Trump, Poetin en Xi onderschrijven nucleaire zin van Reagan-Gorbatsjov uit 1985 in negentig minuten onderhandelen — Oekraïne werd niet eens bij naam genoemd
Belangrijkste punten
- •De leiders van de Verenigde Staten, Rusland en China kwamen op 19 november 2026 in Shenzhen aan de zijlijn van de APEC-top bijeen voor hun eerste driehoeksontmoeting, in een sessie van negentig minuten die door analisten werd beoordeeld als meer stijl dan inhoud.
- •Alle drie de leiders van de grootste kernwapenarsenalen ter wereld onderschreven het principe van Reagan en Gorbatsjov dat een nucleaire oorlog niet te winnen is en nooit gevoerd mag worden, al bevatte het ondertekende document vooral verklaringen en ambities en weinig concrete toezeggingen over wapenbeheersing.
- •De begroeting van Donald Trump op het vliegveld en de publieke knuffel van Xi Jinping, samen met Xi's centrale plek aan tafel, waren gechoreografeerde gebaren die China's ambitie weerspiegelen om te worden gezien als een stabiliserend machtscentrum in de wereld.
- •De conflicten in Iran en Oekraïne werden niet inhoudelijk besproken en Oekraïne werd nooit bij naam genoemd, mede omdat de Europese bondgenoten afwezig waren en de drie leiders niet aan dezelfde kant van die oorlog staan.
- •Ondanks onmiddellijke vergelijkingen met 'Jalta II' stellen analisten dat de analogie vooral op beeldvorming berust, aangezien de 'grote drie' van 1945 oorlogsbondgenoten waren, terwijl China en Rusland vandaag partners zijn die door de Verenigde Staten als tegenstanders worden beschouwd.

Presidenten Donald Trump, Vladimir Poetin en Xi Jinping kwamen op 19 november 2026 samen in Shenzhen, China, aan de zijlijn van de top van de Asia-Pacific Economic Cooperation, de jaarlijkse APEC-bijeenkomst van landen rond de Stille Oceaan die China dit jaar organiseert — de eerste driehoeksontmoeting van deze drie leiders, die vooraf werd aangekondigd als de historische top van het jaar.
Voorafgaand aan de gesprekken hadden de drie genoeg te bespreken: de voortdurende oorlog in Oekraïne, het conflict in het Midden-Oosten en de opmars van kunstmatige intelligentie stonden bovenaan de verwachte onderwerpen. Maar wat leverden negentig minuten gesprek nu eigenlijk op?
Rana Mitter, deskundige op het gebied van de Chinees-Amerikaanse betrekkingen aan de Harvard Kennedy School, kwam met een ondubbelzinnig oordeel in een analyse die door The Conversation werd gepubliceerd: de ontmoeting leverde veel stijl op, maar weinig inhoud.
Symboliek stond centraal
Het eerste dat volgens de analyse opvalt, is de symboliek van het moment. Veel van wat in Shenzhen werd getoond draaide om de lichaamstaal van de drie mannen, hun onderlinge omgang en wat die signalen mogelijk onthullen over hoe zij zichzelf zien in een mogelijke nieuwe wereldorde.
Dat viel al op vóórdat de leiders zich zetten. Toen Trump in Shenzhen landde, werd hij op het vliegveld opgewacht door Xi — een buitenlands staatsman bij aankomst opvangen wordt beschouwd als een bijzonder eerbetoon van de Chinese president. Vervolgens volgde een knuffel, die Mitter omschreef als werkelijk ongeëvenaard: hij zei nooit eerder te hebben gezien dat de secretaris-generaal van de Chinese Communistische Partij iemand omhiel, zeker niet zijn eigen Politburo-genoten.
Het was uiteraard allemaal gechoreografeerd — en de regie zette zich voort in de top zelf. Het beeld van een grote tafel met Trump, Poetin en Xi was op zichzelf al symbolisch, en de stoelschikking was veelbetekenend: Xi zat in het midden. In die opstelling presenteerde China zich als het "Middenrijk", dat de wereld stabiliteit biedt. Of dat een accurate weergave is van China's rol in de wereld is naast de kwestie — het is hoe Xi wil dat Peking wordt gezien.
Politieke glimpen, weinig toezeggingen
In politiek opzicht werd er weinig werkelijk bereikt, maar de gesprekken gaven een blik op waar de drie leiders mee bezig waren.
Er werd gesproken over hervorming van de VN, iets waar alle drie het over eens zijn dat het moet gebeuren. Met name China wil meer macht binnen de organisatie, terwijl Trump steeds meer gedesillusioneerd is geraakt over het internationale orgaan.
Daarnaast werd uitvoerig gesproken over controle op kernwapens. De drie leiders, aan het hoofd van de drie grootste kernwapenarsenalen ter wereld, zetten hun handtekening onder een document dat bestond uit verklaringen en ambities — met minder verplichtingen — om nucleaire dreigingen af te remmen. Opvallend is dat het document was opgebouwd rond een zin die in 1985 voor het eerst werd uitgesproken door de Amerikaanse president Ronald Reagan en de Sovjetleider Michail Gorbatsjov: "Een nucleaire oorlog kan niet worden gewonnen en mag nooit worden gevoerd."
Alle drie onderschreven zij die zin — taal die de nucleaire diplomatie sinds de Koude Oorlog heeft gedragen — al bleef de inhoud over hoe de nucleaire controle concret moet worden vormgegeven erg beperkt. De belangrijkste verdragen op dit terrein zijn al een tijdje verlopen, in het bijzonder New START, het laatste akkoord dat de strategische kernkoppen van de VS en Rusland beperkt, en Peking — dat qua nucleaire capaciteit achterloopt op Washington en Moskou — heeft daar mogelijk andere gedachten bij.
Wat onbesproken bleef
De grootste omissie was een inhoudelijke bespreking van de oorlogen die woeden op het grondgebied van twee van de drie landen.
Voor Trump betekent dat Iran. Washington is er niet in geslaagd het conflict in Iran af te ronden, ruim negen maanden na het begin. Bij de voorbereiding op de top zal wellicht zijn meegewogen dat het welkom zou zijn als China — of zelfs Rusland — Iran onder druk kon zetten en zo een einde aan het conflict kon helpen maken. Maar naar Mitters oordeel zijn de Russen en de Chinezen er niet haastig mee om een einde te maken aan het schouwspel van een Verenigde Staten dat de oorlog in Iran niet kan beëindigen. Geen van beide leek bereid een troefkaart op te geven: steun aan Washington in deze kwestie.
Aan het andere uiteinde van het Euraziatische spectrum ligt Oekraïne. Het land werd bij de top niet bij naam genoemd. Los van het feit dat de drie leiders niet aan dezelfde kant van het conflict staan, waren Oekraïne's Europese bondgenoten niet aanwezig — en het zou Europa veel te veel zijn geweest als Trump nieuws over Oekraïne had gemaakt in het gezelschap van Poetin en Xi, aldus de analyse.
Buiten die conflicten kwamen regulering van AI en toeleveringsketens van kritieke mineralen niet aan bod in het driehoeksoverleg. Dat wil niet zeggen dat die onderwerpen — cruciaal in de economische rivaliteit tussen de VS en China — in Shenzhen niet zijn aangestipt; ze zijn mogelijk behandeld in de bilaterale gesprekken die in meer besloten, privékader plaatsvonden.
Aangekondigd als 'Jalta II' — was het dat?
De top werd onmiddellijk vergeleken met de conferentie van Jalta — de bijeenkomst van februari 1945 waarbij Winston Churchill van het Verenigd Koninkrijk, Jozef Stalin van de Sovjet-Unie en de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt het einde van de Tweede Wereldoorlog uitstipelden en begonnen te praten over het Europa van na de oorlog. Maar die gelijkenissen, zo betoogde Mitter, gingen vooral op voor het beeld van drie mannen rond een tafel.
De grote drie van 1945 omvatten Groot-Brittannië; China ontbrak. Dat alleen al laat zien hoeveel de geopolitiek in tachtig jaar is veranderd. Bovendien zaten Stalin, Roosevelt en Churchill in 1945 aan dezelfde kant — strijdgenoten die al snel uit elkaar zouden drijven naarmate de Koude Oorlog vorderde. In Shenzhen liggen de verhoudingen misschien juist andersom: China en Rusland zijn partners, terwijl de Verenigde Staten als hun tegenstander worden beschouwd.
Wat Trump mogelijk wil, is détente in plaats van een nieuwe Koude Oorlog. Of dit een opkomende koers markeert waarin Rusland, China en de Verenigde Staten samenkommen in een nieuwe orde, is nog een open vraag — en een vraag waarover, zo opperde Mitter, de Europeanen wellicht het nodige te zeggen hebben.
Rana Mitter is hoogleraar Chinees-Amerikaanse betrekkingen aan de Harvard Kennedy School. Dit artikel is opnieuw gepubliceerd van The Conversation onder een Creative Commons-licentie; het originele artikel verscheen daar eerst. Dit verhaal verscheen oorspronkelijk op Fortune.com.