Obszerny przegląd ponad 350 badań wykazał, że spożywanie mniej białka może spowolnić starzenie, poprawić metabolizm, a w niektórych przypadkach wydłużyć życie — wniosek, który kłóci się z obecnym trendem wzbogacania codziennej żywności w dodatkowe białko.

Dudley Lamming z University of Wisconsin-Madison wraz ze współpracownikiem przeanalizowali setki badań i zidentyfikowali kilka powtarzających się wzorców biologicznych. Ich analiza sugeruje, że ograniczenie spożycia białka może zmienić sposób, w jaki komórki wyczuwają składniki odżywcze, zmniejszyć uszkodzenia komórkowe i pomóc organizmowi regulować energię oraz poziom cukru we krwi.

Lamming przyznał, że białko pozostaje cenne dla osób aktywnych fizycznie. „Jest absolutnie jasne, że białko przynosi korzyści w zakresie wzrostu mięśni i reakcji na ćwiczenia u osób aktywnych”, powiedział. Jednak większość ludzi, jak zauważył, nie jest szczególnie aktywna i prawdopodobnie „spożywa więcej białka, niż faktycznie potrzebuje, co prawdopodobnie ma negatywne konsekwencje zdrowotne”.

Przegląd, o którym pisał ScienceDaily, nie dowodzi, że spożywanie mniej białka wydłuża życie człowieka. Mimo to ostatnie badania kliniczne wykazały, że uczestnicy, którzy jedli mniej białka, schudli, zmniejszyli tkankę tłuszczową i poprawili poziom cukru we krwi na czczo — nawet gdy spożywali więcej kalorii łącznie. Jak takie korzyści utrzymują się w dłuższych okresach, pozostaje jednak niesprawdzone.

Amerykańskie wytyczne dotyczące białka rosną

Odkrycia te pojawiają się w momencie, gdy spożycie białka w Stanach Zjednoczonych jest wyższe niż kiedykolwiek. W tym roku amerykańskie władze zaktualizowały wytyczne żywieniowe, zalecając 1,2–1,6 grama białka na kilogram masy ciała — około 0,5–0,7 grama na funt — czyli niemal dwukrotnie więcej niż poprzednie zalecenie. Osoby starsze są szczególnie zachęcane do jedzenia więcej białka, aby zachować siłę mięśni.

Dla mniej aktywnych dorosłych oficjalne zalecenia i nowy przegląd wskazują obecnie różne kierunki — rozbieżność staje się bardziej widoczna wraz z rozprzestrzenianiem się produktów codziennego użytku wzbogacanych w białko, które mogą zwiększać jego spożycie u osób, które nie szukają go celowo.

Zespół Lamminga nie odrzuca w pełni tych zaleceń. Utrata mięśni związana z wiekiem może zwiększać ryzyko słabości i upadków, a wyższe spożycie białka w połączeniu z ćwiczeniami może temu zapobiegać. Kluczowa jest, jak argumentują, indywidualizacja zaleceń dotyczących białka zarówno według wieku, jak i poziomu aktywności.

„Prawdopodobnie musimy personalizować zalecenia dotyczące białka nie tylko na podstawie wieku, ale także poziomu aktywności fizycznej ludzi”, powiedział Lamming. Przeglód odnotowuje również, że kobiety w ciąży wymagają więcej białka.

Trzy aminokwasy pod lupą

Przegląd wskazuje szczególnie na jeden mechanizm: fibroblastowy czynnik wzrostu 21, czyli FGF21, hormon, który rośnie, gdy spada spożycie białka. Podwyższony FGF21 może zwiększać wydatek energetyczny, stabilizować poziom cukru we krwi i zmniejszać stan zapalny. U myszy osobniki z wyższym poziomem FGF21 żyły dłużej — szczególnie samce — choć pozostaje niejasne, czy ten sam efekt występuje u ludzi; pytanie, które mogą rozstrzygnąć dopiero dłuższe badania z udziałem ludzi.

Całkowite spożycie białka może nie być jedynym czynnikiem. Przegląd identyfikuje trzy aminokwasy — metioninę, izoleucynę i walinę — które w nadmiarze mogą aktywować szlaki wzrostu związane z otyłością, stanem zapalnym i chorobami związanymi z wiekiem. Dwie diety o tej samej całkowitej ilości białka mogą zatem działać w organizmie inaczej w zależności od składu aminokwasowego. Sugeruje to, że związek między białkiem a starzeniem jest bardziej złożony niż zwykłe jedzenie większej lub mniejszej ilości.

Nie wszyscy uważają dowody za rozstrzygające. Jak podało IBTimes Australia za pośrednictwem Ground News, naukowcy chcą większych i dłuższych badań na ludziach, zanim zostaną zmienione zalecenia żywieniowe. Do czasu uzyskania tych wyników praktyczne znaczenie przeglądu opiera się na głównej tezie jego autorów: zapotrzebowanie na białko nie jest jednolite dla wszystkich, a odpowiednia ilość dla danej osoby zależy od wieku, poziomu aktywności i etapu życia, a nie od jednej liczby dla każdego.