Pięć lat po wyłączeniu elektrowni Indian Point Nowy Jork zdecydował, że znów chce mieć światło włączone przez cały czas. Gubernator Kathy Hochul ogłosiła plan dodania 5 gigawatów nowych mocy jądrowych do sieci stanu — posunięcie, które więcej niż podwoiłoby istniejący jądrowy potencjał stanu i znalazłoby się wśród najbardziej ambitnych inicjatyw atomowych w najnowszej historii USA.

Ogłoszenie padło podczas styczniowego orędzia o stanie stanu z 2026 roku wygłoszonego przez Hochul, co wyznaczyło polityczny ton dla zobowiązania infrastrukturalnego, które kształtuje się na wieloletnią, kilkudziesięcioletnią inwestycję. Obecnie Nowy Jork wytwarza 3,4 GW energii jądrowej w czterech reaktorach rozmieszczonych w trzech elektrowniach, co oznacza, że pełna rozbudowa doprowadziłaby stan do 8,4 GW całkowitej mocy jądrowej — poziomu, który administracja Hochul określa mianem „jądrowego kręgosłupa niezawodności” („Nuclear Reliability Backbone”).

Plan wpisuje się również w szerszą ogólnokrajową zmianę. Kilka innych stanów, w tym Tennessee, Wisconsin i Kentucky, w ostatnich latach zniosło lub złagodziło wieloletnie moratoria na nową budowę jądrową, a elektrownie i firmy technologiczne gdzie indziej podpisały umowy na restart istniejących reaktorów i badanie nowych w miarę wzrostu popytu na stabilną, bezemisyjną energię.

Jak działa plan

Cel 5 GW ma strukturę dwuczęściową. Należący do stanu New York Power Authority (NYPA) odpowiada za rozwój co najmniej 1 GW zaawansowanej mocy jądrowej w północnej części stanu (Upstate New York). Pozostałe 4 GW pochodziłoby z odrębnego procesu przetargowego prowadzonego przez Public Service Commission (PSC).

W czerwcu 2026 roku NYPA formalnie ogłosiła wniosek o kwalifikacje (Request for Qualifications), aby znaleźć deweloperów zdolnych dostarczyć przypisaną jej część mocy. Odzew był wyraźnie silny: kwalifikacje złożyły 23 zespoły deweloperskie, a osiem gmin z północy stanu zasygnalizowało zainteresowanie hostowaniem nowych elektrowni.

Kalkulacje finansowe są znaczne. Prognozowane koszty pierwszych 5 GW wahają się od 15,4 do 23,9 miliarda dolarów w ciągu pierwszych 25 lat eksploatacji. Po stronie zysków analitycy szacują, że program mógłby generować roczne korzyści rzędu 2,89 do 3,94 miliarda dolarów do 2050 roku — wartość uwzględniającą uniknięte koszty paliw, wartość niezawodności sieci oraz aktywność gospodarczą w gminach-gospodarzach. Te projekcje kosztów mają realne odniesienie: ostatnia duża jądrowa budowa w USA, rozbudowa elektrowni Vogtle należącej do Georgia Power, zakończyła się wieloletnim opóźnieniem i przekroczeniem budżetu o miliardy dolarów — historia, która ciąży nad każdym wieloletnim zobowiązaniem jądrowym.

Bodźce federalne również wchodzą do rachunku. Projekty rozpoczynające budowę do 2033 roku kwalifikują się do federalnych ulg podatkowych na podstawie obowiązującego ustawodawstwa dotyczącego czystej energii, co daje Nowemu Jorkowi konkretny termin, do którego można zmierzać, zamiast odległego celu aspiracyjnego.

Dlaczego teraz i dlaczego jądrowa energia

Zamknięcie ostatniego reaktora Indian Point w kwietniu 2021 roku jednym ruchem usunęło z sieci stanu około 2 GW bezemisyjnej mocy podstawowej. Nowy Jork wypełnił tę lukę kombinacją gazu ziemnego i importu energii.

Zużycie energii elektrycznej w Nowym Jorku ponownie rośnie, napędzane dwiema siłami, które nie wykazują oznak spowolnienia: centrami danych i elektryfikacją transportu. Podejście Hochul jest przedstawiane jako strategia „wszystkiego po trochu”, co oznacza, że energia jądrowa stoi obok dalszych inwestycji w wiatr i słońce, a nie zamiast nich. W przeciwieństwie do wiatru i słońca elektrownie jądrowe pracują całodobowo niezależnie od pogody — właściwość, którą planiści sieci określają jako moc stabilną lub podstawową; to właśnie ta cecha sprawiła, że zastąpienie Indian Point gazem i importem było w ogóle konieczne.

Co to oznacza dla szerszego rynku energii

Dla firm energetycznych i niezależnych producentów energii przetarg PSC na 4 GW stanowi rzeczywistą okazję komercyjną. Deweloperzy, którzy wygrają kontrakty, sprzedawaliby energię na jednym z największych i najbardziej zaawansowanych rynków energii elektrycznej w kraju, z długoterminowymi umowami odbioru zapewniającymi pewność przychodów potrzebną do sfinansowania kapitałochłonnych projektów jądrowych. 23 zespoły, które odpowiedziały na wstępny wniosek NYPA, sugerują, że deweloperzy uważają tę okazję za realną.

Dla operatorów centrów danych — których apetyt na energię częściowo napędza tę inicjatywę — udana rozbudowa zapewniłaby dostęp do dużych wolumenów stabilnej, bezemisyjnej energii elektrycznej na długich okresach kontraktowych. Osiągnięcie przez Nowy Jork 8,4 GW mocy jądrowej dałoby tym operatorom przekonujący argument za lokalizowaniem dodatkowej infrastruktury w regionie. Kluczowymi kamieniami milowymi do obserwowania będą: którzy deweloperzy trafią na shortlistę NYPA, jak PSC ustrukturyzuje swój przetarg na 4 GW oraz czy jakiekolwiek projekty uzyskają pozwolenia i umowy niezbędne do rozpoczęcia budowy przed terminem federalnych ulg podatkowych w 2033 roku.