AktualnościMakroWpis na Econbrowser powołuje się na eseje Krugmana i argumentuje, że 25. poprawka to ostatnia hamulec wobec Trumpa

Wpis na Econbrowser powołuje się na eseje Krugmana i argumentuje, że 25. poprawka to ostatnia hamulec wobec Trumpa

Autor: Econbrowser·

Najważniejsze informacje

  • •Econbrowser, blog ekonomiczny prowadzony przez Menzie Chinn i Jamesa Hamiltona, opublikował 20 października 2026 r. wpis z linkami do trzech esejów Paula Krugmana na Substacku, argumentując, że 25. poprawka może być ostatnim mechanizmem hamującym prezydenta Trumpa.
  • •Paul Krugman, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii z 2008 r., odszedł pod koniec 2024 r. ze swojej rubryki w New York Times, by publikować na Substacku.
  • •Sekcja 4 25. poprawki, ratyfikowana w 1967 r., pozwala wiceprezydentowi i większości kierowników departamentów wykonawczych ogłosić prezydenta niezdnym do pełnienia funkcji; nigdy nie została wywołana, choć ustawodawcy wzywali do jej zastosowania po ataku na Kapitol 6 stycznia 2021 r.
  • •Izba Reprezentantów postawiła Trumpowi zarzut podżegania do buntu po wyborach w 2020 r., ale Senat uniewinnił go w lutym 2021 r., nie osiągając wymaganej większości dwóch trzecich głosów.
  • •Wpis utrzymuje, że brak niezależnej pozycji publicznej członków gabinetu oraz presja wyborców MAGA w prawyborach Republikanów uniemożliwiłyby im poparcie usunięcia prezydenta na mocy sekcji 4.
Wpis na Econbrowser powołuje się na eseje Krugmana i argumentuje, że 25. poprawka to ostatnia hamulec wobec Trumpa

Wpis opublikowany na blogu ekonomicznym Econbrowser 20 października 2026 r. odsyła czytelników do trzech najnowszych esejów noblisty Paula Krugmana i argumentuje, że 25. poprawka do Konstytucji USA może być ostatnim pozostałym mechanizmem hamującym prezydenta Donalda Trumpa. Econbrowser, od lat prowadzony przez ekonomistów Menzie ChINNa i Jamesa Hamiltona blog, znany jest z analiz makroekonomicznych i rynku energii.

„Krugman mówi to, o czym myśli wiele z nas”, pisze autor, odsyłając do esejów na Substacku: Donald Trump Is Politically Bankrupt, The Traitor in Chief oraz Nerobefehl Nation. Krugman, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii z 2008 r., odszedł pod koniec 2024 r. ze swojej wieloletniej rubryki w New York Times, by publikować na Substacku.

Według wpisu Trump „czuje, że władza wymyka mu się z rąk” i może „zaryzykować ponowne rozpalenie wojny z Iranem”. Autor oskarża go dalej o „flirtowanie z Rosją, wbrew interesom USA i prawu USA” i ostrzega, że odrzucony przez wyborców i pozbawiony możliwości ubiegania się o reelekcję, może „postanowić spalić wszystko doszczętnie”.

Choć system rządów USA zawiera liczne mechanizmy kontroli nadużyć prezydenckich, wiele z nichazało się niewystarczających, pisze autor. Przypominając konsekwencje wyborów w 2020 r., wpis stwierdza, że ostatnim razem, gdy Trump przegrał na urnach, „dopuścił się buntu”, a choć Izba Reprezentantów postawiła mu zarzut podżegania do buntu, Senat uniewinnił go w lutym 2021 r., nie osiągając wymaganej większości dwóch trzecich głosów — wybór ten autor przypisuje argumentowi Republikanów w Senacie, że wyborcy już go usunęli z urzędu.

„Pozostaje jeden ostatni mechanizm kontroli i być może będziemy go potrzebowali”, pisze autor, cytując sekcję 4 poprawki:

„Zawsze, gdy Wiceprezydent oraz większość either głównych kierowników departamentów wykonawczych lub innego organu wskazanego przez Kongres w drodze ustawy przekaże tymczasowemu przewodniczącemu Senatu oraz przewodniczącemu Izby Reprezentantów swoją pisemną deklarację, że Prezydent nie jest w stanie sprawować uprawnień i obowiązków swojego urzędu, Wiceprezydent natychmiast przejmie uprawnienia i obowiązki urzędu jako pełniący obowiązki Prezydenta.”

Ratyfikowana w 1967 r., po tym jak zamach na Kennedego zaostrzył obawy dotyczące sukcesji i niezdolności prezydenckiej, sekcja 4 nigdy nie została wywołana, choć członkowie Kongresu formalnie wzywali do jej zastosowania po ataku na Kapitol 6 stycznia 2021 r. Jeśli prezydent zakwestionuje taką deklarację, wiceprezydent może pełnić obowiązki prezydenta jedynie za zgodą dwóch trzecich obu izb Kongresu, a Kongres może także ustanowić w drodze ustawy organ zastępujący gabinet — przepis, który nigdy nie został użyty.

Trudność, jak argumentuje wpis, polega na tym, że gabinet nigdy nie cieszył się mniejszym „niezależnym autorytetem publicznym”. Poza wiceprezydentem JD Vance'em — szyderczo określanym mianem „Couch Cushion Casanova” — każdy członek gabinetu jest „skazany na zapomnienie, jeśli ma szczęście, a na ściganie karnego w przeciwnym razie”, gdyby Trump został usunięty z urzędu. Vance może być „ezeby tym zachwycony”, ale nie zdoła zgromadzić większości w gabinecie, by to uczynić, a urzędnicy wiedzą, że prawybory Republikanów są „opanowane przez wyborców MAGA”. Ponieważ władza i bogactwo są ich jedynymi celami, konkluduje wpis, Trump mógłby „spalić kraj doszczętnie bez żadnego oporu”.

Pełny wpis jest dostępny na Econbrowser.