AktualnościMakroChiński Wielki Obszar Zatoki, stworzony, by konkurować z Doliną Krzemową, pokazuje pierwsze oznaki spełnienia obietnic

Chiński Wielki Obszar Zatoki, stworzony, by konkurować z Doliną Krzemową, pokazuje pierwsze oznaki spełnienia obietnic

Autor: Fortune Crypto·

Najważniejsze informacje

  • •Wielki Obszar Zatoki obejmuje 88 milionów ludzi i gospodarkę o wartości 2,1 biliona dolarów w ramach trzech systemów prawnych, walut i obszarów celnych, z celem zbudowania kompletnego ekosystemu innowacji łączącego laboratoria badawcze z fabrykami.
  • •Global Innovation Index publikowany przez WIPO uznał Shenzhen–Hongkong–Guangzhou za wiodący klaster innowacji świata w zarówno 2025, jak i 2026 roku, a kontynentalne miasta GBA złożyły w 2025 roku ponad jedną trzecią międzynarodowych wniosków patentowych Chin.
  • •Gospodarka Guangdongu rosła wolniej niż średnia krajowa w każdym roku od 2021 do 2025, obciążona załamaniem rynku nieruchomości i bezrobociem wśród młodzieży, pogłębionym przez automatyzację opartą na AI.
  • •Dysproporcje gospodarcze w regionie pozostają ostre: PKB per capita Hongkongu jest ponad pięć razy wyższy niż Zhaoqing, najbiedniejszego miasta GBA, podczas gdy Shenzhen — trzy razy wyższy.
  • •W pierwszych trzech kwartałach 2026 roku gospodarka Guangdongu urosła o 4,6%, po raz pierwszy od trzeciego kwartału 2021 roku dorównując krajowemu tempu wzrostu, przy czym nowy impuls przynosi popyt na infrastrukturę AI i AI fizyczne.
Chiński Wielki Obszar Zatoki, stworzony, by konkurować z Doliną Krzemową, pokazuje pierwsze oznaki spełnienia obietnic

Gdy patrzymy na zachód słońca w Makau, stolicy hazardu Chin, widzimy, jak słońce chowa się za klastrem lśniących wieżowców na wyspie po drugiej stronie wąskiej cieśniny. Jeszcze w 2009 roku Hengqin — wyspa w kontynentalnym chińskim mieście Zhuhai, tuż naprzeciwko Makau — była domem hodowców ostryg i rybaków. Dziś wyspa, trzykrotnie większa od Makau, mieści „Strefę Pogłębionej Współpracy”, inicjatywę rozwojową prowadzoną przez prowincję Guangdong i Specjalny Region Administracyjny Makau, mającą pomóc temu drugiemu dywersyfikować gospodarkę uzależnioną od hazardu, wykorzystując kontynentalne talenty i moce produkcyjne.

Ale wielopasmowe autostrady, efektowna architektura i zadbane parki Hengqinu nie przyniosły jeszcze ze sobą ludzi. W 2009 roku władze miały nadzieję, że do 2020 roku wyspa będzie liczyć 280 tysięcy mieszkańców; pod koniec 2025 roku miała ich zaledwie 50 tysięcy.

Hengqin to jeden z testów znacznie większego projektu integracyjnego: Wielkiego Obszaru Zatoki Guangdong–Hongkong–Makau (GBA), który obejmuje dziewięć miast wokół Delty Rzeki Perłowej w prowincji Guangdong — w tym Shenzhen, Zhuhai i Guangzhou — oraz specjalne regiony administracyjne Hongkongu i Makau. Pytanie wiszące nad projektem brzmi: czy GBA potrafi przekształcić łączność i głębszą integrację we wzrost gospodarczy?

Zakład o 2,1 biliona dolarów na integrację

GBA obejmuje trzy systemy prawne, waluty i obszary celne. Liczący 88 milionów ludzi region ma większą populację niż Niemcy czy Turcja; przy PKB w wysokości 2,1 biliona dolarów jego gospodarka zbliża się rozmiarami do Kanady. Na papierze połączenie kapitału, startupów i przemysłu regionu mogłoby stworzyć światowej klasy ekosystem innowacji.

Przynajmniej tak brzmi argumentacja. Pekin realizuje ideę GBA od około dekady, ale korzyści z integracji dopiero niedawno zaczęły się ujawniać. GBA jest realny, ale na razie pozostaje historią Hongkongu i Shenzhen, łącząc potęgę finansową pierwszego z biegłością drugiego w dziedzinie sprzętu i oprogramowania. Kolejne pytanie: czy pozostałe miasta też dostaną szansę udziału?

Dekady w procesie powstawania

Delta Rzeki Perłowej jest jednym z głównych silników gospodarki Chin od ponad czterech dekad, od momentu, gdy kraj wyznaczył Shenzhen — graniczne miasteczko targowe w pobliżu ówczesnej brytyjskiej kolonii Hongkong — jako przyjazne biznesowi „specjalną strefę ekonomiczną”. Ta decyzja pomogła przekształcić tę część południowych Chin w potęgę gospodarczą: sektor finansowy Hongkongu gwałtownie rozrastał się, gdy Chiny otwierały się na świat; Shenzhen przyciągało założycieli firm z całego kraju; a okoliczne miasta, takie jak Dongguan i Foshan, zapewniały skalę produkcyjną, czyniąc region „fabryką świata”.

„Jest bardzo niewiele chińskich miast, w których idea «zbuduj, a przyjdą» się nie sprawdziła”, mówi Mehran Gul, autor książki The New Geography of Innovation.

Sformalizowany w 2017 roku GBA ma na celu pogłębienie tych atutów. „Pierwotna idea była taka, by konkurować z Zatoką [w USA]. Dlatego właśnie nazwa brzmi Wielki Obszar Zatoki”, mówi Alicia Garcia-Herrero, główna ekonomistka ds. Azji i Pacyfiku w Natixis.

Urzędnicy przedstawiają projekt jako dążenie do komplementarności, a nie jednolitości. „Rozwój GBA nie zmierza do uczynienia miast w regionie identycznymi ani do zatarcia ich odrębnych cech, lecz dąży do interoperacyjności i komplementarności między różnymi miastami i systemami”, mówi Pamela Lam, komisarz Hongkongu ds. rozwoju Wielkiego Obszaru Zatoki. Celem jest — jak mówi — zbudowanie „kompletnego ekosystemu innowacji i przemysłu” umożliwiającego „łańcuch dostaw o wysokiej wartości dodanej, który łączy całą ścieżkę od laboratorium do fabryki”.

Budowa połączeń

Infrastruktura łącząca jest kluczowym obszarem polityki. Między miastami zbudowano setki kilometrów linii kolejowych, a także projekty takie jak most Hongkong–Zhuhai–Makau, najdłuższe na świecie morskie przejście mostowo-tunelowe, którego koszt szacuje się na 20 miliardów dolarów. Celem jest stworzenie „jednogodzinnego kręgu życia” — skrócenia czasu podróży między głównymi miastami GBA do maksymalnie godziny — aby wspierać współpracę.

„Wielki Obszar Zatoki i amerykańska Zatoka działają na różnych systemach operacyjnych”, mówi Gul. „Amerykańska Zatoka jest bardziej organiczna… To niemal wydarzyło się przypadkiem”. W GBA — jak dodaje — „podział pracy był kluczowy dla jego powstania”.

Wskaźniki innowacji rosną

Ta większa łączność kapitału, B+R, talentów i przemysłu może już napędzać innowacje. Global Innovation Index, publikowany przez Światową Organizację własności Intelektualnej (WIPO), uznał Shenzhen–Hongkong–Guangzhou za wiodący klaster innowacji na świecie w zarówno 2025, jak i 2026 roku. Według państwowych mediów dziewięć kontynentalnych miast GBA złożyło w 2025 roku ponad jedną trzecią międzynarodowych wniosków patentowych Chin, a region odpowiada za jedną piątą krajowych startupów jednorożców.

„Dziesięć lat temu można było jeszcze argumentować, że chiński przemysł technologiczny jest lustrzanym odbiciem amerykańskiego, opóźnionym o jakieś pięć–sześć lat”, mówi Gul. „Ale chiński przemysł technologiczny jest teraz w znacznie większym stopniu napędzany przez fundamentalne innowacje. Fakt, że chińskie firmy dokonały tej transformacji, oznacza, że te powiązania zostały nawiązane. GBA stanowił w tym dużą część”.

Obraz gospodarczy jest bardziej skomplikowany

Dane ekonomiczne rysują mniej optymistyczny obraz. Guangdong rósł wolniej niż średnia krajowa w każdym roku od 2021 do 2025. Ta słabsza dynamika jest wyjątkowo uderzająca w delcie będącej jednym z głównych silników gospodarki Chin od ponad czterech dekad. „Pod względem wzrostu, przed COVID-em, GBA wyróżniał się na tle reszty Chin. Już nie”, mówi Garcia-Herrero, dodając, że załamanie chińskiego rynku nieruchomości i bezrobocie wśród młodzieży szczególnie mocno obciążają Guangdong, przy czym to drugie pogłębia rosnąca automatyzacja przemysłowa oparta na AI.

Wzrost wewnątrz regionu jest również nierównomierny. „Słabością GBA jest to, że wzrost produktywności i tworzenia wartości nie rozprzestrzenia się tak szeroko”, mówi Jerry Patchell, profesor emerytowany na Hong Kong University of Science and Technology i autor książki o regionie. „Shenzhen i Hongkong odrywają się od reszty. Guangzhou nie jest daleko w tyle, ale wiele innych miast nie rozwija się w tym samym tempie. Bezwzględne różnice w dochodach na mieszkańca między nimi są znaczące”.

Dysproporcje są ostre: PKB per capita Hongkongu jest ponad pięć razy wyższy niż Zhaoqing, najbiedniejszego miasta GBA, podczas gdy Shenzhen — trzy razy wyższy.

Potęga finansowa Hongkongu też w wyraźny sposób nie sprzyja sąsiadom. „Konkretnych środków faworyzujących Wielki Obszar Zatoki tak naprawdę nie ma. Uważam, że kluczowe byłoby, by Hongkong finansowo karmił Guangdong. Ale rzeczywistość jest taka, że Hongkong karmi cały kontynent”, dodaje Garcia-Herrero.

Wczesne oznaki zwrotu

Są jednak wczesne wskazówki, że wzrost może odrabiać straty. W pierwszych trzech kwartałach 2026 roku gospodarka Guangdongu urosła o 4,6% — po raz pierwszy od trzeciego kwartału 2021 roku dorównując krajowemu tempu wzrostu, według tamtejszego urzędu statystycznego.

Rosnący popyt na infrastrukturę AI, a także robotykę, pojazdy autonomiczne i inne zastosowania AI fizycznego „przynosi regionowi ważny nowy impuls wzrostowy”, mówi Stephanie Gao, profesor praktyczna na City University of Hong Kong, przy czym region zyskuje przewagę dzięki „ścisłej integracji projektowania sprzętu, dostaw komponentów i iteracji algorytmów oprogramowania”.

Gul przypisuje tę przewagę tempu, z jakim firmy iterują nad swoimi produktami — cyklami „liczonymi w dniach, a nie miesiącach”.

Elwin Ho, pochodzący z Makau współzałożyciel i dyrektor generalny Pachira, firmy zajmującej się AI rozpoznawania mowy z siedzibą w Hengqinie, dostrzega ten sam schemat. „Odwiedziłem Zatokę [w USA] kilka tygodni temu. Widziałem wiele firm, które [tworzą] swoje oprogramowanie i algorytmy w Zatoce, ale na sprzęt jeżdżą do Shenzhen”, mówi.

Ho jest też optymistą co do perspektyw Hengqinu. „Potrzeba po prostu trochę więcej czasu; ten obszar będzie miał bardzo dobrą przyszłość”, mówi.

Gul również spodziewa się, że niewykorzystane przestrzenie regionu w nadchodzących latach zyskają mieszkańców i firmy. „Jest bardzo niewiele chińskich miast, w których idea «zbuduj, a przyjdą» się nie sprawdziła”, mówi. Od tej pory najczytelniejszymi wskaźnikami, czy tak się stanie, będą kwartalny wzrost Guangdongu na tle tempa krajowego, liczba ludności Hengqinu wobec 280 tysięcy mieszkańców, na które władze liczyły w 2009 roku, oraz luka w PKB per capita oddzielająca Hongkong i Shenzhen od miast takich jak Zhaoqing.

Artykuł ukazuje się w wydaniu Fortune z grudnia 2026/stycznia 2027: Azja. Oryginalnie opublikowany na Fortune.com.