Europa stopniowo pogłębia partnerstwo energetyczne z Afryką Północną, dążąc do zbudowania silnego korytarza czystej energii między tymi dwoma regionami w nadchodzącej dekadzie. Działania te są zgodne z wiążącym zobowiązaniem UE do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku i opierają się na impetcie planu REPowerEU, uruchomionego w 2022 roku w celu przyspieszenia odchodzenia od importowanych paliw kopalnych po inwazji Rosji na Ukrainę. Unia Europejska i kilka państw europejskich w ostatnich latach skierowały znaczące inwestycje do Maroka i Egiptu, przyciągane warunkami klimatycznymi bardzo sprzyjającymi wytwarzaniu energii odnawialnej. Oczekuje się, że ta rozwijająca się relacja pomoże obu regionom ograniczyć zależność od paliw kopalnych, jednocześnie przyspieszając szerszą zieloną transformację.

W czerwcu Komisja Europejska (EC) zadeklarowała niemal $5.8 miliarda na projekty energii odnawialnej w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej (MENA) w ramach inicjatywy T-MED. Plan zakłada instalację paneli słonecznych na Saharze oraz turbin wiatrowych wzdłuż południowych i wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego, wykorzystując optymalne warunki pogodowe do wielkoskalowej produkcji czystej energii. Wytworzona energia elektryczna miałaby być przesyłana do sieci europejskiej za pomocą podmorskich kabli wysokiego napięcia.

Podczas gdy znaczna część Europy już przyspiesza rozbudowę krajowych mocy odnawialnych, inwestowanie w region o lepszych zasobach słonecznych i wiatrowych może pomóc państwom europejskim szybciej realizować cele elektryfikacji i zobowiązania klimatyczne. Według szacunków EC region MENA dysponuje potencjałem odnawialnym na poziomie około 2,300 GW, czyli ponad dwukrotnie większym niż obecnie zainstalowane moce w UE. Energia słoneczna i wiatrowa może tam być produkowana o 30 do 40 per cent niższym kosztem niż w Europie.

Oczekuje się, że finansowanie UE uruchomi do $29 miliardów prywatnych inwestycji do 2035 roku, wspierając rozwój energetyki słonecznej, wiatrowej, wodoru oraz infrastruktury sieci elektroenergetycznych. Szczególny nacisk kładziony jest na zielony wodór, ponieważ obfite zasoby odnawialne Afryki Północnej mogą umożliwić wielkoskalową produkcję czystego wodoru i jego pochodnych — paliw, które UE uznaje za kluczowe dla dekarbonizacji sektorów takich jak stalowy, chemiczny i żeglugowy, trudnych do bezpośredniej elektryfikacji. EC szacuje jednak, że pełne wykorzystanie potencjału odnawialnego regionu będzie wymagało łącznych inwestycji na poziomie prawie $115 miliardów. Komisja oczekuje, że rządy, banki rozwoju, deweloperzy projektów i prywatni inwestorzy coraz częściej będą dostrzegać strategiczną wartość regionu, jednocześnie zachęcając kraje MENA do uproszczenia procedur wydawania pozwoleń, poprawy dostępu do sieci i wzmocnienia ram regulacyjnych w celu przyciągnięcia kapitału.

Komisarz UE ds. energii i mieszkalnictwa Dan Jørgensen podkreślił pilną potrzebę inwestowania w zieloną energię w obliczu trwających wyzwań geopolitycznych, które przyczyniły się do niedoborów energii i wzrostu cen paliw. „Rachunek UE za import paliw kopalnych wzrósł o ponad €47 miliardów w ciągu ostatnich 100 dni, ale nie o jedną dodatkową cząsteczkę energii”, powiedział Jørgensen. „Nasze bezpieczeństwo energetyczne musi opierać się na zelektryfikowanych systemach energetycznych, opartych na czystej energii, nowoczesnych sieciach i większej łączności”, dodał. Jego słowa odzwierciedlają szerszy globalny trend dywersyfikacji produkcji energii i łańcuchów dostaw w interesie wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego.

EC oczekuje, że inicjatywa T-MED doprowadzi do powstania co najmniej 15 GW nowych mocy odnawialnych do 2035 roku oraz wesprze utworzenie ponad 100,000 miejsc pracy, a także pogłębi relacje energetyczne między Europą a regionem MENA. Choć nie jest to pierwsza inwestycja Europy w czystą energię w Afryce Północnej, należy ona do najbardziej ambitnych do tej pory.

W 2019 roku UE i Europejski Bank Inwestycyjny zainwestowały €106.5 miliona w rozwój kompleksu solarnego Noor Ouarzazate, elektrowni o mocy 580 MW położonej około 10 km na północny wschód od miasta Ouarzazate. Oczekuje się, że projekt ten ograniczy emisje dwutlenku węgla o około 760,000 ton rocznie.

W czerwcu UE ogłosiła pakiet finansowania o wartości do $794 milionów na modernizację i rozbudowę sieci elektroenergetycznej Egiptu. Pakiet obejmuje pożyczkę w wysokości $690 milionów od EIB Global, ramienia rozwojowego Europejskiego Banku Inwestycyjnego, oraz do $104 milionów w grantach EC.

Tymczasem Niemcy uruchomiły z Marokiem projekt o wartości $30 miliardów, znany jako Sila Atlantik, którego celem jest budowa najdłuższego na świecie międzykontynentalnego podmorskiego połączenia energetycznego. Plan zakłada połączenie Maroka i Niemiec za pomocą dwóch podmorskich kabli wysokiego napięcia, które miałyby dostarczać do 5 per cent rocznego zapotrzebowania Niemiec na energię elektryczną. Jednak projekt został opóźniony z powodu sporów dotyczących struktury i gwarancji, podał Reuters w czerwcu.

W przypadku realizacji kable miałyby długość około 4,800 km i przesyłać do 15 GW energii słonecznej i wiatrowej z Maroka do Niemiec. Niemiecka spółka Sila Atlantik została powołana do zarządzania projektem po upadku podobnej propozycji połączenia Maroka z Wielką Brytanią w zakresie energii odnawialnej, znanej jako Xlinks, w 2025 roku.

Inicjatywa T-MED Komisji Europejskiej to najnowszy i najbardziej ambitny plan rozszerzenia mocy odnawialnych regionu MENA oraz zwiększenia handlu czystą energią między tymi dwoma regionami. Oczekuje się, że zachęci on do wysokiego poziomu inwestycji prywatnych w sektorze i wesprze szersze cele dywersyfikacji, mające na celu wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego w Europie, Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie.

By Felicity Bradstock for Oilprice.com

More Top Reads From Oilprice.com

Russian Oil Production Climbs Above 9 Million Bpd in July

Venezuela’s Oil Exports Fall Even as U.S. Shipments Hit Seven-Year High

Ukraine’s Drone Campaign Drives Russian Oil Refining to 24-Year Low