieważ jednak stopa CBN zmienia się wraz z polityką pieniężną, a rentowności bonów skarbowych przesuwają się przy każdej aukcji, wartość ta nie jest stała. Będzie przeliczana co miesiąc i publikowana przez Nigeria Revenue Service (NRS), co oznacza, że podatnicy będą musieli sprawdzać aktualną stopę, zamiast zakładać, że obowiązuje nadal stopa z poprzedniego miesiąca. Dla podatników wskaźnikami, które należy obserwować, są decyzje CBN w zakresie polityki pieniężnej oraz wyniki kolejnych aukcji bonów skarbowych, ponieważ to one determinują liczby wykorzystywane w obliczeniach.

Dla firm i osób prywatnych, które zalegają z podatkami, zmiana ta wiąże koszt opóźnienia bezpośrednio z ceną pieniądza w całej gospodarce — drobna techniczna modyfikacja w przepisach podatkowych, ale taka, która pojawi się na każdym rachunku za płatność po terminie od października. Krótko mówiąc, rząd przechodzi od stałej marży do stopy zmiennych rynkowych.

Odsetkiaczynają biec od dnia, w którym płatność stała się wymagalna, i narastają aż do momentu uregulowania zobowiązania przez podatnika. Naliczane są codziennie według zasady odsetek prostych, a NRS publikuje obowiązującą stopę miesięczną do trzeciego dnia roboczego każdego miesiąca.

Oto jak wygląda to w praktyce. Jeśli roczna stopa wynosi 27,5%, a podatnik jest winien 1 mln naira przez 30 dni, same odsetki wyniosą około 22 603 naira — bez uwzględnienia kary. To ostatnie słowo ma znaczenie. Nowe zarządzenie nie znosi 10-proc. kary za nieterminową płatność przewidzianej w art. 65 ustawy Nigeria Tax Administration Act, więc spóźniona płatność może nadal oznaczać karę naliczaną ponad odsetki.

Przedstawiciele rządu przedstawiają zmianę jako kwestię sprawiedliwości. „Jeśli podatek jest wymagalny i płacony z opóźnieniem, rząd może musieć pożyczyć, aby wypełnić lukę, a koszty spadają na wszystkich”, powiedział Oyedele.

System będzie obowiązywał w Nigeria Revenue Service, stanowych urzędach skarbowych (State Internal Revenue Services) oraz urzędzie podatkowym stołecznego terytorium federalnego Abuja (FCT). W pewnym sensie sięga też wstecz: obejmuje odsetki powstałe od 1 października, w tym odsetki od niektórych zobowiązań wymagalnych wcześniej. Odsetki, które narosły przed 1 października, pozostają jednak według starych zasad.

W przypadku podatków płatnych w walucie obcej stopa wyniesie Secured Overnight Financing Rate (SOFR) plus sześć punktów procentowych. SOFR to wskaźnik odzwierciedlający koszt pożyczek w dolarach amerykańskich na rynkach globalnych, co oznacza, że odsetki w walutach obcych będą podążać za warunkami dolarowego rynku pieniężnego, a nie za nigeryjską polityką pieniężną.

Zmiana ta nie jest zaproszeniem do płacenia z opźnieniem. Kara pozostaje w mocy, a odsetki narastają do czasu spłaty zobowiązania. To, co się zmienia dla firm i osób prywatnych, to przewidywalność: jedna publikowana stopa dla każdego miesiąca kalendarzowego znacznie ułatwia wcześniejsze oszacowanie kosztu opóźnienia.