Członkini zarządu EBC Isabel Schnabel przedstawiła trzy modele wprowadzenia pieniądza banku centralnego na blockchain. Występując na początku października 2026 r. w Londynie, nakreśliła opcje wahające się od bezpośrednio tokenizowanych rezerw po prywatnie emitowane tokeny rozliczeniowe w pełni pokryte pieniądzem banku centralnego – te ostatnie pozostałyby prywatnymi roszczeniami, a nie bezpośrednimi roszczeniami wobec banku centralnego.

Kontekst: tokenizacja spotyka pieniądz banku centralnego

Eurosystem, składający się z Europejskiego Banku Centralnego (EBC) i banków centralnych krajów strefy euro, prowadzi rachunki, na których banki dokonują ostatecznych rozliczeń płatności między sobą. Salda na tych rachunkach stanowią pieniądz banku centralnego i dlatego uchodzą za bezpieczną podstawę rozliczeń. W tokenizacji aktywa, takie jak obligacje czy depozyty, przenoszą się na rejestry oparte na blockchainie, znane jako platformy DLT (technologia rozproszonego rejestru). Otwarta pozostaje jednak kwestia, w jakiej formie pieniądz banku centralnego trafi na te platformy.

Schnabel zaprezentowała swoje slajdy pt. „Central banks on-chain” w Banku Anglii (pełny PDF prezentacji). Okazją była konferencja „The Future Money” zorganizowana na cześć ekonomisty Charlesa Goodharta. Dziesięć dni wcześniej Eurosystem uruchomił Pontes, pierwszą inicjatywę swojego programu dla tokenizowanych rynków finansowych (oficjalny komunikat). Na starcie dołączyło czterech operatorów DLT: Axiology, Cashlink, Clearstream i SWIAT. Uczestniczy również trzynastu uczestników rynku oraz Deutsche Bundesbank. Ponadto odrębna inicjatywa Appia ma dostarczyć do 2028 r. blueprint długoterminowej architektury.

Trzy modele pieniądza banku centralnego na blockchainie

Schnabel argumentowała, że przejście na blockchain mogłoby również pozwolić bankom centralnym zmodernizować sposób prowadzenia polityki pieniężnej. Trzy warianty różnią się tym, czy rezerwy istnieją on-chain i kto je tam reprezentuje. Rezerwy oznaczają w tym kontekście salda, które banki komercyjne utrzymują w banku centralnym. Wybór między modelami ma znaczenie, ponieważ determines, na jakich warunkach – i z jakim stopniem zabezpieczenia ze strony banku centralnego – banki mogłyby utrzymywać i przemieszczać pieniądz na platformach DLT.

W pierwszym modelu bank centralny emituje te salda bezpośrednio na programowalnej platformie, co oznacza, że od początku istnieją tam jako tokeny.

Drugi model pozostawia nietknięty istniejący system brutto rozliczeń w czasie rzeczywistym banku centralnego (RTGS). Rezerwy pozostają zatem w formie nietokenizowanej, natomiast warstwa interoperacyjności łączy RTGS z platformą DLT. Slajdy wskazują na trigger i tzw. hash link jako mechanizmy połączenia, z których oba wiążą aktywność na platformie z saldami utrzymywanymi w istniejącym systemie.

W trzecim modelu prywatny pośrednik tokenizuje rezerwy, które same pozostają off-chain w banku centralnym. Na tej podstawie pośrednik emituje tokeny rozliczeniowe w pełni pokryte rezerwami banku centralnego. Dla posiadacza taki token jest nadal prywatnym roszczeniem, a nie bezpośrednim roszczeniem wobec banku centralnego – cechy tej nie mają żadne z pozostałych dwóch modeli. W praktyce status tokenu zależy od tego, czy pośrednik honoruje pełne zabezpieczenie, gdy w pierwszych dwóch modelach roszczenie posiadacza kierowane jest bezpośrednio do banku centralnego.

Zachowanie dwuszczeblowego systemu pieniężnego

Współczesny system pieniężny opiera się na dwóch szczeblach. Klienci płacą depozytami w swoich bankach komercyjnych, podczas gdy banki rozliczają salda między sobą w pieniądzu banku centralnego. Obie formy pieniądza pozostają w stałym stosunku jeden do jednego, a slajdy opisują szczebel publiczny jako bezpieczny, godny zaufania i skalowalny.

W opinii Schnabel system tokenizowany może odtworzyć tę strukturę, jeśli pieniądz bankowy będzie dostępny on-chain. Obok rezerw także depozyty bankowe istniałyby wówczas w formie tokenizowanej, w niezmienionym stosunku jeden do jednego. Pod tym warunkiem pieniądz banku centralnego pozostałby rdzeniem rozliczeń, a banki komercyjne nadal dostarczałyby klientom pieniądz i usługi finansowe.

Rozliczenie atomowe jako główny argument EBC

Według EBC tokenizacja umożliwia szybsze, bezpieczniejsze i sprytniejsze rozliczenia. Dwie właściwości podpierają ten argument. Atomowość oznacza, że płatność i papier wartościowy w transakcji zmieniają właściciela jednocześnie albo wcale, dzięki czemu żadna ze stron nie ryzykuje przekazania aktywa bez niczego w zamian. Programowalność dodatkowo wiąże rozliczenie ze zdefiniowanymi z góry regułami, które stosują się automatycznie; na przykład płatność przepływa dopiero po zaistnieniu uzgodnionego warunku.

Deklarowanym celem EBC jest zachowanie roli kotwicy pieniądza banku centralnego w zdigitalizowanym świecie. Jeden ze slajdów ilustruje, jak nowoczesne banki centralne mogą elastycznie zwiększać płynność, aby łagodzić stres finansowy, kontrastując dwa wykresy. Pierwszy pokazuje stopę kredytów giełdowych zabezpieczonych akcjami na New York Stock Exchange podczas paniki z 1907 r., ze szczytem zaznaczonym 24 października 1907 r. Fed powstał dopiero w 1913 r., więc USA nie miały wówczas banku centralnego. Obok znajduje się wykres obejmujący pandemię Covid-19, przedstawiający stopę repo rynku pieniężnego oraz bilans EBC jako procent PKB strefy euro.

Prezentacja sugeruje również, że tokenizacja mogłaby ściślej zintegrować infrastruktury finansowe Europy, gdzie pieniądz banku centralnego znajdowałby się na infrastrukturze DLT obok tokenizowanych papierów wartościowych, depozytów i stablecoinów.

Publiczne i prywatne aktywa rozliczeniowe

Na slajdach aktywo rozliczeniowe jest definiowane jako wszystko, co odbiorca akceptuje w celu ostatecznego wygaśnięcia zobowiązania. Schnabel rozróżnia warianty publiczne i prywatne. Po stronie publicznej znajduje się cyfrowy pieniądz banku centralnego: dla klientów detalicznych oznacza to projekt euro cyfrowego, natomiast Pontes i Appia służą segmentowi hurtowemu. Strona prywatna obejmuje natomiast tokenizowane depozyty bankowe i stablecoiny. Tokenizowane obligacje i akcje zaliczono do aktywów handlowych i inwestycyjnych, podczas gdy Bitcoin i Etherafiły do tej samej grupy co niezabezpieczone aktywa krypto. Klasyfikacja wyznacza granicę według tego, co stoi za każdym aktywem – to samo rozważanie leży u podstaw deklarowanego celu EBC, jakim jest utrzymanie pieniądza banku centralnego jako kotwicy rozliczeń.

Dwutorowa strategia DLT Eurosystemu

Eurosystem realizuje strategię dwutorową, w której Pontes obejmuje część krótkoterminową. Pontes łączy platformy DLT z usługami TARGET Eurosystemu, umożliwiając uczestnikom rynku rozliczanie transakcji hurtowych w tokenizowanych aktywach w pieniądzu banku centralnego. Według slajdów Schnabel system łączy rozwiązanie mostowe z własną DLT Eurosystemu. Rozliczenia przebiegają albo przez T2, istniejący system RTGS, albo przez DLT, a system łączy sieci rynkowe dla tokenizowanych papierów wartościowych, depozytów lub stablecoinów. Później mają nastąpić praca całodobowa i zdecentralizowana programowalność.

Trzynastu uczestników rynku obejmuje Deutsche Bank, Santander, Société Générale, KfW oraz Europejski Bank Inwestycyjny. Uczestniczą również DZ Bank, Deka Bank, BayernLB, NRW.BANK i Caisse des Dépôts et Consignations, a listę uzupełniają ABANCA, Cecabank i Memo Bank. W nadchodzących miesiącach mają dołączyć kolejni uczestnicy.

Appia obejmuje natomiast część długoterminową. Eurosystem prowadzi projekt we współpracy z Danmarks Nationalbank oraz partnerami z sektora publicznego i prywatnego, a podstawą blueprintu są eksperymenty i analizy. Osobny slajd pokazuje, jakie architektury bada Appia: pojedynczy rejestr, połączone sieci DLT Eurosystemu i rynkowych DLT oraz kilka współdzielonych rejestrów. W każdym przypadku wykres oddziela hurtowy pieniądz banku centralnego od aktywów finansowych, takich jak papiery wartościowe, depozyty i stablecoiny. Równolegle EBC kontynuuje prace nad euro cyfrowym dla klientów detalicznych jako odrębny projekt.

EBC planuje zainwestować własne środki w tokenizowane papiery wartościowe

Oprócz uruchomienia Pontes EBC ogłosił, że sam stanie się użytkownikiem infrastruktury. Zamierza zainwestować niewielką część własnych środków w tokenizowane papiery wartościowe i rozliczać je za pośrednictwem Pontes. Początkowo nacisk położony jest na papiery wartościowe denominowane w euro emitowane przez rządy centralne, rządy regionalne, agencje i instytucje ponadrządowe. EBC nie podał jednak ani kwoty, ani terminu, a szczegóły ostatecznie zdecyduje zarząd EBC, którego członkinią jest Schnabel. Stałe punkty na przyszłość to te oczekujące decyzje oraz planowany do 2028 r. blueprint Appia.

W tym samym kierunku wskazuje ankieta Lloyds Banking Group przeprowadzona wśród 100 dyrektorów dużych brytyjskich instytucji finansowych W dziesiątej edycji swojej dorocznej ankiety, przeprowadzonej między kwietniem a majem 2026 r., Lloyds zapytał respondentów z banków, ubezpieczycieli, sponsorów finansowych i zarządzających aktywami. Większość, 71%, oczekuje, że tokenizacja przekształci usługi finansowe, a 60% widzi największą korzyść w szybszych płatnościach i rozliczeniach. Ponadto 77% wskazało inwestycje w nowe technologie jako priorytet wzrostowy, w porównaniu z 41% rok wcześniej, a 64% respondentów planuje wyższe wydatki kapitałowe w ciągu najbliższych dwunastu miesięcy. Na tle prac infrastrukturalnych Eurosystemu ankieta dostarcza sygnału po stronie popytu: instytucje, którym taka infrastruktura ma służyć, zgłaszają rosnące budżety technologiczne.

Źródło: Crypto Valley Journal