Irlandzkie zorganizowane grupy przestępcze coraz częściej wynajmują prywatne skrytki, aby przechowywać w nich gotówkę, dane dostępowe do kryptowalut, luksusowe zegarki i torebki o wysokiej wartości — wynika z najnowszych irlandzkich doniesień powołujących się na Biuro ds. Aktywów Pochodzących z Przestępczości (Criminal Assets Bureau). Praktyka ta rodzi szereg pytań prawnych i technicznych dotyczących tego, jak śledczy mogą powiązać ukryte przedmioty z dochodami z przestępczości. Odbija ona również szersze zjawisko substytucji: w miarę jak banki działają w ramach obowiązków antyprania pieniędzy — obejmujących identyfikację klientów, monitorowanie transakcji i raportowanie podejrzanych działań — trzymanie dużych ilości niewyjaśnionej gotówki lub kosztowności na konwencjonalnych kontach stało się dla grup przestępczych bardziej ryzykowne.

Prywatna skrytka może zawierać drogę do portfela kryptowalutowego

Element kryptowalutowy wymaga ważnego rozróżnienia. Bitcoin i inne aktywa cyfrowe pozostają zapisane na swoich blockchainach. W skrytce można umieścić portfel sprzętowy, frazę odzyskiwania, kopię zapasową klucza prywatnego lub inny przedmiot potrzebny do autoryzacji transakcji.

Powszechnie stosowana fraza odzyskiwania złożona z 12 lub 24 słów może przywrócić cały portfel. Wartość, jaką kontroluje, nie ma żadnego związku z fizycznym rozmiarem papieru, metalowej kopii zapasowej lub urządzenia, na którym ją zapisano. Dodatkowa ochrona, taka jak hasło lub układ multisignature, może oznaczać, że jeden odzyskany przedmiot nie wystarczy do przeniesienia środków.

Dla śledczych znalezienie danych uwierzytelniających rozpoczyna trzy odrębne śledztwa: jakie adresy kontrolują, kto nimi operował oraz czy kryptowalutę można powiązać z działalnością przestępczą.

Ukrycie aktywa to nie to samo co udowodnienie prania pieniędzy

Gotówka, zegarki i towary projektanckie mogą zachować znaczną wartość poza rachunkiem bankowym i mogą być przekazywane bez zmian w rejestrach własności, jakie wymagałby dom lub zarejestrowany pojazd. Dane uwierzytelniające do kryptowalut pełnią inną funkcję: dają kontrolę nad aktywami przechowywanymi gdzie indziej, w publicznym rejestrze.

Umieszczenie któregokolwiek z tych przedmiotów w skrytce może ukryć je przed śledczymi, ale sama lokalizacja nie stanowi dowodu prania pieniędzy. CAB — utworzone w 1996 roku w celu zwalczania zysków z przestępczości na podstawie uprawnień cywilnych — nadal musiałoby przedstawić dowody łączące majątek z dochodami z przestępczości albo wykazujące, że stanowił on część układu mającego na celu ukrycie własności, pochodzenia lub kontroli. Irlandzki system zwalczania przestępczości umożliwia biuru objęcie aktywów w oparciu o cywilny standard dowodowy, ale dowodowy związek z czynem zabronionym pozostaje wymogiem w każdej sprawie.

Prywatne skrytki mają również legalne zastosowania, w tym ochronę dokumentów, biżuterii i kopii zapasowych portfeli. Ani wynajem skrytki, ani przechowywanie w niej danych uwierzytelniających do kryptowalut nie jest dowodem conducty przestępczej.

Co muszą ustalić śledczy:

• Mienie fizyczne — kto jest jego właścicielem, jak je nabyto i czy jego zakup można prześledzić do dochodów z przestępczości.
• Dane uwierzytelniające portfela — jakie adresy kontrolują i czy wymagane jest dodatkowe hasło, urządzenie lub podpis.
• Dokumentacja skrytki — kto ją wynajął lub korzystał ze skrytki oraz czy inne dowody łączą tę osobę z jej zawartością.

Dokumenty najmu są punktem wyjścia

Centralny Bank Irlandii prowadzi centralny rejestr, za pomocą którego uprawnione organy mogą ustalić posiadaczy i beneficjentów rzeczywistych rachunków bankowych i płatniczych oraz skrytek depozytowych prowadzonych przez instytucje kredytowe.

Rejestr może ujawnić, że dany związek istnieje, ale nie pokazuje, co skrytka zawiera. Dokumentacja prowadzona przez prywatny podmiot — jeśli jest dostępna — może ustalić, kto wynajął skrytkę lub z niej korzystał. Śledczy musieliby nadal powiązać tę osobę z находящимся wewnątrz mieniem, zamiast traktować dostęp jako dowód własności.

Ten krok dowodowy ma szczególne znaczenie dla kryptowalut. Adres portfela nie zawiera nazwiska, a fraza odzyskiwania może przywrócić adresy, które nigdy nie wchodziły w bezpośrednią interakcję z rachunkiem posiadającym zweryfikowane dane klienta. Analiza blockchainu może śledzić środki, ale zidentyfikowanie osoby, która nimi zarządzała, zwykle wymaga dowodów spoza blockchainu.

CAB już zmierzyło się z problemem dostępu do portfela

Irlandzkie organy napotkały tę barierę techniczną podczas odrębnego zajęcia kryptowalut w marcu 2026 roku. CAB i Europol uzyskały dostęp do portfela zawierającego 500 BTC o ówczesnej wartości około 30 milionów euro.

Zgodnie z oficjalnym komunikatem Garda, Europol zapewnił „wysoce złożoną wiedzę techniczną i zasoby deszyfrujące”, które były kluczowe dla operacji. Oświadczenie nie ujawnia zastosowanej metody, ale potwierdza, że zlokalizowanie portfela i uzyskanie nad nim faktycznej kontroli może wymagać różnych zdolności śledczych.

Po uzyskaniu dostępu kryptowaluty można przelać na adres kontrolowany przez organy. Bez wymaganych danych uwierzytelniających sama znajomość salda portfela i historii transakcji może jednak nie wystarczyć do zabezpieczenia monet.

Irlandia rozwija uprawnienia do zajęć kryptowalut

Projekt ustawy Proceeds of Crime and Related Matters Bill 2025 ma wzmocnić zdolność CAB do zamrażania i odzyskiwania podejrzanych aktywów przestępczych. Podczas debaty na drugim etapie w Seanad 15 kwietnia 2026 roku minister sprawiedliwości Jim O'Callaghan powiedział, że planuje wprowadzić dalsze nowelizacje ukierunkowane konkretnie na aktywa kryptowalutowe.

Osobny kwietniowy komunikat wskazał, że proponowane zmiany obejmowałyby środki zamrażania płatności zaprojektowane dla kryptowalut, rozszerzone uprawnienia do przeszukań i zajęć oraz nakazy dostępu mające wymuszyć ujawnienie danych uwierzytelniających potrzebnych do uzyskania kontroli.

Środków tych nie należy opisywać jako istniejących uprawnień CAB, dopóki nowelizacje nie zakończą procesu legislacyjnego. Ich zamierzony cel pozostaje jednak istotny dla opisywanej praktyki skrytkowej: posiadanie portfela sprzętowego lub zaszyfrowanej kopii zapasowej może pozostawić śledczych bez kodu PIN, hasła lub dodatkowego podpisu potrzebnych do przeniesienia aktywów.

Nakaz dostępu odpowiadałby na brakującą informację, choć nie mógłby zagwarantować użytecznej odpowiedzi. Jedno hasło dostępowe może przywrócić tylko część portfela multisignature, a fraza odzyskiwania chroniona dodatkowym hasłem może prowadzić do innego zestawu adresów w zależności od wprowadzonych słów.

Legalni posiadacze stosują podobne układy, aby zapobiec sytuacji, w której jedna skradziona urządzenie lub skompromitowana lokalizacja ujawniłaby całe ich saldo. Przewodnik Coindoo dotyczący ochrony kryptowalut przed zagrożeniami fizycznymi wyjaśnia, dlaczego rozproszenie kluczy i kopii zapasowych może zmniejszyć ryzyko kradzieży. To samo rozdzielenie może sprawić, że legalne odzyskanie stanie się bardziej wymagające technicznie.

Otwarcie skrytki to dopiero początek

Jeśli organy uzyskają użyteczne dane uwierzytelniające, kryptowaluty muszą zostać przeniesione do bezpiecznego przechowania bez narażania tych danych na dostęp zbędnych osób. Śledczy muszą zachować historię transakcji portfela, udokumentować transfer i utrzymać dowody łączące adresy z osobą i postępowaniem będącym przedmiotem śledztwa.

Raportowane wykorzystanie prywatnych skrytek daje CAB zatem lokalizację do zbadania, a nie kompletną sprawę kryptowalutową. Odzyskanie aktywów ostatecznie zależy od tego, czy śledczy potrafią powiązać najemcę, fizyczne dane uwierzytelniające i środki on-chain dowodami wystarczająco mocnymi, by uzasadnić zajęcie. To, jak projekt Proceeds of Crime and Related Matters Bill 2025 przejdzie przez Oireachtas i czy jego nowelizacje dotyczące kryptowalut zostaną uchwalone w proponowanej formie, ukształtuje narzędzia dostępne w przyszłych sprawach tego rodzaju.

Trend wykorzystywania prywatnych skrytek przypisuje CAB irlandzkie media. Opublikowany raport roczny CAB nie zawiera tego konkretnego twierdzenia, a legalne korzystanie z prywatnej skrytki nie oznacza działalności przestępczej.