Śledztwo FBI dotyczące rzekomej operacji „pay-to-play”, w którą było zaangażowane dawne przedsiębiorstwo obronne Navatek, senator Susan Collins i inni członkowie Kongresu, zostało wstrzymane po tym, jak prezydent Donald Trump wrócił do Białego Domu, a federalne zespoły ds. korupcji publicznej zostały zlikwidowane — wynika ze śledztwa ProPublicy.

Dochodzenie rozpoczęło się od Martina Kao, byłego dyrektora generalnego Navatek, który powiedział agentom FBI, że firma wymieniała datki polityczne na kontrakty rządowe. Dokumenty przejrzane przez ProPublicę oraz rozmowy z osobami zaznajomionymi ze śledztwem wskazywały, że rzekoma operacja wykraczała poza Collins i obejmowała ustawodawców obu partii.

Żaden pracownik biura Collins nie został oskarżony. FBI oświadczyło, że wcześniej badało zarzuty dotyczące Collins i „ostatecznie nie znalazło niczego obciążającego senator Collins ani kampanię senator Collins”. Biuro Collins zaprzeczyło zarzutom Kao, a jej kampania oświadczyła, że współpracowała z wcześniejszym śledztwem.

Rzekome porozumienie

Pod koniec 2019 roku Scott Reed, kierujący super PAC wspierającym Collins, spotkał się z trzema dyrektorami Navatek w Corner Bakery w Waszyngtonie. Collins, republikanka z Maine, stawiała czoła trudnej kampanii reelekcyjnej. Navatek otrzymał kontrakt badawczy marynarki wojennej warte wiele milionów dolarów w Maine, po tym jak Collins pomogła firmie uzyskać finansowanie. Reed zażądał od dyrektorów wpłaty 500 000 dolarów.

Wykonawcy rządowi nie mogą przekazywać wpłat politycznych. Zaoferowanie lub przyjęcie datki w zamian za oficjalne działanie mogłoby również stanowić przestępstwo łapownictwa. Według późniejszych zeznań Kao wobec FBI Navatek chciał, aby Collins zapewniła dziesiątki milionów dolarów dodatkowego finansowania federalnego w zamian za dużą wpłatę polityczną.

Navatek planował przekazać datek poprzez firmę osłonową. Po spotkaniu Kao przesłał 150 000 dolarów do super PAC Collins za pośrednictwem tej firmy. Dwa miesiące później, zgodnie z wewnętrznym e-mailem Navatek przejrzanym przez ProPublicę, Kao powiedział dyrektorom firmy, że Collins zobowiązała się zapewnić 32 miliony dolarów w kontraktach marynarki wojennej.

Federalna wielka ława przysięgłych oskarżyła Kao w 2022 roku o dokonanie nielegalnych wpłat na kampanię. Żaden pracownik biura ani kampanii Collins nie został oskarżony. W obliczu lat więzienia Kao rozpoczął współpracę z federalnymi agentami i prokuratorami w nadziei na złagodzenie kary.

Przez trzy dni w biurze prokuratora federalnego w Honolulu Kao opisał to, co nazwał szeroko zakrojoną operacją z udziałem lobbystów, pracowników Kongresu i ustawodawców. Przekazał dokument na 50 stron, wymieniając osoby, które — jak twierdził — pomagały wymieniać pieniądze polityczne na kontrakty. Kao powiedział, że on i jego współpracownicy przekazali blisko 900 000 dolarów dziesiątkom polityków, co pomogło Navatekowi w prowadzeniu działalności w sześciu stanach i uzyskaniu ponad 40 milionów dolarów rocznie finansowania rządowego.

Śledczy przejrzeli setki tysięcy dokumentów zabezpieczonych po aresztowaniu Kao. Zdawali sobie sprawę, że jako skazany przestępca dążący do złagodzenia kary ma problemy z wiarygodnością, a sprawa korupcyjna przeciwko wybieranym urzędnikom wymagałaby mocnych dowodów na układ quid pro quo. Mimo to pod koniec 2024 roku agenci uznali, że dowody uzasadniają szersze śledztwo w sprawie łapownictwa obejmujące ustawodawców obu partii, i rozważali wykorzystanie funkcjonariuszy w akcji undercover.

Collins, Navatek i granice śledztwa

Zgodnie z e-mailami przejrzanymi przez ProPublicę Collins była najważniejszym patronem politycznym Navatek w okresie kierownictwa Kao. Jej biuro pomagało kierować do firmy kontrakty rządowe warte miliony dolarów, podczas gdy jej kampania zabiegała o datki od Kao i osób z jego sieci. E-maile pokazywały, że biuro naciskało na marynarkę wojenną, aby przyznała Navatekowi konkretne kontrakty, choć te miały być przyznawane konkurencyjnie.

Annie Clark, zastępczyni szefa personelu Collins, oświadczyła, że biuro senator „zdecydowanie” zaprzecza zarzutom Kao dotyczącym łapownictwa i „pay-to-play”, określając je jako „abstrakcyjne”. Clark powiedziała, że kampania Collins nie uczestniczyła w rozmowach między Kao a super PAC i „w pełni współpracowała” ze śledztwem FBI. Dodała, że kampania Collins zwróciła w 2021 roku nielegalne wpłaty dokonane przez Kao bez wiedzy kampanii.

Collins ponownie ubiega się o reelekcję w wyścigu, który może wpłynąć na kontrolę nad Senatem. W kampanii podkreślała finansowanie kierowane do Maine, podczas gdy kieruje senacką komisją ds. apropracji budżetowych.

ProPublica oświadczyła, że niezależnie potwierdziła dużą część relacji Kao, ale zauważyła, że pozostaje nierozstrzygnięte, czy jego interesy z politykami stanowiły przestępstwo łapownictwa. To rozróżnienie jest istotne: wpłaty polityczne, lobbing i pomoc ustawodawców w uzyskiwaniu finansowania mogą być legalne, podczas gdy wyraźna wymiana pieniędzy na oficjalne działanie może stanowić łapownictwo. Dostępne materiały nie ustalają odpowiedzialności karnej Collins ani jej personelu.

Strategia Navateka polegała na zastąpieniu jednego potężnego dobroczyńcy siecią wpływowych ustawodawców. Firma celowała w członków komisji ds. apropracji Izby Reprezentantów i Senatu, opracowywała projekty badawcze z uniwersytetami w stanach lub okręgach ustawodawców i współpracowała z personel Kongresu nad językiem budżetu obronnego. Raport senackiej komisji ds. apropracji z 2019 roku przeznaczył 21,5 miliona dolarów na projekty, które — według dokumentów wewnętrznych i byłych pracowników — zostały zamówione przez Navatek.

Byli oficerowie kontraktowi powiedzieli ProPubliczie, że personel Kongresu później wywierał presję na urzędników marynarki, aby przyznali Navatekowi te pieniądze. Badania firmy często nie prowadziły do użytecznych produktów. Prezentacja firmy stwierdzała, że żadna z jej technologii nie została wdrożona, a byliownicy powiedzieli, że marynarka wojenna nie planowała wykorzystania prototypu łodzi opracowanego z Uniwersytetem Maine.

Aresztowanie Kao i współpraca

Na początku 2020 roku Campaign Legal Center złożyła skargę do Federalnej Komisji Wyborczej dotyczącą wpłaty 150 000 dolarów do super PAC Collins od nowo utworzonej LLC. Pieniądze pochodziły z konta Navateka, a organizacja podejrzewała, że LLC była pośrednikiem mającym ukryć tożsamość darczyńcy.

Władze federalne przeszukały biura Navateka w Honolulu 30 września 2020 roku i aresztowały Kao za oszustwo. Został oskarżony w oddalnych sprawach dotyczących oszustw w ramach Paycheck Protection Program oraz przestępstw związanych z finansowaniem kampanii. W obu przypadkach przyznał się do winy jesienią 2022 roku i został skazany na 87 miesięcy więzienia. Sędzia nie złagodził wyroku ze względu na jego współpracę.

Kao przekazał później FBI dokument na 50 stron opisujący interesy Navateka z ponad tuzinem członków Kongresu i ich personelu. Podczas przesłuchań powiedział, że operacja polityczna firmy była finansowana przez podatników za pośrednictwem kontraktów rządowych. ProPublica poinformowała, że agenci znaleźli dokumenty zgodne z częścią jego relacji, badając jednocześnie ograniczenia zeznań oskarżonego współpracującego ze śledztwem.

Szersze śledztwo i to, co pozostaje nierozstrzygnięte

Pod koniec 2024 roku agenci FBI Michelle Ball i Kevin Gounaud uznali, że dowody uzasadniają szersze śledztwo w sprawie łapownictwa obejmujące członków Kongresu — wynika z memorandum przejrzanego przez ProPublicę. Zanim mogli kontynuować, zostali dotknięci czystką administracji Trumpa wśród urzędników ds. korupcji publicznej.

Agenci pracowali w CR-15, elitarnej jednostce FBI ds. zwalczania korupcji, specjalizującej się w niewłaściwym postępowaniu wybieranych urzędników. Po powrocie Trumpa do władzy agenci i prokuratorzy zajmujący się korupcją publiczną zostali usunięci lub zrezygnowali. Ball została zwolniona w październiku 2025 roku i kwestionuje zwolnienie w sądzie; Gounaud został odsunięty na początku 2026 roku. Sekcja Integralności Publicznej Departamentu Sprawiedliwości straciła również dużą część kierownictwa, po tym jak prokuratorom nakazano oddalenie sprawy przeciwko burmistrzowi Nowego Jorku Eric Adamsowi, sojusznikowi Trumpa.

Przed zwolnieniem Ball przekonała przełożonych do autoryzacji nowego śledztwa na podstawie dowodów zebranych od Kao. Koncentrowało się ono na Karolinie Południowej, jednym ze stanów, które Navatek rozważał pod kątem ekspansji, w tym na pytaniach dotyczących kolacji ze stekiem, którą Kao dzielił z senatorem Lindseyem Grahamem. Śledztwo zostało faktycznie wstrzymane po zmianach personalnych — według ProPublicy.

Materiały pozostawiają zatem dwie odrębne kwestie nierozstrzygnięte: czy rzekome porozumienia z udziałem Collins lub innych ustawodawców spełniały prawny standard łapownictwa oraz czy śledczy będą w stanie zbadać szersze zarzuty po likwidacji zespołów prowadzących sprawę. Żaden pracownik biura ani kampanii Collins nie został oskarżony.

Źródło: https://www.alternet.org/trump-susan-collins/