Czy HMRC może być największą pojedynczą przeszkodą na drodze do zdrowszego systemu transferowego Premier League? To pytanie zadaje Alistair Culverwell, szef działu rozwiązywania sporów podatkowych w Forvis Mazars.

Kolejne Mistrzostwa Świata dobiegły końca w atmosferze wysokiego napięcia zarówno na boisku, jak i poza nim. Turniej ponownie stanowił tło dla zakulisowych negocjacji o dużych stawkach, w których kluby rozmawiały z agentami, aby zapewnić sobie najbardziej pożądane talenty — zwłaszcza zawodników, którzy błyszczeli na globalnej scenie.

Istnieje jednak jeden widz, który znacznie uważniej śledzi to, co dzieje się poza boiskiem niż na nim: HMRC.

Kontrola piłki nożnej przez HMRC jest w Wielkiej Brytanii zjawiskiem dobrze ugruntowanym, sięgającym ponad dekadę wstecz głośnych sporów o płatności za prawa do wizerunku i struktury kontraktowe. W roku kończącym się w marcu 2024 r. organ podatkowy wszczął postępowania wyjaśniające wobec 20 klubów piłkarskich, 83 piłkarzy i 21 agentów piłkarskich. Grupy te pozostają głównym obszarem zainteresowania HMRC — a jednocześnie uciążliwym problemem dla klubów, zawodników i agentów.

Nasイルjąca się presja podatkowa nadchodzi w czasie, kiedy finanse Premier League są już poddawane bezprecedensowemu naprężeniu regulacyjnemu. Kilka klubów, w tym Everton i Nottingham Forest, w sezonie 2023–24 zmierzyło się z odjęciem punktów na podstawie Zasad Zrównoważoności i Rentowności Premier League (PSR), które ograniczają dopuszczalne straty w obrębie trzyletniego okresu kroczącego. Warstwa egzekucyjna HMRC dodaje kolejny wymiar ryzyka finansowego dla klubów, które już starają się mieścić w limitach wydatków.

Dla osób pracujących w branży profesjonalnej piłki nożnej sytuacja raczej nie ulegnie wkrótce poprawie. Rząd rozpoczął konsultacje w sprawie propozycji utworzenia przestępstwa za składanie „lekkomyślnie fałszywych oświadczeń" w odniesieniu do podatków bezpośrednich. Podobne przepisy istnieją już w przypadku podatków pośrednich, takich jak VAT. Gdyby zostały uchwalone, takie prawo nieść będzie szczególne ryzyko dla piłki nożnej — a zwłaszcza dla samych zawodników.

Cel HMRC

Zgodnie z zasadami FIFA i FA agenci często reprezentują zarówno zawodnika, jak i klub podczas transferu lub renegocjacji kontraktu, aby doprowadzić transakcję do sfinalizowania. Agenci zazwyczaj dzielą swoją opłatę między usługi świadczone na rzecz klubu i zawodnika. Ponieważ opłatę zazwyczaj uiszcza klub, część przypisana zawodnikowi jest u niego opodatkowana jako przychód z niepieniężnych świadczeń.

Kwoty, o jakie chodzi, są znaczne. Kluby Premier League wydały ponad 400 milionów funtów na opłaty dla agentów w samym sezonie 2023–24, zgodnie z danymi opublikowanymi przez ligę. Przy opłatach transferowych i rachunkach płac już rozciągających bilanse klubów, traktowanie podatkowe prowizji agentskich stało się coraz bardziej sporną kwestią.

HMRC jednak rutynowo kwestionuje sposób podziału całkowitej opłaty między usługi dla klubu i zawodnika, argumentując, że większy udział powinien być opodatkowany u zawodnika. Organ podatkowy kwestionuje również, co powinno mieć większe znaczenie przy ustalaniu tego podziału — warunki umowy czy rzetelna analiza pracy faktycznie wykonanej przez agenta.

Spór koncentruje się na tym, czy podział powinien opierać się na ilości (czasie poświęconym na pracę dla każdej ze stron) czy na jakości (która strona odniosła większe korzyści z usług agenta). To rozróżnienia, które mogą być niezwykle trudne do rozplątania w często chaotycznym, realizowanym w ostatniej chwili świecie transakcji piłkarskich.

Najnowsze wytyczne HMRC, zaktualizowane w maju 2024 r., koncentrowały się przede wszystkim na dokumentacji, jaką kluby i agenci powinni przechowywać. Nie odnosiły się do podstawowego problemu — ciągłej niepewności co do tego, jak ostatecznie powinien być określany podział opłaty agenta między usługi dla klubu i zawodnika.

Proponowane przestępstwo za składanie „lekkomyślnie fałszywych oświadczeń lub deklaracji" jedynie potęguje ryzyko. Definicja „oświadczenia" jest potencjalnie szeroka — może obejmować oświadczenia ustne — a lekkomyślność, zdefiniowana tak jak w przypadku innych przestępstw, ma z natury charakter subiektywny.

Finanse piłkarskie pod lupą

Ryzyko związane z transakcjami piłkarskimi jest zwiększone ze względu na skomplikowaną sieć faktów. Zawodnicy objęci postępowaniem HMRC mogą nie mieć dostępu do wszystkich faktów, do których odniesienia się od nich wymaga — mogli nie być obecni na każdym etapie negocjacji. Nawet jeśli ostatecznie nie zostaną postawione im zarzuty, śledztwo karne może mieć głęboko szkodliwy wpływ na życie osobiste i zawodowe człowieka.

W połączeniu z deklarowaną determinacją rządu do zwalczania uchylania się od podatków oraz szerszym wzrostem liczby postępowań karnych może to stanowić poważne wyzwanie dla profesjonalnych piłkarzy. Nowe uprawnienia określone w konsultacji mogłyby również przybliżyć Wielką Brytanię do praktyk innych jurysdykcji. Hiszpania jest wyraźnym przykładem kraju, który przeprowadziłł śledztwa w sprawach karnych i wytoczył procesy wielu znanym osobistościom, w tym piłkarzom, a sprawy dotyczące takich gwiazd jak Lionel Messi i Cristiano Ronaldo zwróciły globalną uwagę na punkt styku piłki nożnej i egzekucji podatkowej.

Prostszym i bardziej eleganckim rozwiązaniem, argumentuje Culverwell, byłoby wczesne i proaktywne zaangażowanie HMRC, zawodników, klubów, agentów i ich doradców. Takie podejście wyeliminowałoby zgadywanie, pozwoliłoby stralom zaprezentować ekonomię transakcji HMRC przed złożeniem deklaracji podatkowych oraz umożliwiło wszystkim stronom uzgodnienie logicznego podziału opłat i jego formalne zatwierdzenie.

Alistair Culverwell jest szefem działu rozwiązywania sporów podatkowych w Forvis Mazars.