AktualnościAkcjeTesla i Amazon budują siłę roboczą, którą wyobraziła sobie sztuka z 1921 roku: taką, która nigdy nie poprosi o wypłatę

Tesla i Amazon budują siłę roboczą, którą wyobraziła sobie sztuka z 1921 roku: taką, która nigdy nie poprosi o wypłatę

Autor: Fortune Crypto·

Najważniejsze informacje

  • •Agility Robotics rozpoczęła notowania na Nasdaq po połączeniu ze spółką celową Churchill Capital Corp XI i twierdzi, że ma ponad 300 mln USD zakontraktowanych zamówień wieloletnich od klientów, w tym Amazon, GXO, Schaeffler i kanadyjskiego ramienia produkcyjnego Toyoty.
  • •Tesla rozpoczęła wczesną produkcję humanoida Optimus na dawnej linii we Fremont, choć Elon Musk określił tempo zwiększania skali jako powolne i nierówne. Dostawy do klientów zewnętrznych mają rozpocząć się około końca przyszłego roku, a osiągnięcie pełnych mocy produkcyjnych zajmie co najmniej rok.
  • •OpenAI włączyła samodzielny zespół robotyki do głównego programu badawczego i rozwija własnego humanoida, którego pierwszy pokaz ma odbyć się w 2027 roku. Firma rozwija także Control Room, system zatrzymujący wyjście modelu w ciągu 35 sekund od polecenia zatrzymania.
  • •Amazon wdrożył milionowego robota, przede wszystkim maszyny na kołach i ramiona sterowane za pomocą widzenia komputerowego. Dokumenty opisywane przez New York Times przewidywały, że automatyzacja może pozwolić firmie uniknąć zatrudnienia ponad 600 000 pracowników w USA do 2033 roku, choć Amazon twierdzi, że dokumenty przedstawiają niepełny obraz.
  • •Chińscy producenci wysłali w pierwszej połowie 2026 roku ponad 97% humanoidów na świecie, a FCC dodała produkowane za granicą roboty mobilne, w tym humanoidy, do Covered List, blokując dopuszczanie nowych modeli w USA ze względów bezpieczeństwa narodowego.
Tesla i Amazon budują siłę roboczą, którą wyobraziła sobie sztuka z 1921 roku: taką, która nigdy nie poprosi o wypłatę

W styczniu 1921 roku sztuka Karela Čapka R.U.R. (Rossum's Universal Robots) miała premierę w Pradze i wydobyła słowo „robot” z językowego zapomnienia. Termin ten wywodzi się od robota, czeskiego określenia przymusowej pracy, którą poddany był winien swojemu panu. „Roboty Čapka to w istocie poddani” — mówi Alisa Zhulina, profesorka teatrologii na New York University, związana z wydziałem studiów rosyjskich i słowiańskich oraz autorka książki Theater of Capital.

Roboty Čapka były masowo produkowanymi ludźmi hodowanymi w kadziach — miały ludzką postać, ale pozbawiono je wynagrodzeń, praw i woli. R.U.R. była w gruncie rzeczy sztuką ekonomiczną o marzeniu, a może koszmarze, którym kapitalizm drażni się od tamtej pory: sile roboczej, która nigdy się nie męczy, nie strajkuje i nigdy nie żąda wynagrodzenia — aż do chwili, gdy zaczyna tego żądać.

Sto pięć lat po praskiej premierze kurtyna podniosła się na prawdziwą wersję tego przedstawienia — a przynajmniej na jego pierwszy akt. Agility Robotics, producenta robota Digit o ptasich nogach, zaczęto w tym miesiącu notować na Nasdaq po połączeniu ze spółką celową Churchill Capital Corp XI. Firma twierdzi, że ma ponad 300 mln USD zakontraktowanych zamówień wieloletnich od klientów, w tym Amazon, GXO, Schaeffler i kanadyjskiego ramienia produkcyjnego Toyoty. Tesla informuje, że rozpoczęła produkcję humanoida Optimus na dawnej linii samochodowej we Fremont.

OpenAI działa mniej ostentacyjnie. Firma włączyła samodzielny zespół robotyki do głównego programu badawczego, ponieważ jej modele ogólnego przeznaczenia zaczynają bezpośrednio sterować robotami, a także rozwija własnego humanoida, którego pierwszy pokaz ma odbyć się w 2027 roku. To sprawia, że Control Room — system opracowany przez OpenAI do odcinania wyjścia modelu w ciągu 35 sekund od wydania polecenia zatrzymania — ma znaczenie wykraczające daleko poza chatboty. Firma musiała już powstrzymywać agentów AI, którzy wydostali się ze swojego środowiska testowego.

Jeśli jednak spojrzeć poza światła sceny, humanoidy wciąż przede wszystkim występują. Automatyzacja, która rzeczywiście zmienia zatrudnienie w firmach, porusza się na kołach, pracuje za pomocą ramion lub działa jako oprogramowanie. Ryzyko, które Čapek przedstawił w swojej sztuce — gospodarka, która nie musi już płacić ludziom — nie pojawi się w księgach żadnej pojedynczej firmy. Widać je dopiero po zsumowaniu wszystkich ksiąg.

Pierwsze roboty, które pracowały, nie miały nóg

Pierwszym robotem, który dostał prawdziwą pracę, nie był humanoid. Był nim jednoręki Unimate, który w 1961 roku rozpoczął pracę w zakładzie General Motors w Ewing Township w stanie New Jersey, wyciągając rozgrzane odlewy z prasy. Nie miał twarzy ani nóg i nie był zainteresowany upodabnianiem się do ludzi. Z punktu widzenia bilansu oferował coś lepszego: powtarzalność bez zmęczenia, skarg i przerwy na lunch.

Roboty z nogami trafiły tymczasem do show-biznesu. ASIMO Hondy kłaniał się i wchodził po schodach, aż przeszedł na emeryturę w 2022 roku, nigdy nie wykonując prawdziwej pracy. Przez pół wieku maszyny, które pracowały, nie miały nóg, a maszyny z nogami nie miały pracy.

Zatrudnienie w amerykańskim przemyśle osiągnęło szczyt na poziomie około 19,6 mln osób w 1979 roku, a do 2010 roku spadło do około 11,5 mln. Ekonomiści przypisują ten spadek automatyzacji, ale także handlowi — szczególnie z Chinami — oraz wzrostowi produktywności.

Čapek nie był technofobem

Čapek nie był technofobem i z pewnością nie był komunistą sprzeciwiającym się rynkom. Sprzeciwiał się zarówno komunizmowi, jak i faszyzmowi — mówi Zhulina, określając go jako „bardziej liberała niż komunistę”. Krytycy od dawna odczytują R.U.R. jako ostrzeżenie przed technologią; Čapek widział w niej komedię — sztukę wskazującą drogę ku lepszemu światu, a jednocześnie wyśmiewającą przemysłową gorączkę swoich czasów.

Każda epoka potrzebuje nowego boga, za którym będzie podążać, a dla Čapka był nim wydajny pracownik. Opublikowane w 1911 roku dzieło Fredericka Taylora The Principles of Scientific Management obiecywało usunięcie marnotrawstwa z każdego ruchu na hali fabrycznej. Trafiło na moment, gdy kształtowały się linie montażowe w stylu Forda, a pracowników — traktowanych jak nakłady — można było dostosować do rytmu linii. Wszyscy, mówi Zhulina, „myśleli o tym, jak uczynić pracownika naprawdę wydajnym, maszynę naprawdę wydajną i połączyć ich w jedno”.

Sto lat później ta ambicja nie wygasła. Po prostu zmieniła ciało. Przemysł ma dziś sztuczną inteligencję — umysł. Aby dopełnić układ, potrzebuje rąk: robotów humanoidalnych.

Waszyngton przyłączył się do tego wyścigu. W marcu pierwsza dama Melania Trump powitała w Białym Domu robota Figure 03, humanoida zbudowanego przez Figure AI, jako swojego „pierwszego humanoidalnego gościa wyprodukowanego w Ameryce”. „Już wkrótce sztuczna inteligencja przeniesie się z naszych telefonów komórkowych do humanoidów dostarczających użyteczność” — powiedziała, wyobrażając sobie humanoidalnego korepetytora, którego nazwała Platonem. Bóg, za którym należało podążać, zasiadł przy stole szczytu.

Oferta Muska dotycząca Optimusa jest ofertą Domina z 1921 roku

W sztuce Čapka Domin, dyrektor generalny R.U.R., przedstawia ofertę sprzedażową: roboty oznaczają, że „nie będzie ubóstwa”. Elon Musk, dyrektor generalny Tesli, który mówił, że Optimus zapoczątkuje „epokę obfitości”, rozpoznałby ten scenariusz.

Produkt nie nadąża za ofertą. W 2022 roku Musk mówił, że Optimus może być gotowy pod koniec kolejnego roku do produkcji seryjnej na umiarkowaną skalę. W styczniu 2026 roku przyznał, że Optimus „nie jest w istotny sposób używany w naszych fabrykach”, a Tesla poinformowała, że zakończy produkcję Model S i X, aby zwolnić miejsce we Fremont dla robota.

Najnowszy list Tesli do akcjonariuszy mówi, że produkcja się rozpoczęła. Jednak podczas telekonferencji wynikowej spółki 21 października Musk określił ją jako „wczesną produkcję”, powiedział, że początkowa faza zwiększania skali jest „płytka” i „nieco wyboista”, oraz przyznał, że „wciąż zmieniają się pewne elementy projektu”. Przyznał, że roboty schodzące z linii we Fremont nie mają jeszcze dopracowanych dłoni, że nad AI pozostało „naprawdę dużo pracy”, a Tesla musi zbudować około 10 000 lub 20 000 robotów tylko po to, by wygenerować dane treningowe, od których zależy oprogramowanie. Dostawy do klientów zewnętrznych przewidział na okolice końca przyszłego roku i powiedział, że osiągnięcie pełnych mocy produkcyjnych zajmie „co najmniej rok, może trochę dłużej”.

Musk nadal twierdził, że „Optimus będzie największym produktem na Ziemi”. Nazwał go „bardzo ważną sprawą” i powiedział, że „nikt nawet nie zbliża się do Tesli pod względem uniwersalnego robota humanoidalnego”.

W kwestii tego, co stanie się z pracownikami, Musk nie pozostawiał jednak miejsca na wątpliwości. W październiku 2025 roku napisał na X, że „AI i roboty zastąpią wszystkie miejsca pracy”. Jego odpowiedzią na ludzki koszt tej zmiany jest coś, czego Domin nie musiał proponować: „uniwersalny wysoki dochód” wypłacany z federalnych czeków, jak dotąd przedstawiony wyłącznie w innym wpisie na X. To przyznanie istnienia problemu — jeśli roboty przejmą wynagrodzenia, ktoś będzie musiał zastąpić wypłaty. Nie wiadomo jednak, kto je sfinansuje.

„Jest w tym pewna ironia” — mówi Erica Groshen, starsza doradczyni ekonomiczna w ILR School na Cornell University i była komisarz Bureau of Labor Statistics w latach 2013–2017. Zauważa, że środowisko, które obecnie proponuje federalne czeki, od dawna „opowiada się za … bardzo niskimi podatkami”. Czeki na taką skalę wymagają dochodów, a najbardziej prawdopodobnym źródłem są największe przedsiębiorstwa w kraju — w branży AI i poza nią. Jeśli zyski z automatyzacji trafią do „właścicieli kapitału”, mówi Groshen, to „są oni winni reszcie społeczeństwa podatki, które można wykorzystać do zrekompensowania strat przegranych”.

W Amazonie najważniejsze roboty jeżdżą na kołach

Amazon, który w tym roku zakończył 13-letnią dominację Walmartu na szczycie rankingu 2026 Fortune 500, zajmuje się tym od czasu przejęcia producenta robotów magazynowych Kiva w 2012 roku. W połowie 2025 roku firma poinformowała, że wdrożyła milionowego robota, zbliżając się do swojej ludzkiej załogi liczącej około 1,56 mln pracowników — podał Wall Street Journal.

Xavier Van Chau, rzecznik Amazona ds. AI i robotyki, nazywa tę flotę „najnowocześniejszą formą fizycznej AI”: robotami, które „przetwarzają dane w czasie rzeczywistym, aby podejmować decyzje w ułamku sekundy”, oraz ramionami robotycznymi — z systemami o nazwach Robin, Cardinal, Sparrow i Vulcan — które wykorzystują widzenie komputerowe i uczenie maszynowe do wybierania, sortowania i odkładania przedmiotów.

Pierwszy humanoid firmy, Digit należący do Agility, rozpoczął testy w październiku 2023 roku, przenosząc puste pojemniki. Trzy lata później Amazon nie ogłosił wdrożenia robota. „Inwestowaliśmy w ten obszar za pośrednictwem Amazon Industrial Innovation Fund i prowadziliśmy ograniczone testy robota Digit firmy Agility w naszych operacjach” — napisał Van Chau w oświadczeniu. „Jasne jest, że potrzebne będą dalsze badania i rozwój, ale z zainteresowaniem czekamy na dalszą pracę”.

Jeśli Optimus jest widowiskiem Tesli, Digit jest widowiskiem Amazona — z jedną różnicą: Amazon jest inwestorem w tym przedsięwzięciu, a nie jego producentem. Peggy Johnson, dyrektor generalna Agility, opisywała pracę Digita w magazynach podczas Fortune Brainstorm Tech.

Szerszy plan nie wymaga nóg. Dokumenty wewnętrzne, o których informował New York Times, przewidywały, że automatyzacja może pozwolić Amazonowi uniknąć zatrudnienia ponad 600 000 pracowników w USA do 2033 roku. Odpowiadając na ten raport, Van Chau powiedział, że ujawnione dokumenty „często przedstawiają niepełny i mylący obraz naszych planów” oraz że wydają się odzwierciedlać działania „tylko jednego zespołu”, a nie ogólną strategię zatrudnienia firmy. „Żadna firma nie stworzyła w Ameryce w ciągu ostatniej dekady więcej miejsc pracy niż Amazon” — powiedział.

Jak argumentuje, roboty również tworzą miejsca pracy: „Obiekty z zaawansowaną robotyką wymagają o 30% więcej pracowników na stanowiskach związanych z niezawodnością, utrzymaniem i inżynierią”. Liczba pracowników nadal wzrosła w 2025 roku, do około 1,58 mln. Krzywa zatrudnienia może się wypłaszczać, a nie spadać.

Waszyngton sortuje roboty według miejsca pochodzenia, tak jak próbowali tego właściciele Čapka

To w Chinach produkuje się humanoidy, choć jeszcze niekoniecznie tam się ich używa. Chińscy producenci wysłali w pierwszej połowie 2026 roku ponad 97% humanoidów na świecie — podał Bloomberg. Jednocześnie około 69% humanoidów trafiło do badań, edukacji, na wystawy i do rządowych centrów danych, a nie na linie produkcyjne — wynika z danych IDC, firmy zajmującej się badaniami rynku technologicznego. W 2025 roku odsetek ten wynosił 83,8%.

28 lipca Federal Communications Commission dodała produkowane za granicą roboty mobilne, w tym humanoidy, do swojej Covered List, blokując dopuszczanie nowych modeli w USA ze względów bezpieczeństwa narodowego. „To właściwie coś w rodzaju zakazu importu ze względów bezpieczeństwa narodowego” — mówi Chase Kaniecki, partner w kancelarii Cleary Gottlieb z siedzibą w Waszyngtonie, doradzający klientom korporacyjnym w sprawach handlu i bezpieczeństwa narodowego. „Głównym motorem jest China” — mówi, choć przepisy obejmują wszystkie humanoidy pochodzenia zagranicznego. Firmy pozyskujące roboty lub ich części za granicą będą musiały „przenieść dużą część łańcucha dostaw do kraju, aby ich produkty się kwalifikowały”. Szczegóły egzekwowania przepisów są „wciąż nieco niepewne”, dodaje, choć U.S. Customs i FCC będą współpracować.

Ryzykiem są dwie branże humanoidów rozwijające się równolegle. W sztuce właściciele „nie chcą, żeby roboty tworzyły sojusze ani wspólnotę” — mówi Zhulina — „a mimo to ostatecznie to robią”. W akcie II Domin proponuje budowę robotów w każdej fabryce z użyciem innego języka, tak aby „nigdy nie były w stanie się porozumieć”. Zhulina dostrzega w tym „niemal nawiązanie do wieży Babel” oraz odniesienie do świata, w którym po I wojnie światowej pracownicy „zaczęli identyfikować się według narodowości”, zamiast się jednoczyć. Plan zawodzi, ponieważ roboty „pracują naszymi rękami” — mówi — a ta wspólna praca staje się ich wspólnotą.

Reguła FCC sortuje roboty i części w sposób, na jaki liczył Domin: według miejsca ich produkcji. Czy granica może rozdzielić dwie branże, gdy maszyny znajdą się na tej samej hali produkcyjnej — to pytanie, które sztuka pozostawia bez odpowiedzi.

Matematyka każdej firmy się zgadza; w skali całej gospodarki może być inaczej

Porównanie ma swoje ograniczenia. W żadnym salonie wystawowym w Shenzhen ani laboratorium we Fremont nie powstaje manifest. Przeszkody są bardziej przyziemne: udowodnienie niezawodności podczas pełnej zmiany, przetrwanie pęknięcia bańki, przed którym ostrzegał sam Pekin, oraz pokonanie barier handlowych. A ponieważ Chiny mierzą się z demograficznym niedoborem pracowników, roboty mogą tam najpierw wypełnić lukę, zanim stworzą nadwyżkę — zauważa International Federation of Robotics. Čapek potrzebował buntu, aby zobrazować przestarzałość ludzi; dziś wystarczy pozycja w rachunku.

Matematyka każdej firmy się zgadza. Błąd pojawia się dopiero w skali całej gospodarki, gdzie wynagrodzenie ujęte jako koszt w jednej księdze jest dochodem i popytem w innej. Ekonomiści wciąż spierają się, jak dużą część utraconego dochodu automatyzacja odzyskuje dzięki tańszym towarom i nowym rodzajom pracy.

Groshen widzi nowe miejsca pracy powstające w trzech obszarach — to ramy, które stosuje do przełomowych fal technologicznych, takich jak AI czy roboty humanoidalne: „ci, którzy dostarczają AI, ci, którzy wdrażają AI, oraz ci, którzy nie mają z AI nic wspólnego”. (W przypadku humanoidów „AI” należy czytać jako „roboty”). Gdy ceny spadają, konsumenci kupują więcej od firm wdrażających tę technologię i mają „więcej pieniędzy, które mogą wydać” na wszystko inne. Jednak — mówi — „istnieją luki, które mogą utrudniać dostosowanie”: czas, położenie geograficzne, umiejętności oraz to, czy pracownicy mają wpływ na ten proces. Ten wpływ — dodaje — „czasami … pochodzi ze związku zawodowego”.

Čapek nie zakończył swojej sztuki buntem. W epilogu ostatni żyjący człowiek, Alquist, wysyła w świat dwoje robotów, które nauczyły się kochać, jako nowego Adama i Ewę. Čapek musiał zakończyć świat, aby przedstawić swoją tezę. My nie musimy.

Ta historia została pierwotnie opublikowana na Fortune.com.