W komentarzu opublikowanym przez Fortune 4 października 2026 roku wieloletni urzędnicy, którzy służyli prezydentom obu partii, ostrzegają, że Stany Zjednoczone stoją w obliczu najpoważniejszego od 1860 roku zagrożenia dla systemu rządów „my, naród” — w roku wyborów prezydenckich, który poprzedził secesję Południa i wojnę secesyjną. Pisząc w 250. roku historii Ameryki, twierdzą, że republika konstytucyjna tego kraju stopniowo, lecz konsekwentnie odchodzi od samorządności w stronę rządów autorytarnych, a fundament demokracji — możliwość przeprowadzania ważnych i wiarygodnych wyborów — jest zagrożony.

Krótki rys historyczny

Autorzy przypominają, że w miesiącach poprzedzających wybory prezydenckie w 2020 roku prezydent Trump wielokrotnie mówił publiczności, że jego porażka oznaczałaby sfałszowanie wyborów. Po wyborach oraz w ciągu całego stycznia 2021 roku — piszą — stało się jasne, jak daleko był gotów posunąć się, by odwrócić ich wynik, odmawiając zaakceptowania decyzji amerykańskich wyborców:

• Poprosił sekretarza stanu Georgii, republikanina Brada Raffenspergera, aby „znalazł11 780 głosów” i zmienił wynik w Georgii. Raffensperger odmówił.
• Chciał wstrzymać liczenie głosów w Michigan — na początku w tym kluczowym stanie prowadził, lecz w miarę trwania liczenia przegrał — oraz wywierał presję na urzędników, aby nie zatwierdzali wyniku w dniach po wyborach. Republikańscy urzędnicy odmówili wykonania tego żądania.
• Zachęcał swoich zwolenników do szturmu na Kapitol Stanów Zjednoczonych, aby uniemożliwić Kongresowi i wiceprezydentowi Mike’owi Pence’owi wykonanie konstytucyjnego obowiązku zatwierdzenia wyniku wyborów w 2020 roku. Zdaniem autorów tylko odwaga Pence’a, który postawił interes państwa ponad interesem partii, uchroniła Amerykę przed pierwszymi nieudanymi wyborami w niemal 250-letniej historii kraju.

Autorzy dodają, że Trump chce obecnie wypłacić tym napastnikom pieniądze z funduszu, który określają jako „wysoce wątpliwy” i który utworzono, by wypłacać środki rzekomym ofiarom domniemanego wykorzystywania systemu prawnego jako broni. Zauważają również, że Trump uznał wybory w 2016 i 2024 roku za wolne od błędów — „niewątpliwie dlatego, że je wygrał”.

Działania wskazywane w ciągu ostatnich 18 miesięcy

Zdaniem autorów działania administracji Trumpa w ciągu ostatnich 18 miesięcy skłoniły ich i inne osoby do obaw, że nie zaakceptuje ona porażki w wyborach do Kongresu w 2026 roku ani nie pozwoli na jej urzeczywistnienie. W tych wyborach — pierwszym ogólnokrajowym głosowaniu federalnym od 2024 roku — obsadzane będą wszystkie miejsca w Izbie Reprezentantów oraz około jedna trzecia miejsc w Senacie. Wskazywane działania obejmują:

1. Ułaskawienia i złagodzenie wyroków. Pierwszego dnia urzędowania w 2025 roku Trump ułaskawił około 1 500 osób oskarżonych lub skazanych w związku z atakiem na Kapitol w 2021 roku albo złagodził ich wyroki, w tym wyroki osób skazanych za brutalne ataki na policjantów oraz — poprzez złagodzenie kary — osób skazanych za spisek wywrotowy.
2. Zmiany kadrowe. Od początku swojej drugiej kadencji zwolnił lub doprowadził do odejścia około 75 urzędników federalnych, którzy odgrywali ważną rolę w zapewnianiu ważności wyborów. Niektórych zastąpili ludzie, którzy aktywnie działali na rzecz odwrócenia wyniku wyborów w 2020 roku.
3. Hrabstwo Fulton w Georgii. W styczniu 2026 roku Kurt Olsen — określany przez autorów jako czołowy negacjonista wyborczy, a obecnie dyrektor administracji do spraw „bezpieczeństwa i uczciwości wyborów” — polecił FBI przejąć karty wyborcze z wyborów w 2020 roku w hrabstwie Fulton w Georgii, mimo że Departament Sprawiedliwości nie przedstawił dotąd dowodów popierających leżące u podstaw oświadczenia zarzuty oszustwa, a senatorowie nazwali podstawę prawną przejęcia „wprowadzającą w błąd”.
4. Arizona i Michigan. W marcu 2026 roku Departament Sprawiedliwości uzyskał obrazy kart wyborczych z 2020 roku w hrabstwie Maricopa w Arizonie, a — powołując się na zarzuty oszustwa w 2020 roku — zażądał kart wyborczych z wyborów w 2024 roku w hrabstwie Wayne w Michigan.
5. Ohio. W ubiegłym tygodniu agenci FBI przeszukali biuro i przesłuchali pracowników organizacji z Ohio wspierającej działania na rzecz rejestracji wyborców, nie posiadając nakazu przeszukania.
6. Kalifornia. Niedawno zastępca prokuratora federalnego w Los Angeles ogłosił kilka dochodzeń w sprawie oszustw wyborczych po prawyborach w Kalifornii i powiedział, że zamierza postawić ludziom zarzuty oszustw wyborczych, gdy tylko Kalifornia zatwierdzi wyniki liczenia głosów.
7. Rozporządzenie wykonawcze dotyczące wyborów federalnych. Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze, w którym uznał swoją władzę do regulowania wyborów federalnych; kilka sądów federalnych — w tym sądy w Marylandzie, Wirginii oraz 1. Okręg Apelacyjny — zablokowało rozporządzenie, uznając, że kompetencja ta należy do Kongresu i stanów. Sąd Najwyższy na krótko zezwolił w sierpniu na wejście w życie powiązanej zasady dotyczącej kart wyborczych przesyłanych pocztą, zanim ponownie ją zablokował 15 września.
8. Ustawa mieszkaniowa. Prezydent niedawno storpedował ponadpartyjną ustawę mieszkaniową, którą wcześniej publicznie popierał, wykorzystując ją jako narzędzie nacisku i oświadczając, że jej nie podpisze, dopóki Kongres nie przyjmie jego ustawy ograniczającej prawa wyborcze.
9. Poczta. Naczelnik poczty poparł zasadę, zgodnie z którą Urząd Pocztowy nie będzie dostarczał kart wyborczych przesyłanych pocztą w stanach, które odmówią przekazania administracji swoich spisów wyborców.

Autorzy twierdzą, że łącznie działania te stanowią kolejny dowód nieustających prób przeniesienia władzy nad procesem wyborczym ze stanów do rządu federalnego — wbrew jasnemu brzmieniu Konstytucji, która przyznaje stanom kompetencję do ustalania „czasu, miejsca i sposobu” przeprowadzania wyborów do Kongresu, a Kongresowi daje prawo ustanawiania lub zmieniania tych zasad.

Ostrzeżenie

Autorzy piszą, że uczestniczyli w wielu sporach dotyczących kontrowersyjnych kwestii, ale zawsze zgadzali się, że konstytucyjny proces wyborczy ma zasadnicze znaczenie dla demokracji — co oznacza akceptację i uszanowanie porażki. Ich zdaniem rząd Ameryki daje ludziom możliwość samodzielnego sprawowania rządów, zamiast pozwalać autorytarnemu władcy sprawować tę władzę nad nimi. Jeśli nie będzie można dalej przeprowadzać ważnych i wiarygodnych wyborów, ostrzegają, zdolność Amerykanów do samodzielnego rządzenia zakończy się, ich wspólny głos zostanie uciszony, a kraj powróci do autorytarnego modelu, w którym wszędzie sprawowano władzę nad ludźmi przed powstaniem republiki.

Co należy zrobić

Aby zapobiec takiemu rozwojowi wydarzeń w 2026 roku, autorzy formułują trzy apele. Po pierwsze, Kongres musi odzyskać swoje konstytucyjne kompetencje oraz przeanalizować i odrzucić wiele rozporządzeń wykonawczych prezydenta. Po drugie, urzędnicy federalni, stanowi i lokalni odpowiedzialni za wybory muszą być gotowi odmówić wykonania bezprawnych żądań unieważnienia rzeczywistych wyników wyborów, a każdy urzędnik odpowiedzialny za proces wyborczy powinien być gotów postawić interes państwa i własnego kraju ponad interesem partii i własnym. Apel ten obejmuje wszystkie szczeble systemu, w którym wybory w USA nie są organizowane przez jedną ogólnokrajową agencję, lecz przez tysiące powiatowych i lokalnych biur wyborczych działających na podstawie prawa stanowego. Wreszcie — piszą autorzy — wszyscy pozostali, „z ambon i w salach lekcyjnych, w podcastach, w pracy i przy kuchennych stołach”, muszą bronić najbardziej podstawowej wolności: prawa do wyboru tego, kto sprawuje władzę. „Stracimy ją, a wraz z nią stracimy wszystko, co chroni”.

Podsumowanie

„Powtórzmy: Donald Trump nigdy nie uznał przegranych wyborów i jeśli listopadowe wybory nie potoczą się po jego myśli, Amerykanie nie powinni oczekiwać, że odejdzie od swojego utrwalonego zachowania” — piszą autorzy. Przywołują przestrogę Benjamina Franklina, wypowiedzianą, gdy zapytano go o wynik Konwencji Konstytucyjnej w Filadelfii: „Republika, jeśli zdołacie ją zachować”. Po dziesięcioleciach sporów o to, jak rządzić krajem, zgadzają się co do tego, że to Amerykanie, a nie jeden człowiek, muszą zdecydować, kto będzie nim rządził. „Czy zdołacie ją zachować?”

Opinie wyrażone w komentarzach publikowanych przez Fortune.com są wyłącznie poglądami ich autorów i nie muszą odzwierciedlać opinii ani przekonań Fortune. Ten materiał został pierwotnie opublikowany na Fortune.com.