Opłata od eksportu ropy z Zatoki Perskiej funkcjonowałaby zupełnie inaczej niż cło — producenci z regionu prawdopodobnie wchłonęliby ten koszt, zamiast przerzucać go na konsumentów — w przeciwieństwie do opłat od towarów kontenerowych wysyłanych do Zatoki, jak argumentuje analiza opublikowana przez Econbrowser. Dla czytelników zastanawiających się, jak takie środki odbiłyby się na rynkach energii i dóbr konsumpcyjnych, główna myśl tekstu jest prosta: to, gdzie ostatecznie spadnie opłata, zależy mniej od jej wysokości, a bardziej od tego, jak bardzo ponad koszty sprzedają adresaci opłaty.

Rozróżnienie zaczyna się od struktury rynku. Powszechnie przyjmuje się, że cła działają na rynkach konkurencyjnych, gdzie firmy osiągają normalne zyski. Gdyby tak wyglądał przemysł naftowy Zatoki, producenci musieliby podnieść ceny powyżej poziomu rynkowego, aby zrekompensować sobie opłatę. W takim scenariuszu ropa saudyjska notowałaby premię 25 dolarów za baryłkę — wartość opłaty — względem ropy producenta takiego jak Nigeria, po uwzględnieniu różnic w jakości i lokalizacji. Arabia Saudyjska traciłaby wtedy udziały w rynku, a cena ropy ustabilizowałaby się na jakiejś średniej poziomów sprzed i po nałożeniu opłaty — powiedzmy, o 15 dolarów za baryłkę wyższej, przy czym wzrost ten byłby częściowo offsetowany zwiększoną podażą z innych źródeł oraz spadkiem średnioterminowego zużycia. W tych warunkach, jak przyznaje autor, przynajmniej część opłaty rzeczywiście zostałaby przerzucona na konsumentów.

Ale tak Zatoka nie działa, podkreśla analiza. Producenci z Zatoki nie wydobywają przy kosztach krańcowych, ani nawet przy kosztach średnich. Pełne koszty cyklu produkcji w państwach Zatoki — obejmujące poszukiwania, wiercenia, rozwój złóż, transport rurociągami, nakłady kapitałowe na utrzymanie i koszty operacyjne — mieszczą się w przedziale od 14 do 18 dolarów za baryłkę. Ta luka między kosztem a ceną sprzedaży jest, w ujęciu autora, tym, co daje producentom z Zatoki możliwość wchłonięcia opłaty zamiast jej przerzucania.

Na tej podstawie przychód netto rzędu, powiedzmy, 40 dolarów za baryłkę — ustalenie, przy którym Arabia Saudyjska zatrzymuje 40 dolarów za baryłkę, a Iran otrzymuje wszystko powyżej — nadal oznaczałby zysk przekraczający 50% przychodów. Utrzymywanie światowej ceny ropy znacznie powyżej kosztów krańcowych jest, jak pisze autor, właśnie celem OPEC. W takich okolicznościach saudyjscy producenci nie mieliby żadnej motywacji do cięcia wydobycia: pozostawaliby wysoce rentowni, a podnoszenie cen powyżej poziomu rynkowego naraziłoby ich udziały w rynku. Kontynuowaliby więc produkcję i wchłonęliby opłatę. Analiza dodaje, że Saudyjczycy mieliby wręcz bodziec do zwiększenia produkcji, aby nadrabiać wolumenem to, co stracili na cenie — to wzorzec, który członkowie OPEC pokazywali już wcześniej w środowisku niskich cen, gdy, wbrew oczekiwaniom, niższe ceny przynosiły większe, a nie mniejsze wolumeny, dodatkowo je obniżając. W tej hipotezie, zauważa autor, takie zachowanie prowadziłoby z kolei Iran do ograniczenia produkcji w Zatoce — to osobny wątek scenariusza.

Tekst podkreśla również, że byłyby to opłaty zróżnicowane, uderzające tylko w eksporterów z Zatoki, a nie w ropę od jakiegokolwiek innego producenta na świecie. Autor podaje analogię: gdyby Stany Zjednoczone nałożyły 50-procentowe cło na telewizory koreańskie, ale nie na chińskie, i zakładając, że telewizory są w pełni zamienne — tak jak ropa — koreańscy producenci nie mogliby żądać wyższych cen na rynku amerykańskim niż ich chińscy konkurenci i musieliby wchłonąć opłatę, jeśli chcieliby tam cokolwiek sprzedawać. Ponieważ zakłada się, że telewizory są produkowane przy kosztach krańcowych, takie cło wyeliminowałoby koreańskich producentów z rynku amerykańskiego całkowicie. Natomiast gdyby koreańscy producenci cieszyli się bardzo wysokimi marzami, mogliby i nadal eksportowaliby do USA przy cieńszych marżach, dopóty, dopóki osiągali przynajmniej normalne zyski. To właśnie, konkluduje analiza, jest pozycją, w której znaleźliby się eksporterzy ropy z Zatoki.

Autor zgadza się jednak, że opłaty od kontenerowców importujących do Zatoki i eksportujących z niej wyglądałyby inaczej. Wyobraźmy sobie, że Iran wprowadza 7-procentową opłatę od importu kontenerowego do Dżabal Ali w ZEA, szóstego co do wielkości portu kontenerowego świata. Towary w tych kontenerach — głównie wyroby przemysłowe i przetworzone surowce, takie jak ruda żelaza czy stal — są zazwyczaj produkowane na rynkach konkurencyjnych przy lub w pobliżu kosztów krańcowych, więc każda opłata musiałaby zostać przerzucona na konsumentów w Zatoce. Telewizor za 1000 dolarów importowany do ZEA kontenerem podrożałby na przykład o 70 dolarów przy 7-procentowej opłacie, a importer musiałby przenieść ten koszt na kupujących — efektywnie byłoby to cło strony trzeciej, skoro Iran nie jest ani eksporterem, ani importerem w tej transakcji.

Kluczowa różnica, konkluduje analiza, polega na tym, że eksporterzy ropy z Zatoki nie sprzedają ani zbliżenie przy kosztach krańcowych. Nawet uciążliwa opłata pozostawiłaby ich wysoce rentownymi według wszelkich normalnych standardów biznesowych, dając im pełny powód, aby wchłonąć koszt i kontynuować eksport — z bodźcem do zwiększenia produkcji. Tekst jest w całości przedstawiony jako ćwiczenie hipotetyczne, ale pozostawiana czytelnikowi rama jest uniwersalna: aby ocenić, gdzie spadnie proponowana opłata lub cło, zacznij od tego, czy adresaci opłaty sprzedają przy kosztach, czy znacznie je przekraczają.