Rząd Meloni staje się najdłużej nieprzerwanie urzędującym gabinetem Włoch od czasów II wojny światowej
Najważniejsze informacje
- •Rząd Meloni osiągnął 1 413 dni urzędowania, stając się najdłużej nieprzerwanie działającym rządem Włoch od II wojny światowej i przebijając rekord Silvia Berlusconiego z lat 2001–2005.
- •Żaden z 68 rządów w 80-letniej historii republiki włoskiej nie dokończył pełnej pięcioletniej kadencji bez przerwy.
- •Zwolennicy przypisują rządowi ponad 1 milion dodatkowych miejsc pracy, bezrobocie poniżej 6%, zdrowsze finanse publiczne i wyraźny spadek liczby przybywających migrantów.
- •Krytycy wskazują, że słaba produktywność, spadek demograficzny, nieefektywność usług publicznych i jeden z największych długów w strefie euro pozostają nierozwiązane.
- •Emerytowany generał Roberto Vannacci założył własną partię, grożąc odebraniem konserwatywnych wyborców Meloni przed wyborami, które muszą się odbyć do końca 2027 r.

W kraju, gdzie rządy słyną z krótkiego żywota, postrzegany sukces włoskiej premier Giorgii Meloni był częściej przypisywany jej umiejętności przetrwania niż dokonaniom. W czwartek, po 1 413 dniach — blisko czterech latach — konserwatywny gabinet Meloni stał się najdłużej nieprzerwanie urzędującym rządem Włoch od czasów II wojny światowej, przebijając rekord ustanowiony przez zmarłego Silvia Berlusconiego w latach 2001–2005.
Żaden z 68 rządów Włoch w ciągu 80 lat istnienia republiki nie dokończył pełnej pięcioletniej kadencji bez przerwy. Najbliżej był Berlusconi, ale kryzys rządowy zmusił go w 2005 r. do krótkiej rezygnacji przed sformowaniem nowego gabinetu. Meloni i jej partia uczczą ten wyczyn w piątek wielkim przedwyborczym wiecem w położonym na południu kraju Bari.
Bezpośrednia i pragmatyczna Meloni zdołała ustrzec się kryzysów i dezercji, które obalały poprzednie rządy. Rezultaty — lub ich brak — tego nietypowego okresu stabilności mogą ostatecznie przesądzić o jej dziedzictwie i szansach na wygraną w kolejnych wyborach.
„Jeśli pięć lat sprawujesz władzę i nie masz votersom zbyt wiele do pokazania, może to działać na twoją niekorzyść” — powiedziała Nathalie Tocci, ekspertka od stosunków międzynarodowych i profesor Johns Hopkins University.
Gdy Meloni obejmowała urząd w październiku 2022 r., była pierwszą kobietą na stanowisku premiera Włoch. Jej rząd był także pierwszym kierowanym przez partię o neofaszystowskich korzeniach, a sojusznicy europejscy i rynki finansowe patrzyli na nią z niepokojem. Rządziła jednak w dużej mierze pragmatycznie: utrzymała niezachwiane wsparcie dla Ukrainy po pełnoskalowej inwazji Rosji, współpracowała w ramach instytucji europejskich i zaakceptowała dyscyplinę fiskalną. Jej relacja z prezydentem USA Donaldem Trumpem stała się jednym z jej najbardziej znaczących atutów w polityce zagranicznej — przynajmniej początkowo.
Podczas gdy niestabilność polityczna zmieniała rządy w innych krajach Europy — w tym w Wielkiej Brytanii i Francji — Meloni utrzymała tę samą koalicję od objęcia urzędu, co jest rzadkością we współczesnej włoskiej polityce i centralnym filarem jej kampanii reelekcyjnej.
„Meloni zbiera część tego, co posiała, bo znam niewiele osób tak zdeterminowanych, tak pracowitych, tak precyzyjnych, tak skrupulatnych, które poświęciły zarówno sferę osobistą, jak i prywatną, aby służyć instytucjom” — powiedział w środę w wywiadzie dla The Associated Press minister obrony Guido Crosetto.
„Dlatego teraz zbiera dokładnie to, na co zasłużyła w kwestii międzynarodowej wiarygodności” — dodał, mówiąc w pokoju w ministerstwie pełnym zdjęć swoich poprzedników. „Nie zbiera tego samego na poziomie włoskim”.
W zbliżającym się terminie następnych wyborów, które muszą się odbyć do końca 2027 r., nie ma już sporu o to, czy Meloni potrafi rządzić. Pytanie brzmi, czy wyborcy uważają, że jej rząd osiągnął wystarczająco dużo, by zasłużyć na kolejną kadencję.
Zwolennicy wskazują na zdrowsze finanse publiczne, wycofanie kosztownych programów, ponad 1 milion dodatkowych miejsc pracy, bezrobocie poniżej 6% oraz bezrobocie wśród młodych na rekordowo niskim poziomie. Wskazują również na wyraźny spadek liczby przybywających migrantów.
„Czas trwania nie jest synonimem rezultatów” — powiedział Crosetto o dorobku rządu — „ale te są ważne”.
Meloni twierdzi, że te osiągnięcia wynikły z polityki wspierającej przedsiębiorstwa i twórców miejsc pracy. „Strategia rządu koncentrowała się na wspieraniu tych, którzy tworzą bogactwo i miejsca pracy” — powiedziała na niedawnym wydarzeniu poświęconym rynkowi pracy. „Osiągnęliśmy rekordowo wysoki poziom zatrudnienia”.
Podczas gdy ona i jej zwolennicy wskazują na miejsca pracy, dyscyplinę fiskalną i trwałość polityczną, krytycy podkreślają, że wiele z uporczywych problemów Włoch pozostaje aktualnych. Słaba produktywność, spadek demograficzny oraz długotrwałe nieefektywności w ochronie zdrowia, edukacji i administracji publicznej w dużej mierze nie zostały rozwiązane. Włochy mają także jeden z największych długów publicznych w strefie euro w relacji do wielkości gospodarki — od dawna ograniczenie dla opcji politycznych każdego rządu i kluczowy powód, dla którego dyscyplina fiskalna była centralnym punktem programu Meloni.
„Rząd Meloni jest niewątpliwie stabilny i długo działający, ale nie osiągnął wiele w kwestii reform strukturalnych” — powiedział analityk polityczny i sondażysta Lorenzo Pregliasco.
Przywódcy opozycji twierdzą, że rząd Meloni nie znalazł jeszcze konkretnych sposobów na stymulowanie długoterminowego wzrostu gospodarczego poza kontrolowaniem długu publicznego i deficytów państwa. Były premier Giuseppe Conte, lider antyestablishmentowego Ruchu Pięciu Gwiazd i potencjalny rywal w wyborach, wskazał na wyższy koszt życia. „Rząd świętuje, ale Włosi nie” — powiedział Conte w niedawnym przemówieniu przed parlamentem.
Przemiana Meloni z nacjonalistycznej outsiderki w postać establishmentu uspokoiła inwestorów i przywódców europejskich. „Włochy w pewnym stopniu straciły swoją rolę czarnej owcy Europy” — powiedział Stefano Manzocchi, ekspert od ekonomii międzynarodowej i profesor rzymskiego uniwersytetu LUISS.
Jej talent do równoważenia przeciwstawnych nacisków uwidocznił się podczas niedawnych napięć z Trumpem. Gdy Trump twierdził, że „błagała” go o zdjęcie na szczycie Grupy Siedmiu we Francji, Meloni ripostowała: „Włochy nie błagają”. Ta wymiana przysporzyła jej punktów wśród Włochów, którzy uznali ją za dowód, że potrafi utrzymywać relacje z Waszyngtonem, publicznie broniąc Włoch i Europy.
„Lubię Meloni, podoba mi się jej charakter, bo jest autorytatywna i nie pozwala nikomu sobą deptać” — powiedział David Del Sarto, 52-letni taksówkarz z Rzymu.
Tocci, profesor Johns Hopkins, zauważyła, że łącząc nacjonalistyczne stanowiska w sprawach migracji i tożsamości z zmysłem taktycznym, Meloni przyspieszyła uMAINstreamowienie europejskiej skrajnej prawicy. Partie nacjonalistyczne, niegdyś oglądane z podejrzliwością przez większość establishmentu politycznego, coraz bardziej zyskują wpływy w rządach i instytucjach europejskich.
Zwolennicy Meloni widzą w jej ewolucji dowód, że konserwatywni nacjonaliści mogą rządzić odpowiedzialnie, pozostając oddanymi instytucjom demokratycznym i sojuszom zachodnim. Jej skłonność do umiarkowania jest jednak przez niektórych postrzegana jako słabość — i otworzyła przestrzeń dla bardziej konserwatywnych konkurentów.
Emerytowany generał Roberto Vannacci — znany z twardych stanowisk w kwestiach imigracji i tożsamości narodowej — stał się wybitnym głosem włoskiej skrajnej prawicy, zagrażając Meloni poprzez założenie własnej partii politycznej. Twierdzi, że porzuciła ona wiele bojowych obietnic, które zmobilizowały jej wyborczą bazę, wybierając zamiast tego budowanie przyjaznego instytucjom wizerunku wobec sojuszników europejskich i amerykańskich. Może mu się udać odciągnąć konserwatywnych wyborców i parlamentarzystów, którzy uważają, że Meloni umiarkowała się zbyt mocno w pogoni za stabilnością.
Źródło: Fortune. Do tego materiału wnieśli wkład wideodziennikarze AP Paolo Santalucia i Trisha Thomas.