Założyciel Cardano Charles Hoskinson uczynił aktualizację Leios zwiększającą przepustowość sieci ostatnim wymogiem swojego osobistej definicji kompletnego Cardano. W wymianie zdań na X 17 października powiedział, że sieci, którą założył, będzie brakować do kompletności do momentu dotarcia aktualizacji do sieci głównej. Komentarz określa jego własny standard ukończenia, a nie stanowi formalnej deklaracji wydania, i pojawił się w chwili, gdy aktualizacja wciąż jest testowana na sieci publicznej.

Leios pozostaje na publicznym teście, gdzie jego pierwsza faza osiągnęła szczyt 26,8 TxkB/s — wskaźnik mierzy przepustowość danych transakcyjnych, a nie liczbę transakcji na sekundę. W tej samej wypowiedzi Hoskinson zapowiedział również nierozwiniętą koncepcję dla Midnight, sieci partnerskiej skoncentrowanej na prywatności, nazywając ją „magnum opus” swojej kariery, nie podając żadnego projektu technicznego, daty premiery ani specyfikacji produktu.

Leios jako ostatni element układanki

Odpowiedź Hoskinsona nie zmieniła roadmapy Cardano ani nie stworzyła nowego działania zarządczego. Umiejscowiła natomiast Leios jako ostatni główny element jego pierwotnego projektu. Określając ten standard, wskazał zdecentralizowany konsensus, zarządzanie on-chain, ciągły rozwój, eUTXO, Plutus, skalowalność, metody formalne i niezależne klienty węzłów jako składniki skończonej sieci, obok systemu zdolnego do dalszego ulepszania poprzez własne procesy zarządzania.

Wypowiedź dotyczy zatem kompletności w oczach założyciela. Nie potwierdza, że każda przyszła funkcja, aplikacja czy zadanie inżynieryjne zostały zakończone. Hoskinson zauważył, że miliony ludzi posiadają już ADA, co czyni ten finałowy kamień milowy istotnym poza zespołem inżynieryjnym. Słowa te połączył z zapowiedzią odrębnego projektu:

I'm working on a concept that only midnight can bring to the cryptocurrency space that solves most of the problems. Almost have all of it designed conceptually. It's the magnum opus of my career

— Charles Hoskinson (@IOHK_Charles) 17 października 2026

Midnight pojawia się w tej historii oddzielnie od Leios. Hoskinson powiedział, że niemal ukończył, na poziomie koncepcyjnym, projektowanie czegoś, co tylko Midnight może wnieść do przestrzeni kryptowalut, i że może to rozwiązać wiele problemów branży. Post nie zawierał architektury, listy funkcji, harmonogramu ani propozycji zarządczej. To pozostawia zapowiedź jako osobiste przedsmak, a nie potwierdzone wydanie produktu. Ani zapowiedź Midnight, ani kamień milowy Leios nie oznaczają natychmiastowego wpływu na ADA.

Jak działa projekt Leios

Cardano Leios to rozszerzenie Ouroboros zaprojektowane, aby zwiększyć przepustowość bez zastępowania łańcucha Praos. W tym projekcie producenci bloków publikują większe bloki endorsera obok zwykłych bloków Praos. Komitet ważony wielkością stakingu weryfikuje te bloki i tworzy certyfikat ich zawartości, pozostawiając leżący u podstaw łańcuch proof-of-stake nienaruszonym.

Waga komitetu zależy od udziału w stakingu, a certyfikowane transakcje endorsera trafiają do księgi przez istniejącą sekwencję Praos. Celem jest przetwarzanie większej ilości danych transakcyjnych przy zachowaniu systemu konsensusu już używanego w sieci głównej, a nie jego zastąpienie.

Wynik testnetu wymaga kontekstu przed siecią główną

Musashi Dojo wystartował 23 czerwca jako publiczny testnet Cardano Leios. Jego faza Earth, pierwszy publiczny etap testowania aktualizacji, osiągnęła szczyt 26,8 TxkB/s wobec 4,51 TxkB/s dla sieci głównej działającej wyłącznie na Praos — mniej więcej sześciokrotność obecnego limitu sieci głównej. To porównanie pokazuje skalę luki przepustowości, którą Leios ma zmknąć.

TxkB/s mierzy kilobajty transakcyjne przetwarzane na sekundę. To nie jest odczyt TPS i nie można go traktować jako bezpośredniej liczby transakcji sieci głównej — rozróżnienie istotne przy zestawianiu tego wyniku z wydajnością podawaną w transakcjach na sekundę.

Test sprawdził pełny protokół w rzeczywistych odległościach i opóźnieniach i był pierwszym publicznym uruchomieniem sieci, a nie symulacją laboratoryjną. Pierwsza faza testowała protokół jawnie, obejmując bloki Praos, bloki endorsera, głosy stake i certyfikaty. Według raportu rozwojowego faza wygenerowała ponad 127 000 bloków, 30 000 bloków endorsera i blisko 8 000 certyfikatów.

Inżynierowie zidentyfikowali pięć incydentów w okresie testów, w tym rozgałęzienia i awarie synchronizacji. Raport opisał je jako błędy implementacji, a nie wady leżącego u podstaw projektu. Mimo to wyniki dotyczą środowiska testnetu i nie można ich odczytywać jako warunków produkcyjnych.

Droga do sieci głównej wiedzie przez zarządzanie

Linear Leios jest planowany na pierwszą fazę hard fork Dijkstra, celowaną na koniec 2026 roku. Termin pozostaje zależny od procesu zarządzania on-chain Cardano, w ramach którego DReps, operatorzy puli stake i Komitet Konstytucyjny muszą ratyfikować działanie hard fork. Pule stake muszą następnie zarejestrować klucze BLS do głosowania Leios, a wdrożenie zależy również od gotowości pul.

Po aktywacji hard fork zmiany parametrów będą podnosić przepustowość etapami, a nie jednym skokiem w całej sieci, co pozwoli na stopniowy wzrost mocy w miarę dostosowywania parametrów ustalanych poprzez zarządzanie. Dla śledzących postępy widoczne punkty kontrolne to on-chain ratyfikacja działania hard fork Dijkstra, tempo rejacji kluczy BLS wśród pul stake oraz sekwencja korekt parametrów następujących po aktywacji — każdy krok, który musi zostać zrealizowany, zanim jakakolwiek zmiana dotrze do przepustowości sieci głównej.