BAGUIO — Baguio przygotowuje szeroko zakrojoną przebudowę swojego systemu transportu publicznego, która ma zapewnić bardziej niezawodne przejazdy, szerszy zasięg tras i stabilne dochody kierowców, jednak lokalne grupy transportowe ostrzegają, że modernizacja nie może odbywać się kosztem źródeł utrzymania.

Jeepney od lat stanowią podstawę codziennych dojazdów na Filipinach, a plan Baguio pojawia się w szerszej ogólnokrajowej debacie o tym, jak — i czyim kosztem — należy zmodernizować te pojazdy.

Zgodnie z proponowanym programem pilotażowym obejmującym Baguio, La Trinidad i Tubę trasy zostałyby przeprojektowane pod kątem potrzeb pasażerów, usługi objęłyby niedostatecznie skomunikowane społeczności, a istniejące trasy połączono by w sześć do ośmiu pakietów obejmujących miasto i dwie sąsiednie gminy w prowincji Benguet. Przedsiębiorstwa transportowe działałyby na podstawie umów opartych na wynikach zawartych z miastem.

Program opiera się na modelu kosztów brutto, w ramach którego przewoźnicy otrzymywaliby wynagrodzenie według liczby przejechanych pojazdokilometrów, a nie głównie z opłat pasażerskich — to zmiana w stosunku do obecnego systemu, w którymobki kierowców zależą w dużej mierze od opłat zbieranych każdego dnia. Podejście to ma ograniczyć bezwzględną konkurencję i uczynić opłacalnymi mniej dochodowe trasy dowozowe, przy czym wypłaty byłyby powiązane z punktualnością, bezpieczeństwem i niezawodnością usług.

Grupy transportowe zakwestionowały jednak proces racjonalizacji tras w mieście. Baguio-Benguet Movement Against Jeepney Phaseout i Piston Metro Baguio skrytykowały brak rzeczowych konsultacji, ostrzegając, że konsolidacja tras mogłaby pozbawić kierowców pracy, zmniejszyć możliwości zarobkowe i sprzyjać większym przedsiębiorstwom. Zażądały bardziej demokratycznego procesu planowania, uwzględniającego kierowców, przewoźników i pasażerów.

Grupy opowiadają się także za alternatywami wobec jednolitej polityki modernizacji. W Baguio przywódcy kierowców jeepney zażądali rządowych dopłat wynoszących co najmniej 1 mln peso na kierowcę i zaproponowali modernizację istniejących pojazdów poprzez montaż czystszych silników, aby zmniejszyć koszty wymiany floty.

Ogólnokrajowe grupy transportowe również zaapelowały o pomoc finansową i etapowe wdrażanie reformy, z priorytetową modernizacją tras finansowo opłacalnych, podczas gdy tradycyjne jeepney pozostałyby opcją na trasach, na których nowe pojazdy nie byłyby rentowne.

Proponowany model w Baguio zapewniłby kierowcom stałe zmiany i przewidywalne wynagrodzenie, a biletowanie cyfrowe i monitorowanie GPS pozwalałyby śledzić jakość usług. Rozważane są również dopłaty za złomowanie, comiesięczne dywidendy za oddane pojazdy oraz finansowanie typu lease-to-own dla pojazdów nowoczesnych lub elektrycznych.

Te zabezpieczenia wymagałyby jednak jasnego finansowania, egzekwowalnych gwarancji i przejrzystych zasad, aby zdobyć zaufanie przewoźników. Kluczowym wyzwaniem jest zmodernizowanie transportu publicznego bez zrzucania kosztów na kierowców.

O powodzeniu pilotażu zadecydują nie tylko lepsze trasy i czystsze pojazdy, ale także rzeczowe konsultacje, przystępne finansowanie i wiarygodny plan przejściowy dla pracowników, którzy utrzymują Baguio w ruchu. Krótkoterminowe wskaźniki do obserwacji mają charakter proceduralny: czy konsultacje z kierowcami, przewoźnikami i pasażerami zostaną poszerzone, jak zostaną przyznane pakiety sześciu do ośmiu tras oraz skąd zostanie zapewnione finansowanie proponowanych dopłat i zachęt.

— Artemio A. Dumlao

Źródło: BusinessWorld