AktualnościMakroPięć etapów żałoby po AI: Dani Rodrik o odnajdowaniu równowagi ze sztuczną inteligencją

Pięć etapów żałoby po AI: Dani Rodrik o odnajdowaniu równowagi ze sztuczną inteligencją

Autor: The Korea Times Business·

Najważniejsze informacje

  • •Rodrik opisuje publiczną reakcję na AI przez pryzmat pięciu etapów żałoby Kübler-Ross — zaprzeczania, gniewu, targowania się, depresji i akceptacji — po raz pierwszy przedstawionych w jej książce z 1969 roku „On Death and Dying”.
  • •Wczesną złość na AI napędzały zmyślone orzeczenia w pismach prawników, wadliwy kod oprogramowania, psujące się chatboty obsługi klienta oraz prace studenckie pisane przez AI.
  • •Harvardzki ekonomista Jason Furman, przewodniczący Radzie Doradców Ekonomicznych w latach 2013–2017, twierdzi, że narzędzia AI przewyższyłyby profesjonalnie wyszkolonych ekonomistów na stanowiskach sztabowych w Białym Domu CEA.
  • •Przy testowaniu hipotetycznego kryzysu opieki domowej w 2027 roku chatbot Rodrika sporządził memorandum techniczne z zaleceniami federalnych dotacji meczujących, korekt płatności Medicaid i programu wiz dla opiekunów, a także kreatywne opcje takie jak Narodowy Korpus Opieki i „dzielnice opieki” w niewykorzystywanych biurach i centrach handlowych.
  • •Rodrik porównuje AI do środków dopingujących, których szkodliwe skutki uboczne przychodzą znacznie później, powołując się na Akt o sztucznej inteligencji Unii Europejskiej — obowiązujący od 2024 roku i wprowadzany etapami przez kilka lat — jako przykład regulacji i powściągliwości, jakie jego zdaniem są potrzebne.
Pięć etapów żałoby po AI: Dani Rodrik o odnajdowaniu równowagi ze sztuczną inteligencją

Dani Rodrik

CAMBRIDGE — Szwajcarsko-amerykańska psychiatra Elisabeth Kübler-Ross słynnie zauważyła, że osoby otrzymujące diagnozę choroby terminalnej przechodzą przez pięć etapów żałoby: zaprzeczanie, gniew, targowanie się, depresję i akceptację — ramy, które przedstawiła w swojej książce z 1969 roku „On Death and Dying”, a które od tamtej pory daleko wykrroczyły poza swoje kliniczne początki. Ta sama sekwencja, jak się okazuje, opisuje naszą zbiorową reakcję na gwałtownie rosnące możliwości sztucznej inteligencji (AI).

Najpierw przyszło zaprzeczanie. Przez jakiś czas AI wydawała się niewiele więcej niż przyozdobionym wyszukiwarką albo chatbotem zdolnym na tyle przyzwoicie symulować człowieka. Z tej perspektywy łatwo było bagatelizować tę technologię jako coś, co w zasadzie nie zmieni naszych życi i zawodów.

Potem AI zaczęła pojawiać się wszędzie, często w najbardziej wkurzający sposób. Obecna była w pismach prawników wypełnionych zmyślonymi orzeczeniami, w kodzie oprogramowaniu splamionym błędami i lukami bezpieczeństwa, w chatbotach obsługi klienta wychodzących poza skrypt oraz — szczególne źródło irytacji dla akademików takich jak ja — w wypracowaniach i pracach studenckich. Każdy z tych przypadków był wystarczającym powodem do złości.

Ale technologia się poprawiła. Zmyślenia, halucynacje i błędy stały się rzadsze. Gdy stało się oczywiste, że korzystanie studentów z AI jest nie do powstrzymania, wielu zaczęło dostrzegać plus w potencjale technologii do wzbogacania nauki. Czas było na targowanie się. Tak, sami sobie mówiliśmy, będziemy musieli wprowadzić wszelkiego rodzaju zmiany w sposobie pracy, ale nieodłączne granice pozostały. AI mogła wziąć na siebie ogromną ilość pracy poznawczej i analitycznej, i to znacznie szybciej niż jakikolwiek człowiek; jednak kwestie osądu, smaku, wartości i preferencji nadal należały — i nadal będą należeć — do ludzkiego umysłu. AI mogła wykonywać, ale ludzie mieli wyobrażać. Chodziło po prostu o właściwy podział pracy.

Trzymałem się tego poglądu przez dość długi czas i przyznaję, że dawał mi wiele pociechy. AI jednak nie grała fair. Za każdym razem, gdy zadawałem mojemu chatbotowi pytanie, otrzymywałem nie tylko odpowiedzi, ale znacznie więcej: mówił mi, czego jeszcze powinienem szukać, sugerował inny sposób ujęcia mojego podejścia i zestawiał lub kontrastował z innymi projektami, nad którymi pracowałem — niezależnie od tego, czy konsultowałem je z AI, czy nie. Było to trochę irytujące, ale nie mogłem zaprzeczyć, że otrzymywałem cenne wnioski. Chciałbym myśleć, że sam doszedłbym do podobnych myśli z czasem, ale mój chatbot regularnie mnie uprzedzał. Co gorsza, najwyraźniej potrafił być bardzo wyobraźniowy.

Mój kolega Jason Furman, harvardzki ekonomista, który przewodniczył Radzie Doradców Ekonomicznych prezydenta Baracka Obamy w latach 2013–2017, twierdził, że narzędzia AI dzisiaj wykonałyby lepszą robotę niż profesjonalnie wyszkoleni ekonomiści na stanowiskach sztabowych w Białym Domu Radzie Doradców Ekonomicznych. Zainspirowany jego twierdzeniem, przetestowałem mojego chatbota trudnym pytaniem: „Jest rok 2027, a kraj stawia czoło kryzysowi opieki. Brakuje opiekunów domowych, wśród starszych i niepełnosprawnych osób pozostawionych bez pomocy rośnie liczba wypadków i zgonów, a pracownicy odpływają z rynku pracy, aby opiekować się bliskimi. Przewodniczący CEA potrzebuje opcji do przedstawienia prezydentowi.”

Nacisnąłem enter, a AI niezwłocznie przygotowała memorandum techniczne ze szczegółowymi zaleceniami obejmującymi federalne dotacje meczujące, korekty płatności Medicaid i program wiz dla opiekunów, wraz z pełnym rozliczeniem fiskalnym. Przekraczając swoje uprawnienia — i, co charakterystyczne, sam prompt — zarysowała również strategię polityczną sprzedaży programu.

Hmm, pomyślałem, mój chatbot najwyraźniej bardzo dobrze radzi sobie w ramach panującego kontekstu ekonomicznego i instytucjonalnego. Ale czy potrafi wyjść poza niego? Aby się przekonać, poprosiłem go o opracowanie niekonwencjonalnych alternatyw politycznych, ignorujących realia polityczne. W odpowiedzi otrzymałem kilka interesujących możliwości, w tym Narodowy Korpus Opieki, który miałby powoływać młodych ludzi do opieki nad starszymi, oraz przekształcanie niewykorzystywanych biur i centrów handlowych w „dzielnice opieki”, które korzystałyby z ekonomii skali i aglomeracji.

Potem, na żart, poprosiłem AI o zamianę jednego z moich rękopisów w stand-upowy skecz. To, co wróciło, rozweseliło mnie tak bardzo, że bałem się, iż przechodnie zaniepokoją się o moje zdrowie psychiczne. Wnikliwość, wyobraźnia, humor! Tego nie było w naszej umowie, prawda?

Wtedy zaczęła się depresja. Zacząłem odczuwać smutek na myśl o świecie, w którym ludzka myśl nie byłaby już odróżnialna od pracy maszyn — i byłaby potrzebna coraz mniej z każdym dniem. Jak matematycy, którzy podpisali wspólny list o wpływie AI na ich dziedzinę, zaniepokoiłem się utratą „pojęciowego rozumienia i wnikliwości”, która nastąpiłaby po oddaniu naszej pracy AI. To było przerażające i dezorientujące.

Następny etap, jak mówi podręcznik, to akceptacja. I tutaj rzeczywiście mamy wybór. W przeciwieństwie do choroby terminalnej AI i jej zastosowania nie są poza naszą kontrolą. Od firm z Doliny Krzemowej rozwijających technologię i przedsiębiorstw ją wdrażających, po społeczności zawodowe ustalające normy odpowiedniego użytkowania i rządy, które muszą kiedyś — lepiej wcześniej niż później — ją regulować (uchodzący w życie w 2024 roku Akt o sztucznej inteligencji Unii Europejskiej jest wprowadzany etapami przez kilka lat), decyzje o naszej relacji z AI podejmowane są każdego dnia. Największym błędem, jaki możemy popełnić, jest zaakceptowanie świata, w którym ustępujemy jej zbyt wiele.

Ostatecznie będziemy musieli ustalić, jak powstrzymać korzystanie z AI dla dobra ludzkości. Odpowiednią analogią są środki dopingujące, które tymczasowo zwiększają ludzkie możliwości, ale ostatecznie szkodzą użytkownikom. AI jest podobna, z tą różnicą, że jest znacznie potężniejsza, a jej proporcjonalnie katastrofalne skutki uboczne ujawnią się znacznie później. Pokusa swobodnego korzystania z niej jest i pozostanie bardzo silna.

Homerowy Odyseusz wiedział, że Syreny obiecywały wiedzę, a przynosiły katastrofę. Kazał przywiązać się do masztu swojego statku, aby nie ulec ich pięknemu śpiewowi i nie skierować się ku nim i ku klifom, które pochłonęły tak wielu marynarzy. Wyzwanie, przed którym stajemy z AI, jest podobne: powstrzymać się od utraty naszej człowieczeństwa.

Dani Rodrik, profesor międzynarodowej ekonomii politycznej na Harvard Kennedy School, jest byłym prezydentem Międzynarodowego Stowarzyszenia Ekonomicznego i autorem książki „Shared Prosperity in a Fractured World: A New Economics for the Middle Class, the Global Poor, and Our Climate” (Princeton University Press, 2025). Ten artykuł został rozpowszechniony przez Project Syndicate.