All Progressives Congress Presidential Campaign Council (APC-PCC) zebrała się we wtorek 10 listopada 2026 roku w Abudży, aby przedstawić manifest prezydenta Bola Ahmeda Tinubu dotyczący reelekcji w 2027 roku. Sam prezydent nie był obecny na sali. W jego imieniu szef sztabu Femi Gbajabiamila, rzecznik Rady Kampanii Dele Alake oraz minister budżetu i planowania gospodarczego Atiku Bagudu przyznali, że zniesienie subsydiów do paliw i ujednolicenie kursów walutowych od maja 2023 roku wywarły silną presję na nigeryjskie gospodarstwa domowe. Rządząca partia utrzymuje jednak, że najbardziej bolesna faza gospodarczej terapii dobiegła końca.

To stanowisko zostało zapisane w opublikowanym właśnie 109-stronicowym manifeście, oficjalnie zatytułowanym Renewed Hope Agenda 2.0 i opatrzonym hasłem „Translating Reforms into Shared Prosperity” na kadencję w latach 2027–2031. Uzasadniając potrzebę drugiego mandatu, dokument w dużej mierze opiera się na najnowszych wskaźnikach makroekonomicznych: rezerwach walutowych sięgających 55,3 mld USD we wrześniu 2026 roku, spadku inflacji konsumenckiej do 14,63 proc. w tym samym miesiącu, wzroście PKB w II kwartale 2026 roku o 4,43 proc. oraz wypłatach Federation Account Allocation Committee (FAAC), które w pierwszej połowie 2026 roku wzrosły do ₦18,72 bln, w porównaniu z ₦6,76 bln w pierwszej połowie 2023 roku. Dla nigeryjskiego ekosystemu technologicznego bilanse państwa nie opłacają jednak automatycznie rachunków za chmurę ani nie zasilają centrów danych.

Cztery filary i 35 obietnic

Zamiast przedstawiać nowy zestaw haseł wyborczych, Renewed Hope Agenda 2.0 konsoliduje pierwotne ośmiopunktowe ramy administracji w czterech strategicznych filarach obejmujących co najmniej 35 konkretnych zobowiązań.

Bezpieczny i odporny naród: bezpieczeństwo operacyjne oparte na danych wywiadowczych, skierowanie 50 000 nowo zrekrutowanych funkcjonariuszy policji w celu osiągnięcia proporcji 1:400 funkcjonariuszy do obywateli, zakończenie elektronicznego nadzoru na pozostałych 31 z 190 zidentyfikowanych granic oraz objęcie 95 proc. obywateli National Identity Database.

Lepsza jakość życia i większa przystępność cenowa dla każdego Nigeryjczyka: zmniejszenie o połowę bezrobocia wśród młodzieży i liczby dzieci pozostających poza systemem edukacji do 2031 roku, dostarczenie 200 000 mieszkań we wszystkich 774 jednostkach samorządu lokalnego, obniżenie wydatków na ochronę zdrowia ponoszonych bezpośrednio przez pacjentów poniżej 50 proc. oraz rozwój kompetencji technicznych i cyfrowych.

Energia, infrastruktura i wzrost gospodarczy: zwiększenie dostępnej produkcji energii elektrycznej w sieci do około 10 000 megawatów, instalacja dodatkowych siedmiu milionów liczników energii, utworzenie sztandarowych centrów przemysłowych we wszystkich sześciu strefach geopolitycznych oraz przyspieszenie rocznego wzrostu PKB do 6 proc.

Skuteczne i rozliczalne rządy: cyfryzacja wszystkich procesów sądowych w całym kraju do 2029 roku, przejście federalnych ministerstw, departamentów i agencji (MDA) na kompleksowe cyfrowe procesy pracy oraz objęcie każdej obietnicy manifestu niezależnie weryfikowanym publicznym systemem monitorowania realizacji.

Znaczenie tego dokumentu dla założycieli startupów i interesariuszy w całym kraju widać w sposobie, w jaki technologia została włączona do wszystkich czterech filarów. Manifest przesuwa politykę cyfrową od odizolowanych programów ministerialnych w kierunku wspieranej przez państwo infrastruktury przemysłowej, a szczególnie wyróżniają się trzy obszary.

Milion miejsc pracy powiązanych z eksportem i finansowanie usług

W ramach filaru 3 administracja zobowiązuje się do ponad dwukrotnego zwiększenia przychodów z eksportu niezwiązanego z ropą oraz stworzenia do 2030 roku miliona miejsc pracy powiązanych z eksportem dla młodych Nigeryjczyków dzięki eksportowi talentów i usług cyfrowych. Zamiast traktować oprogramowanie jak fizyczny ładunek, plan przewiduje dostosowane do potrzeb kredyty eksportowe, instrumenty faktoringowe i kapitał obrotowy dla operatorów outsourcingu B2B i SaaS.

Kapitał bez zabezpieczeń i ustawa o Banku Młodzieży

W ramach filaru 2 program zakłada uchwalenie proponowanej ustawy o Banku Młodzieży, a także rozszerzenie finansowania przez NEXTGEN Bank, sieci banków partnerskich YouthCred oraz odnowionego Nigeria Youth Investment Fund. Przewiduje również zwiększenie skali Student Venture Capital Grant, Diaspora BRIDGE i programów przedsiębiorczości BOI-NYSC — które do tej pory przyznały 860 członkom korpusu granty w wysokości od ₦100 000 do ₦2 mln — aby zapewnić finansowanie udziałowe i dłużne bez tradycyjnych zabezpieczeń w postaci nieruchomości.

Project BRIDGE i cyfrowa infrastruktura publiczna

Uznając, że innowacje z pogranicza technologii nie mogą się rozwijać bez przepustowości, manifest przedstawia Project BRIDGE jako cyfrowy odpowiednik fizycznych korytarzy handlowych. Projekt zakłada położenie ponad 90 000 kilometrów światłowodów z otwartym dostępem oraz zwiększenie krajowej sieci szkieletowej Nigerii z 35 000 km do 125 000 km. W warstwie programowej filar 1 zakłada integrację pozostałych rządowych baz danych — w oparciu o 11 z 20 baz oraz 44 z 50 MDA, które już połączono — z centralnym, bazowym systemem tożsamości biometrycznej. Obejmuje także zwiększenie skali programu Digital Literacy for All z 748 988 uczestników do 30 mln Nigeryjczyków oraz uruchomienie Digital MSME Academy.

Trzy testy operacyjne

Na papierze manifest odpowiada na dokładnie te problemy, na które założyciele firm na wczesnym etapie rozwoju wskazują od dekady. W praktyce trzy kwestie operacyjne wymagają szczegółowej analizy.

Pierwszą jest napięcie między ulgami podatkowymi a presją na zwiększanie dochodów budżetowych. Gbajabiamila wskazał niedawne reformy podatkowe jako ulgę dla osób o niższych dochodach i kwalifikujących się małych firm. Startupy technologiczne nadal muszą jednak poruszać się w rozdrobnionym środowisku zgodności regulacyjnej, naznaczonym egzekwowaniem przepisów przez wiele agencji i ustawowymi opłatami. Racjonalizacja podatków od przedsiębiorstw za pomocą automatyzacji pobudzi lokalne startupy tylko wtedy, gdy federalne i stanowe agencje poboru zakończą nakładanie się kontroli i ocen.

Drugą kwestią jest ryzyko biurokratyczne związane z finansowaniem przedsięwzięć przez państwo. Kredyt bez zabezpieczeń w ramach ustawowego Banku Młodzieży brzmi przełomowo, ale publiczne instytucje kredytowe w Nigerii historycznie zmagały się z negatywną selekcją i politycznym klientelizmem. Bez mechanizmów venture debt z sektora prywatnego lub zasad współinwestowania z odpowiednio zweryfikowanymi konsorcjami aniołów biznesu państwowe programy pożyczkowe mogą omijać faktyczne, szybko rozwijające się przedsięwzięcia technologiczne, do których powinny być skierowane.

Trzecią kwestią jest harmonogram realizacji twardej infrastruktury. Zwiększenie produkcji energii w sieci do 10 000 megawatów i położenie 90 000 kilometrów światłowodów wymagają jednolitego uregulowania prawa do dysponowania pasem drogowym we współpracy z 36 gubernatorami stanów oraz bezkompromisowego zabezpieczenia przed wandalizmem kabli. Dopóki dedykowane źródła energii nie dotrą do klastrów przemysłowych, startupy i centra danych będą nadal przeznaczać kapitał obrotowy na olej napędowy i autonomiczne instalacje solarne.

Tło opozycyjne

Manifest nie powstaje w politycznej próżni. Podczas gdy pomniejsi kandydaci, tacy jak Donald Duke z Peoples Redemption Party (PRP) i Seyi Makinde z Allied Peoples Movement (APM), przedstawili szerokie wizje rozwoju, dwaj główni liderzy nigeryjskiej opozycji — Peter Obi z Nigeria Democratic Congress (NDC) oraz były wiceprezydent Atiku Abubakar z African Democratic Congress (ADC) — nie opublikowali jeszcze swoich oficjalnych manifestów na 2027 rok.

Gdy te plany się pojawią, społeczność technologiczna stanie przed kluczowym porównaniem trzech propozycji. Na podstawie utrwalonych doktryn gospodarczych kandydatów ich domyślne różnice są już wyraźne. Manifest Obiego prawdopodobnie skupi się na dyscyplinie fiskalnej, ograniczeniu kosztów administracji oraz przemysłowym nakazie „od konsumpcji do produkcji”, który zlikwiduje uznaniowe zwolnienia, jednocześnie egzekwując ścisłą przejrzystość podatkową. Z kolei plan Atiku ma prawdopodobnie promować agresywną liberalizację rynku — prywatyzację infrastruktury państwowej zamiast polegania na kierowanych przez rząd spółkach celowych (SPV), takich jak Project BRIDGE — oraz szerokie obniżki podatków od przedsiębiorstw w celu przyciągnięcia bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

W miarę pojawiania się manifestów opozycji nigeryjska społeczność technologiczna musi oceniać nie tylko zakres obietnic politycznych, lecz także mechanizmy ich realizacji, powściągliwość regulacyjną i przewidywalność monetarną, które każdy z kandydatów wnosi do debaty.

Sam dokument APC stwierdza: „Manifest jest tylko tak silny, jak obietnice, które obywatel może sprawdzić”. W miarę zbliżania się 2027 roku zadaniem nigeryjskiej społeczności technologicznej jest rozliczanie urzędującej administracji z obiecanych publicznych paneli monitorowania realizacji, domaganie się równie szczegółowych planów od opozycji oraz ocenianie kandydatów na podstawie możliwej do zweryfikowania realizacji, a nie retoryki wyborczej.