Redeemer's Health Village (RHV) poinformował, że przeprowadzono pierwszą w Nigerii i Afryce Zachodniej operację telechirurgiczną z użyciem robota – chirurg ze stanu Ogun zdalnie usunął nowotworowo zmienioną nerkę pacjentowi w Abudży, korzystając z systemu chirurgii robotycznej połączonego przez Starlink, satelitarną usługę internetową obsługiwaną przez SpaceX.

Zabieg odbył się w sobotę 19 września we współpracy z RoboMed Global i Nisa Premier Hospital.

Obi Ekwenna-Davis, profesor urologii i transplantologii oraz współzałożyciel RoboMed Global, obsługiwał robotyczny system chirurgiczny Toumai z obiektu RHV w Mowe w stanie Ogun, podczas gdy pacjent przebywał w Nisa Premier Hospital w Abudży, około 500 kilometrów dalej.

Operacja to radykalna nefrektomia prawej nerki z asystą robota, czyli usunięcie nerki dotkniętej nowotworem złośliwym. Trwała około trzech godzin, z krótkimi przerwami na sprawdzenie, czy sprzęt i łącza komunikacyjne działają prawidłowo – przerwy te pokazują, jak silnie telechirurgia zależy od stabilnego połączenia między chirurgiem a pacjentem.

Zgodnie z doniesieniami łączność zapewniał Starlink, a jako sieć zapasowa dostępna była MTN, jeden z największych nigeryjskich operatorów sieci mobilnych.\nDyrektor generalny RHV, dr Adedamola Dada, określił zabieg jako pierwszą teleoperację w Afryce Zachodniej. Poinformował, że zespół przygotował środki zaradcze na wypadek ewentualnych problemów z łącznością, choć warunki pogodowe mogły wpływać na jakość sieci.

Ekwenna-Davis określił operację jako „test, pilotaż”, dodając, że pacjent był w dobrym stanie i mógł zostać wypisany ze szpitala w ciągu 24 godzin.

Przewodniczący rady nadzorczej RHV, dr Kunle Onakoya, podkreślił, że robot nie przeprowadza operacji samodzielnie. Według niego doświadczony starszy chirurg steruje systemem zdalnie przez cały czas trwania zabiegu. To właśnie istota telechirurgii: narzędzia robotyczne przy pacjencie odtwarzają ruchy chirurga pracującego z innego miejsca, dlatego niezawodność łącza danych ma kluczowe znaczenie dla zabiegu.

Planowana akademia chirurgii robotycznej

Po operacji RHV poinformował, że we współpracy z RoboMed Global tworzy akademię chirurgii robotycznej, która ma szkolić lekarzy, chirurgów, pielęgniarki, inżynierów biomedycznych i innych specjalistów zaangażowanych w chirurgię robotyczną.

Ekwenna-Davis powiedział, że celem akademii jest przeszkolenie co najmniej 150 chirurgów w ciągu dwóch lat, argumentując, że ciągłe szkolenia będą konieczne, aby utrzymać stosowanie chirurgii robotycznej w Nigerii.

Dada zaapelował również do rządu o wsparcie dla Nigerijczyków chcących szkolić się w dziedzinie chirurgii robotycznej, sugerując, że stypendia mogłyby w ciągu dwóch–trzech lat pomóc zwiększyć liczbę wyszkolonych chirurgów robotycznych w kraju. Stwierdził, że RHV może pełnić rolę bramy do rozprzestrzeniania specjalistycznych umiejętności chirurgicznych w innych częściach Nigerii, a Ekwenna-Davis powiedział, że program ma wsparcie ministra zdrowia i innych instytucji rządowych.

Szpital zaapelował także o dodatkowe wsparcie ze strony organizacji prywatnych i pozarządowych w celu rozwinięcia programu szkoleniowego. Tempo, w jakim akademia zbliży się do celu 150 chirurgów, oraz to, czy na apele odpowiedzą fundatorzy rządowi czy prywatni, będą wczesnymi wskaźnikami tego, czy projekt pilotażowy przekształci się w stały program.

Dr Ibrahim Wada, dyrektor generalny Nisa Premier Hospital, powiedział, że placówka w Abudży funkcjonuje jako centrum chirurgii robotycznej w Afryce Zachodniej od listopada 2025 roku – co oznacza, że zabiegi robotyczne były tam już wykonywane przed wrzeniową operacją, która dodała element zdalny, z chirurgem pracującym z odległości około 500 kilometrów.

Rozwój chirurgii robotycznej i zdalnej zbiega się z obawami związanymi z niedoborem lekarzy praktykujących w Nigerii. Nigeryjskie Stowarzyszenie Lekarskie poinformowało, że tylko około 55 000 z ponad 130 000 lekarzy zarejestrowanych w Nigeryjskiej Radzie Lekarsko-Stomatologicznej obecnie praktykuje w kraju – niedobór ten nadaje szczególne znaczenie wysiłkom na rzecz rozszerzania specjalistycznych umiejętności chirurgicznych na odległość oraz szkolenia większej liczby lokalnych chirurgów.